PHÁP LUẬT
Cập nhật 18:18 | 14/12/2019 (GMT+7)
.
Quản lý, sử dụng đất đai tại các công ty nông, lâm nghiệp

Rà soát để quản lý, sử dụng hiệu quả

07:58 | 27/08/2019
Mặc dù thời gian qua việc quản lý đất đai có nguồn gốc nông, lâm trường đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, đánh giá tổng quan thì việc quản lý, sử dụng chưa hiệu quả; tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất đai có nguồn gốc từ nông, lâm trường vẫn còn xảy ra, trong đó có một số vụ việc phức tạp (đặc biệt là giữa các công ty nông, lâm nghiệp với người dân) nhưng chưa được giải quyết dứt điểm, làm ảnh hưởng không nhỏ đến an ninh, trật tự xã hội…

Hồ sơ không đầy đủ, không rõ ràng

Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 12.3.2014 của Bộ Chính trị và Nghị định số 118/2014 của Chính phủ về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp cho thấy, công tác quản lý đất đai có nguồn gốc nông, lâm trường thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực: Thay đổi căn bản mô hình quản trị doanh nghiệp, phát huy nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, trong đó có rà soát, sắp xếp đất đai và tài nguyên rừng; giải quyết cơ bản các tồn tại, vướng mắc về đất đai, nhất là đất ở, đất sản xuất của đồng bào dân tộc, bảo đảm ổn định xã hội và thực hiện tốt việc đổi mới quản lý và sử dụng đất đai, bảo vệ và phát triển rừng theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, đánh giá tổng quan thì việc quản lý, sử dụng chưa cao, còn tình trạng sử dụng quỹ đất của Nhà nước giao, cho thuê để cho thuê, cho mượn, liên doanh liên kết trái pháp luật; tình trạng lợi dụng ranh giới giữa các loại rừng không rõ ràng để khai thác rừng không đúng pháp luật còn diễn ra. Tình trạng sử dụng đất không đúng đối tượng, không đúng mục đích vẫn còn xảy ra, gây lãng phí nguồn tài nguyên. Đó là chưa kể phần lớn diện tích bên trong các nông trường, lâm trường và diện tích bàn giao về địa phương chưa thực hiện việc đo đạc, rà soát chi tiết; các địa phương chưa quan tâm đầu tư về kinh phí cho rà soát, đo đạc, thiết lập hồ sơ quản lý đất đai và chỉ đạo sát sao nên hầu hết các đơn vị chỉ rà soát trên cơ sở số liệu sẵn có trên sổ sách mà không thực hiện việc rà soát đo đạc, cắm mốc ngoài thực địa; từ đó dẫn đến tình trạng hồ sơ đất đai không đầy đủ, không rõ ràng. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất đai có nguồn gốc từ nông lâm trường vẫn còn xảy ra - Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho biết.


Việc quản lý sử dụng đất tại các nông, lâm trường còn nhiều hạn chế

Tổng cục Đất đai cho biết, theo số liệu tổng hợp từ báo cáo của các địa phương, tính đến hết tháng 7.2019, tổng số công ty nông, lâm nghiệp và chi nhánh sau rà soát là 246 công ty với diện tích giữ lại là 1.868.538ha, tại 45 tỉnh, thành phố. Trong đó, đất giao, khoán, liên doanh liên kết, cho thuê, mượn, đang có tranh chấp, bị lấn, chiếm là 245.787ha, chiếm 13,15% tổng diện tích dự kiến giữ lại. Riêng diện tích đất đang có tranh chấp, lấn, chiếm (thực tế doanh nghiệp không quản lý được đất) là 56.669ha, chiếm 3,03%. Hiện còn 154.576ha đất đang sử dụng nhưng chưa lập hồ sơ giao đất, thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất; diện tích dự kiến các công ty nông, lâm nghiệp bàn giao về địa phương để quản lý, sử dụng là 463.088ha. Trong đó, đất giao khoán, liên doanh liên kết, cho thuê, mượn, đang có tranh chấp, bị lấn chiếm là 267.445ha, chiếm 57,75% tổng diện tích dự kiến bàn giao. Riêng đất đang có tranh chấp, bị lấn chiếm là 133.800ha, chiếm 28,89% tổng diện tích dự kiến bàn giao. Như vậy, tổng số diện tích đất nông, lâm nghiệp đang có tranh chấp, bị lấn chiếm là 190.469ha.

Đất đai lấn chiếm phải thu hồi

Chỉ rõ nguyên nhân những tồn tại trong việc quản lý, sử dụng đất tại các nông, lâm trường hiện nay, Tổng Cục trưởng Tổng cục Đất đai Lê Thanh Khuyến cho biết, sở dĩ vẫn còn tình trạng khiếu kiện, tranh chấp, sử dụng nguồn lực đất kém hiệu quả là do việc quản lý sử dụng đất của các nông, lâm trường chưa được cải thiện rõ; nguồn lực đất đai chưa được thực sự phát huy, nguồn ngân sách hàng năm của Nhà nước chưa được tính đúng, tính đủ đối với một số công ty; chưa giải quyết triệt để việc người dân thiếu đất ở, đất sản xuất; trật tự an ninh - xã hội và đời sống nhân dân chưa thực sự bền vững…

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp cũng nêu thực tế: Hiện những công ty nông, lâm nghiệp được Nhà nước giao đất không thu tiền sau khi sắp xếp phải chuyển sang thuê đất theo quy định của pháp luật, nhưng việc hoàn thiện lại hồ sơ, thủ tục thuê đất đòi hỏi nhiều thời gian; việc chậm phê duyệt phương án sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh; một số nơi chưa giải quyết dứt điểm tình trạng cho thuê, liên doanh, liên kết; sử dụng đất không đúng đối tượng, không đúng mục đích còn tiếp diễn. Vấn đề giải quyết đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, dân cư mới đến các địa phương gắn với sắp xếp các công ty nông, lâm nghiệp hiệu quả thấp, do hầu hết diện tích đất các công ty nông, lâm nghiệp đã khoán ổn định lâu dài theo Nghị định 01/CP ngày 4.1.1995, Nghị định 135/2005/NĐ-CP ngày 8.11.2005 của Chính phủ và diện tích bàn giao về địa phương chưa được thực hiện rất lớn…

Tại Tọa đàm “Quản lý, sử dụng đất đai tại các công ty nông, lâm nghiệp”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh: Đất đai phải được đưa vào sử dụng hiệu quả, có giá trị gia tăng trên đất, có chủ là hộ gia đình, tổ chức hoặc cá nhân và được giao theo quy định; đối với đất lấn chiếm, phải thu hồi theo quy định của pháp luật. Vì vậy để quản lý, sử dụng đất đai tại các công ty nông, lâm nghiệp có hiệu quả, tới đây các bộ, ngành, địa phương có liên quan cần rà soát đất do các công ty nông, lâm nghiệp giữ lại so với nhu cầu thực tế, bởi thực tế hiện nay diện tích đất các công ty nông, lâm nghiệp còn nắm giữ vẫn quá lớn so với nhu cầu thực tế và năng lực quản lý. Đối với số đất có tranh chấp, bị lấn chiếm phải dứt khoát thu hồi, số đất có tranh chấp phải được phân xử theo tinh thần thượng tôn pháp luật.

Trần Hải
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang