PHÁP LUẬT
Cập nhật 21:08 | 18/10/2019 (GMT+7)
.
Đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực

Quản lý tập trung, phát huy tự chủ, tự chịu trách nhiệm

08:11 | 05/07/2019
Phân cấp đồng loạt và đại trà; cơ chế phối hợp giữa các địa phương chưa tốt; phân cấp nhưng chưa đồng bộ với phân quyền… là những hạn chế, vướng mắc sau 3 năm triển khai Nghị quyết số 21/NQ-CP về việc phân cấp, phân định thẩm quyền giữa Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ với chính quyền địa phương…

Chưa làm tốt vai trò hạt nhân

Dự thảo Nghị quyết đề ra các nguyên tắc phân cấp là phù hợp với quy định của Hiến pháp năm 2013 và các quy định của Đảng về phương hướng, nhiệm vụ phát triển các tỉnh, thành phố; đẩy mạnh phân cấp cho chính quyền cấp địa phương phù hợp với đặc điểm đô thị, nông thôn, yêu cầu quản lý đối với ngành, lĩnh vực và khả năng tự cân đối ngân sách; xác định rõ chủ thể, nội dung, phạm vi, đối tượng, quyền hạn và trách nhiệm của đối tượng được phân cấp, bảo đảm một việc không quá 2 cấp hành chính quản lý; tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước được phân cấp...

Sau hơn 3 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 21/NQ-CP, việc phân cấp, phân định thẩm quyền giữa Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ với chính quyền địa phương từng bước được hoàn thiện, hợp lý hơn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương chủ động hơn trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể, ngoài các lĩnh vực cần tập trung đẩy mạnh phân cấp, thời gian qua các bộ, cơ quan ngang bộ đã chủ động rà soát và đề xuất các nội dung thực hiện phân cấp quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực. Đơn cử, thực hiện Nghị quyết Trung ương 6 Khóa XII, Bộ Nội vụ đã phân cấp về: Tuyển dụng công chức, viên chức; nâng ngạch công chức; thăng hạng viên chức và thực hiện chế độ hợp đồng lao động một số loại công việc trong cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; tinh giản biên chế; quản lý biên chế công chức, số lượng người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập; cán bộ, công chức cấp xã và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Bộ Công thương đã rà soát và trình cấp có thẩm quyền quyết định phân cấp cho các địa phương thực hiện 143 thủ tục hành chính (127 thủ tục hành chính thực hiện ở cấp tỉnh; 16 thủ tục hành chính thực hiện ở cấp huyện) và thực hiện phân cấp cho địa phương trong một số nội dung quản lý nhà nước khác như hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên ngành; xây dựng đề án, quy hoạch chiến lược phát triển ngành theo vùng, khu vực... 

Tuy nhiên, quyền Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Biên chế, Bộ Nội vụ Nguyễn Văn Lượng cho biết, các quy định về phân cấp vẫn còn nhiều hạn chế: Phân cấp đồng loạt và đại trà (không phân biệt điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội giữa các địa phương mà thực hiện chung một cơ chế, chính sách trong phân cấp); phân cấp không đồng bộ (thẩm quyền quyết định về đầu tư được mở rộng nhưng không có nguồn lực tài chính để thực hiện). Một số địa phương tự cân đối ngân sách nhưng không được chủ động trong việc điều tiết giữa các cấp ngân sách thuộc phạm vi quản lý đã làm hạn chế việc phát triển kinh tế - xã hội chung của địa phương.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa các địa phương hạn chế, chưa giải quyết hài hòa mối quan hệ phát triển vùng. Cụ thể, một số địa phương được xác định vai trò là hạt nhân của vùng được ưu tiên hưởng các chính sách đặc thù nhằm tạo động lực phát triển cho vùng nhưng chưa làm tốt vai trò hạt nhân, vẫn còn tình trạng cục bộ và cạnh tranh giữa các địa phương trong việc thu hút đầu tư trong vùng, thay vì phối hợp, hợp tác cùng phát triển. Ngoài ra, cơ chế kiểm tra, giám sát chưa cụ thể, chưa có chế tài, phân cấp nhưng chưa đồng bộ với phân quyền, vẫn còn cơ chế kiểm soát của cấp trên qua các hình thức xin ý kiến, chấp thuận, cho phép...


Y tế là một trong những lĩnh vực thời gian qua đã được phân cấp mạnh

Bảo đảm sự thống nhất

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Duy Thăng cho rằng, phân cấp, phân quyền, ủy quyền giữa các cấp chính quyền là vấn đề tất yếu trong quản lý nhà nước. Đặc biệt, Việt Nam tổ chức chính quyền theo 4 cấp: Trung ương - tỉnh - huyện - xã, việc phân cấp, phân quyền càng là đòi hỏi cấp bách. Theo đó, việc trình Chính phủ ban hành nghị quyết về đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực là cơ hội định hướng cho các bộ, ngành xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, các luật trình Quốc hội gắn nội dung phân cấp phù hợp với thực tiễn.

Mục tiêu của nghị quyết là thực hiện phân cấp hợp lý về quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực giữa Chính phủ với các bộ, cơ quan ngang bộ và giữa Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ với các địa phương trên cơ sở phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan trong hệ thống tổ chức hành chính nhà nước, bảo đảm sự quản lý tập trung, thống nhất của Chính phủ, phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương và khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế và nguồn lực của các địa phương nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội…

Tại hội thảo lấy ý kiến các bộ, ngành về phân cấp quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực do Bộ Nội vụ tổ chức đầu tháng 7, PGS. TS. Văn Tất Thu, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho rằng: Cần phân định rõ nội hàm thế nào là phân cấp, thế nào là ủy quyền vì đây là 2 khái niệm khác nhau. Phân cấp giữa Chính phủ, các bộ, ngành, Trung ương với các địa phương và giữa các cấp chính quyền địa phương; xác định nội dung quản lý ngành, lĩnh vực bao gồm những nội dung gì? Vì nội dung phân cấp đã được quy định trong Hiến pháp và các luật chuyên ngành; phân định rõ những nội dung nào có thể phân cấp? phân cấp theo ngành gồm những gì, những ngành nào có thể phân cấp được, những ngành nào không thể phân cấp và từng bộ, ngành phải xác định được nội dung này. Ngoài ra, việc phân cấp cần gắn liền với quan điểm đẩy mạnh xã hội hóa sự nghiệp dịch vụ công, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong các lĩnh vực quản lý nhà nước…

TS. Đinh Duy Hòa, nguyên Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính, Bộ Nội vụ nhận định, nếu chưa có Luật Tổ chức chính quyền địa phương thì nội hàm phân cấp trong dự thảo Nghị quyết được hiểu như vậy là đúng, nhưng thực tế Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã được ban hành và đang có hiệu lực, vì vậy, cần nghiên cứu và căn cứ vào quy định của luật để phân cấp, phân quyền, bảo đảm sự thống nhất và Nghị quyết không trái với quy định của luật. Bên cạnh đó, quy định trong Nghị quyết chỉ mang tính nguyên tắc để trên cơ sở đó đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định trong luật cho phù hợp.

Đại diện Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị, cần xác định việc phân cấp nhiệm vụ cho bộ, ngành nào thì giao cho bộ đó tổng hợp, rà soát, đánh giá, thanh tra, kiểm tra nội dung phân cấp đó. Mặt khác, Ban soạn thảo cũng cần nghiên cứu bổ sung việc phân cấp trong lĩnh vực giao thông, vận tải vào Nghị quyết. Bởi thực tế thời gian qua, giao thông là một trong những vấn đề có nhiều bức xúc, phải chăng nguyên nhân do chưa phân cấp rõ?

Bài và ảnh: Bảo Hân
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang