PHÁP LUẬT
Cập nhật 07:41 | 21/10/2019 (GMT+7)
.
Nâng cao hiệu quả cai nghiện ma túy tại cộng đồng

Khuyến khích xã hội hóa

08:12 | 01/07/2019
Bộ Công an đang đề nghị xây dựng Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) nhằm khắc phục một số hạn chế, khó khăn hiện nay, bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu đẩy mạnh phòng, chống ma túy trong thời gian tới. Trong đó, có đề xuất chính sách hỗ trợ khuyến khích cơ sở cai nghiện dân lập để từ đó góp phần giảm tải cho các trung tâm cai nghiện của Nhà nước đồng thời nâng cao hiệu quả cho công tác cai nghiện tại cộng đồng.

Gia tăng số người nghiện ma túy

Theo Dự thảo báo cáo tổng kết 10 năm thi hành Luật Phòng, chống ma túy của Bộ Công an, hiện nay, chưa có thống kê quốc gia về sử dụng trái phép ma túy. Tuy nhiên, tình hình sử dụng trái phép chất ma túy có xu hướng gia tăng và đang diễn biến phức tạp, nhất là từ khi Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) có hiệu lực thi hành thì hành vi sử dụng trái phép chất ma túy không được coi là tội phạm và không xử lý bằng pháp luật hình sự, mà xử lý theo quy định của pháp luật xử phạt vi phạm hành chính. Theo thống kê, tính đến tháng 11.2008 số người nghiện cả nước là 120.455 người, năm 2018 số người nghiện cả nước là 225.099, tăng 87%. Người nghiện có ở tất cả các địa phương, có ở mọi thành phần, mọi lứa tuổi song chủ yếu ở lớp trẻ (0,1% dưới 16 tuổi; 76% dưới 35 tuổi). Khoảng 1.600 người tử vong do sốc quá liều hàng năm; khoảng 50% người nghiện có các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Tỷ lệ phạm nhân phạm tội về ma túy đang ở các trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ là 41,04%, tỷ lệ phạm nhân có tiền sử nghiện ma túy là 28,58%.

Về công tác cai nghiện, theo Báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, đến nay cả nước có 2.719 xã, phường, thị trấn thuộc 20 tỉnh, thành phố thành lập Tổ công tác cai nghiện ma túy. Có 79 cơ sở cai nghiện công lập có chức năng tổng hợp, trong đó có cai nghiện tự nguyện và điều trị Methadone; 18 cơ sở cai nghiện chỉ làm cai nghiện tự nguyện và điều trị Methadone, hàng năm các cơ sở cai nghiện ma túy công lập đã tiếp nhận và cai nghiện tự nguyện cho trên 5.000 lượt người. Bên cạnh đó, hệ thống dịch vụ cai nghiện ngoài công lập cũng được hình thành giảm chi ngân sách tương đương trên 11% tổng chi cho công tác cai nghiện tại các cơ sở cai nghiện ma túy, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, do chưa  có cơ chế kiểm soát hợp lý nên các cơ sở ngoài công lập chưa đáp ứng đúng yêu cầu về chất lượng cũng như số lượng.

Chính sách chưa cụ thể

Đánh giá về nguyên nhân khiến việc xã hội hóa công tác cai nghiện ma túy chưa đáp ứng nhu cầu, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống Tệ nạn xã hội (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) Lê Đức Hiền cho rằng, dù Luật Phòng, chống ma túy đã đề cập đến chính sách xã hội hóa, nhưng chưa cụ thể và những văn bản quy định chi tiết đã không thể hiện được tinh thần tiến bộ này. Cùng với đó, các chính sách khuyến khích, hỗ trợ chưa được hướng dẫn cụ thể để thực thi. Do đó, hiệu quả của chính sách xã hội hóa chưa cao. Hiện nay, Nhà nước và xã hội chưa quen với vấn đề xã hội hóa dịch vụ công, trong khi thói quen bao cấp chưa xóa bỏ hết thì tính tự phát của thị trường, của người dân lại phát sinh khá phổ biến, đó là khó khăn cho xã hội hóa dịch vụ công.

Cũng theo ông Hiền, hiện quy định người cai nghiện tự nguyện tại gia đình và tại cộng đồng nếu không phải là các đối tượng chính sách thì phải trả kinh phí là không hợp lý, vì khả năng đóng góp của người nghiện ma túy là rất thấp, trong khi đó thủ tục tham gia phức tạp, dễ lộ danh tính người cai nghiện, nên không khuyến khích được người nghiện tham gia cai nghiện tại gia đình và cộng đồng. “Để có thể thu hút được xã hội hóa trong công tác cai nghiện cần mở rộng không gian và quyền để các cá nhân, tổ chức tham gia vào các quyết sách liên quan và cung cấp các dịch vụ can thiệp dự phòng, can thiệp giảm hại, can thiệp phục hồi và hỗ trợ hoà nhập cộng đồng bền vững. Cùng với đó, tạo cơ chế, chính sách cụ thể, minh bạch để động viên mọi nguồn lực xã hội, nhưng Nhà nước phải chịu trách nhiệm về những phân khúc quan trọng, đòi hỏi nhiều nguồn lực nhất, cùng đó Nhà nước phải quản lý chất lượng dịch vụ” - ông Hiền đề xuất.

Thực tế, trong dự thảo tờ trình đề nghị xây dựng Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) của Bộ Công an cũng cho biết, hiện có 23 cơ sở cai nghiện tự nguyện được cấp phép, nhưng 7 cơ sở đã ngừng hoạt động. Có 2 cơ sở quy mô tiếp nhận dưới 60 lượt người/năm và 13 cơ sở trên 100 lượt người/năm. Tính bình quân hàng năm, các cơ sở này đã tiếp nhận khoảng hơn 4.000 lượt người. Tuy nhiên, hiện nay người cai nghiện tự nguyện tại các cơ sở cai nghiện do các tổ chức cá nhân thành lập không được bất cứ hỗ trợ nào từ ngân sách như ở cơ sở cai nghiện công lập. Đến nay chưa có cơ sở cai nghiện ngoài công lập nào được hỗ trợ, trong khi đây là lĩnh vực đầu tư mang tính xã hội, lợi nhuận không hấp dẫn nhà đầu tư. Vì vậy, mô hình này chưa phát huy được hiệu quả cao.

 Từ thực trạng trên, Bộ Công an đề xuất chính sách về công tác cai nghiện tự nguyện và cai nghiện bắt buộc. Trong đó, có đề xuất Nhà nước cần có quy định cụ thể về chế độ, chính sách trong công tác cai nghiện, đặc biệt là chính sách khuyến khích các tổ chức cai nghiện dân lập và cần một cơ chế quản lý chặt chẽ các cơ sở cai nghiện dân lập cho phù hợp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nghiện.

Thái Yến
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang