PHÁP LUẬT
Cập nhật 22:25 | 09/12/2019 (GMT+7)
.
Xác định trị giá hải quan với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Quy định cụ thể, ngăn chặn gian lận

07:45 | 24/06/2019
Việc xác định trị giá hàng hóa xuất, nhập khẩu là vấn đề hết sức phức tạp, đặc biệt là trong bối cảnh hàng hóa ngày càng đa dạng về chủng loại, số lượng các nhà phân phối tăng lên và cách thức thực hiện giao dịch buôn bán cũng có thay đổi rất nhiều. Đó là khẳng định của các chuyên gia khi góp ý Dự thảo sửa đổi Thông tư 39/2015 về trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Minh bạch từ căn cứ xác định giá

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Dương Thái nhấn mạnh, Thông tư số 39/2015/TT-BTC sau 4 năm thực hiện đã chuyển hóa đầy đủ các nội dung kỹ thuật xác định trị giá hải quan của Hiệp định trị giá hải quan WTO vào hệ thống văn bản pháp luật quốc gia. Đồng thời đã xác lập cơ chế, hệ thống quản lý việc xác định trị giá hải quan cho hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu xuyên suốt từ cấp Tổng cục đến cấp Chi cục. Song, trong quá trình thực hiện Thông tư đã phát sinh một số hạn chế, bất cập cần được sửa đổi, bổ sung như một số khái niệm chưa được định nghĩa trong các văn bản quy phạm trị giá hải quan; quy định về nguyên tắc, phương pháp hàng hóa nhập khẩu và xuất khẩu còn có nhiều cách hiểu khác nhau.


Cần thống nhất cơ sở dữ liệu để xác định trị giá hải quan Nguồn: ITN

Thực tế cho thấy, các mặt hàng giá trị cao, có thuế tiêu thụ đặc biệt thường bị các doanh nghiệp khai gian giá trị để trốn thuế. Đó cũng là lý do cơ quan hải quan phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát thông qua việc xác định trị giá hải quan nhằm ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại, trốn thuế; tạo điều kiện cạnh tranh công bằng, minh bạch và bình đẳng. Hơn nữa, việc phát sinh nợ thuế thường do chủ doanh nghiệp khai trị giá đánh thuế chưa đầy đủ. Chính vì vậy, sửa đổi nội dung về căn cứ, cơ sở dữ liệu để xác định trị giá hải quan là yêu cầu cấp thiết đặt ra. 

Cục trưởng Cục Thuế xuất nhập khẩu, Tổng cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng cho biết, dự thảo sửa đổi Thông tư 39 sẽ tập trung xây dựng Danh mục quản lý rủi ro, trong đó sẽ thay đổi theo hướng ngoài quản lý theo mặt hàng sẽ bổ sung đối tượng doanh nghiệp rủi ro. Tuy nhiên, đại diện một số cục hải quan địa phương cho rằng, cần có sự đánh giá phân loại và thống nhất với Cục Quản lý rủi ro để đưa ra quy định cụ thể giúp hải quan địa phương thực hiện dễ dàng hơn.

Bên cạnh đó, theo các doanh nghiệp, quy định hiện hành cũng như dự thảo vẫn thiếu định lượng như thế nào là căn cứ cơ sở để xác định trị giá hải quan. Điều này vừa gây khó cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan hải quan. Theo đó, rất cần thước đo trung gian để các bên cùng biết thế nào là hợp lý bởi đây là cơ sở để công chức hải quan yêu cầu doanh nghiệp xuất trình các chứng từ. Bên cạnh đó, cơ quan hải quan cũng cần cập nhật đầy đủ và thường xuyên hơn cơ sở dữ liệu về giá để tránh việc doanh nghiệp thường xuyên phải tham vấn giá khi mà giá khai báo của doanh nghiệp thấp hơn giá trong cơ sở dữ liệu của cơ quan hải quan.

Chia sẻ về những khó khăn khi cơ sở dữ liệu giá của cơ quan hải quan chưa được cập nhật thường xuyên, đại diện Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cho biết, mỗi khi xuất khẩu than đều phải thực hiện tham vấn giá vì than nằm trong diện hàng hoá quản lý rủi ro. Theo đó, quy định pháp luật cần sửa lại tiêu chí đánh giá với hàng hóa đồng thời với những doanh nghiệp tuân thủ tốt thì ngành hải quan cần áp dụng quy định tham vấn giá 1 lần, áp dụng cho nhiều lần để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Băn khoăn chứng minh “quan hệ đặc biệt”

 Dự thảo Thông tư quy định Cơ sở dữ liệu trị giá sẽ bổ sung nguyên tắc sử dụng Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu rủi ro về trị giá và mức giá tham chiếu; bổ sung danh sách doanh nghiệp có rủi ro về xác định trị giá hải quan; bổ sung nguyên tắc xây dựng, sửa đổi, bổ sung danh sách doanh nghiệp có rủi ro về xác định trị giá hải quan.

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến góp ý của doanh nghiệp đó là về quy định doanh nghiệp phải chứng minh người mua và người bán không có mối quan hệ đặc biệt hoặc nếu có thì mối quan hệ đó không ảnh hưởng đến giá trị giao dịch.

Đại diện Cục Thuế xuất nhập khẩu, Tổng cục Hải quan cho biết, theo hướng dẫn của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) và các nước tiên tiến như EU, Mỹ, Úc, New Zealand thì khi nghi ngờ về giá cả mua bán có mối quan hệ đặc biệt, bằng dữ liệu sẵn có về các giao dịch mua bán đã từng xảy ra và được làm thủ tục hải quan, công chức hải quan có thể đối chiếu để nhận định ngay liệu giá cả của giao dịch này có bị ảnh hưởng bởi mối quan hệ đặc biệt hay không. Song cũng khó tránh được trường hợp công chức hải quan yêu cầu doanh nghiệp xuất trình tài liệu, chứng từ vượt quá khả năng, lấy đó là lý do để bác bỏ trị giá hải quan.

Vì vậy, để tăng tính minh bạch, dự thảo sửa đổi Thông tư quy định rõ chứng từ, tài liệu mà công chức hải quan yêu cầu doanh nghiệp xuất trình chứng minh, phải liên quan đến mối quan hệ đặc biệt và việc hình thành giá của giao dịch. Cùng với đó là bổ sung quy định chi tiết thông tin liên quan là thông tin nào, cơ sở để chấp nhận hoặc không chấp nhận giải trình của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho rằng, việc chứng minh mối quan hệ đặc biệt không ảnh hưởng đến giá khai báo, đối với doanh nghiệp là rất khó, bởi nhiều khi doanh nghiệp độc quyền nhập khẩu mặt hàng đó, nên không có giá và doanh nghiệp nhập khẩu tương tự để so sánh.

Mặt khác, theo Đại diện Hiệp hội doanh nghiệp Việt Mỹ, hiện nay khi thực hiện kiểm tra sau thông quan hoặc tham vấn giá, doanh nghiệp đều bị xử phạt vì không tích ô thứ 7 về mối quan hệ đặc biệt. Tuy nhiên, việc xử phạt là do doanh nghiệp không khai báo đầy đủ chứ không nên coi đây là tiêu chí cứng để xác định trị giá hải quan. Bởi theo quy định quốc tế, việc có tồn tại hay không tồn tại mối quan hệ đặc biệt chưa chắc đã ảnh hưởng đến trị giá giao dịch và không nên là điều kiện để cơ quan hải quan bác bỏ trị giá giao dịch.

Dương Cầm
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang