PHÁP LUẬT
Cập nhật 12:30 | 14/12/2019 (GMT+7)
.
Khung pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính

Bảo đảm minh bạch, chính xác

08:43 | 23/06/2019
Để thực hiện mục tiêu cắt giảm 8% và có thể tăng lên mức 25% lượng phát thải khí nhà kính theo đúng cam kết với Liên Hợp Quốc (LHQ) về chống biến đổi khí hậu, một trong những yêu cầu đặt ra đó là Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý về hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm tra về phát thải khí nhà kính.

Phát thải tại các đô thị lớn ngày càng tăng

Trong khuôn khổ Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu, Việt Nam đã đệ trình Đóng góp do quốc gia tự quyết định, theo đó đến năm 2030 Việt Nam cam kết sẽ cắt giảm 8% lượng phát thải khí nhà kính so với năm 2010 bằng nguồn lực trong nước.

Theo báo cáo của Cục Biến đội khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Việt Nam là một trong những nước có lượng phát thải khí nhà kính liên tục tăng, từ mức hơn 21 triệu tấn khí thải CO2 năm 1990 lên 150 triệu tấn CO2 năm 2000; dự tính lượng khí thải CO2 tăng lên 300 triệu tấn vào năm 2020. Trong đó, 46% lượng khí nhà kính phát thải từ việc sử dụng năng lượng tại các tòa nhà (dân cư, thương mại, hành chính), sản xuất công nghiệp, xây dựng, nông lâm nghiệp và thủy sản; 5% từ hoạt động giao thông; 6% từ chất thải; 3% còn lại là từ các lĩnh vực khác.

Đặc biệt, đối với những thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, nơi có tốc độ đô thị hóa cao, số dân tăng nhanh, đang phải đối mặt những thách thức nghiêm trọng từ ô nhiễm môi trường và phát thải khí nhà kính ngày càng tăng. Trong khi đó, nhận thức của cộng đồng, doanh nghiệp và người dân về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính còn hạn chế. Báo cáo về giám sát phát thải khí nhà kính của TP Hồ Chí Minh do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) công bố mới đây cho thấy, lượng khí thải trong năm 2013 khoảng 38,5 triệu tấn CO2, chiếm 16% lượng phát thải quốc gia.

Ðể giải quyết vấn đề nêu trên, Việt Nam đang khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, như năng lượng mặt trời ở dạng công nghiệp cho quá trình giảm phát thải khí nhà kính, nhất là ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, những nơi có lượng khí nhà kính cao; đồng thời xây dựng và triển khai các dự án hạn chế phát thải khí nhà kính trong các lĩnh vực quy hoạch đô thị, năng lượng, giao thông vận tải, công nghiệp, quản lý nước, quản lý chất thải, xây dựng, y tế, nông nghiệp, du lịch. Mới đây nhất, năm 2018 - 2019, Cục Biến đổi khí hậu và Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh đề xuất các chính sách nhằm thực hiện hiệu quả kế hoạch hành động về biến đổi khí hậu của thành phố. Trong đó, thí điểm xây dựng dự án tăng cường hiệu quả cho các tòa nhà tại địa bàn; thực hiện hoạt động kiểm kê khí nhà kính cấp thành phố; xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm tra mức giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cho ngành giao thông…


Lượng lớn khí nhà kính phát thải từ việc sử dụng năng lượng tại các tòa nhà

Sớm hoàn thiện khung pháp lý

Tại Hội thảo tham vấn lần thứ 2 về việc “Xây dựng và tăng cường hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm tra (MRV) và khung thể chế thực hiện cho các dự án trong lĩnh vực giao thông và năng lượng” do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức mới đây, các chuyên gia trong và ngoài nước đều khẳng định, MRV là yếu tố chính để bảo đảm tính minh bạch, chính xác và khả năng so sánh thông tin về các phương án giảm nhẹ biến đổi khí hậu nói chung, giảm phát thải nhà kính nói riêng. Hệ thống MRV cho phép theo dõi kết quả của các hành động giảm phát thải khí nhà kính ở các cấp độ khác nhau như cấp quốc gia, cấp ngành và cấp dự án.

Tuy vậy, hiện nay thể chế cũng như khung pháp lý về vấn đề này còn nhiều khoảng trống. Cụ thể, đến nay Việt Nam chưa thành lập hệ thống MRV cấp ngành và cấp quốc gia về phát thải khí nhà kính. Văn bản pháp lý quy định cho hệ thống MRV ngành giao - thông vận tải đối với phát thải khí nhà kính và giảm phát thải khí nhà kính đóng góp giảm phát thải khí nhà kính từ MRV, trong khi hoạt động MRV là một hoạt động giảm thiểu phát thải khí nhà kính được đưa ra trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định.

Tương tự, đối với lĩnh vực năng lượng, mặc dù hiện nay Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả kêu gọi tiết kiệm năng lượng trong tất cả các ngành kinh tế và yêu cầu ngành điện phải xây dựng các chương trình, kế hoạch và lộ trình để giảm tổn thất cũng như giảm phát thải do ngành điện gây ra, song thực tế hệ thống MRV ở cấp lĩnh vực năng lượng và cấp quốc gia vẫn chưa được thiết lập; hệ thống hiện có chưa xác định rõ về cơ quan thẩm định; không có chi phí cho việc thiết lập và vận hành hệ thống MRV… Những tồn tại này dẫn đến tình trạng báo cáo các chỉ số có thể dẫn đến sai lệch, không chuẩn xác - bà Đặng Hồng Hạnh, Phó Trưởng nhóm Dự án tư vấn dự án “Lồng ghép giảm nhẹ biến đổi khí hậu vào hạ tầng quốc gia” cho biết. Vì vậy, chuyên gia các dự án đề xuất, cần sớm hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm tra cho hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Việc hoàn thiện khung pháp lý, chính sách sớm ngày nào sẽ góp phần bảo đảm tính minh bạch, chính xác trong quá trình triển khai thực hiện cũng như trong quá trình thẩm tra, giám sát.

Cụ thể, đối với lĩnh vực giao thông, cần sớm hoàn thiện văn bản pháp lý quy định cho hệ thống MRV quốc gia về phát thải khí nhà kính và giảm phát thải khí nhà kính. Đối với lĩnh vực năng lượng, cần thiết lập hệ thống MRV cho ngành năng lượng nói riêng, cho quốc gia nói chung; đồng thời phải có cơ quan thẩm định độc lập để thực hiện việc đề xuất dựa trên thực hành quốc tế tốt nhất, đặc biệt trong trường hợp phát thải khí nhà kính của dự án được sử dụng của dự án được sử dụng để bù trừ cho nghĩa vụ giảm nhẹ phát thải khí nhà kính của một bên thứ ba, ví dụ như việc bù trừ trong nước hoặc bù trừ cho nghĩa vụ thuế carbon…

Bài và ảnh: Trần Hải
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang