PHÁP LUẬT
Cập nhật 14:58 | 16/09/2019 (GMT+7)
.
Sổ tay

Cơ chế phối hợp xác định chứng cứ

08:11 | 19/06/2019
Dữ liệu điện tử được quy định tại Luật Giao dịch điện tử năm 2006 và với tư cách là một nguồn chứng cứ, dữ liệu điện tử được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 tại các Điều 87, 88, 99, 107, 223. Theo đó, việc thu thập, kiểm tra, đánh giá, bảo quản, niêm phòng bí mật dữ liệu điện tử… được thực hiện theo quy định chung hiện hành. Tuy nhiên, chứng cứ điện tử có những đặc điểm khác biệt với các chứng cứ truyền thống cần phải có những quy định chặt chẽ của pháp luật về quy trình thu giữ và phục hồi đối với loại chứng cứ này nhằm bảo vệ tính toàn vẹn của dữ liệu, giữ nguyên giá trị chứng cứ của dữ liệu cũng như quy định về trách nhiệm của các cá nhân trong việc sử dụng, bảo quản loại chứng cứ đặc thù này; đặc biệt là đối với việc “thu thập bí mật dữ liệu điện tử” còn liên quan đến quyền con người, quyền công dân. Đây là vấn đề chưa được hướng dẫn cụ thể, dẫn đến việc cơ quan điều tra gặp khó khăn trong việc giải quyết vụ án.

Thực tiễn cho thấy, để giải quyết vụ án hình sự có chứng cứ là dữ liệu điện tử, đòi hỏi những người tiến hành tố tụng phải có kiến thức về các loại hình dữ liệu điện tử, công nghệ thông tin. Chẳng hạn, đối với những vụ án không quá phức tạp như các vụ án về môi giới mại dâm, ma túy, đánh bạc các đối tượng thường sử dụng thiết bị số để nhắn tin, gọi điện trao đổi, thỏa thuận nội dung với nhau. Hay đối với những vụ án phức tạp hơn, đối tượng sử dụng những thủ đoạn tinh vi hơn, dấu vết tội phạm để lại ở mạng máy tính, mạng viễn thông, trên đường truyền và các nguồn điện tử khác đòi hỏi phải tiếp cận nguồn cơ sở dữ liệu đã được mã hóa, chặn thu dữ liệu trên đường truyền (giữa máy chủ - máy chủ, máy tính cá nhân - máy chủ, dữ liệu truyền bằng ADSL, mobile, vệ tinh), giải mã dữ liệu đã mã hóa... Những vụ án này phải có sự kết hợp với các tổ chức chuyên môn, các chuyên gia hoặc cơ quan có thẩm quyền tiến hành việc tìm kiếm, phục hồi, chuyển đổi dữ liệu điện tử thành dạng hữu hình có thể đọc, nghe, nhìn... được. Khi có sự tham gia của nhiều cơ quan khác nhau, nhất là những kết luận liên quan đến công nghệ thông tin, hoặc kết luận dữ liệu điện tử đó có được xem là chứng cứ của vụ án thì sẽ phải chờ kết quả từ các cơ quan chuyên môn. Điều này sẽ ảnh hướng rất lớn đến thời gian giải quyết vụ án đã được quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự.

Như vậy, mặc dù việc thu thập phương tiện điện tử diễn ra nhanh chóng, kịp thời nhưng Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 lại chưa quy định về thời hạn, trách nhiệm của cơ quan thứ ba, cũng như không có cơ chế phối hợp nên việc sử dụng chứng cứ điện tử vào việc giải quyết vụ án hình sự. Từ thực tế này cần thiết phải có những quy định rõ ràng, cụ thể về việc thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng điện tử cũng như ban hành văn bản hướng dẫn về đường lối xử lý đối với các tội phạm công nghệ cao trong Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Đồng thời, bổ sung các quy định chặt chẽ về trách nhiệm đối với cá nhân, tổ chức (cơ quan thứ 3) trong việc chậm trễ cung cấp dữ liệu điện tử, giám định dữ liệu điện tử làm ảnh hưởng tới tiến trình giải quyết vụ án. 

Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang