PHÁP LUẬT
Cập nhật 22:17 | 23/09/2019 (GMT+7)
.
Hướng dẫn áp dụng các Điều 214, 215, 216 của Bộ luật Hình sự

Bảo đảm áp dụng thống nhất

08:32 | 28/05/2019
Tư cách tham gia tố tụng của cơ quan bảo hiểm xã hội; áp dụng một hay hai tội danh đối với người thực hiện hành vi làm giả hồ sơ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế là những vấn đề còn nhiều ý kiến khác nhau xung quanh dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao hướng dẫn áp dụng các Điều 214, 215, 216 của Bộ luật Hình sự về các tội liên quan đến bảo hiểm.

Còn nhiều cách hiểu khác nhau

Bộ luật Hình sự năm 2015 bổ sung 3 tội danh là tội gian lận bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN); tội gian lận bảo hiểm y tế (BHYT); tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Việc bổ sung đã tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý trách nhiệm hình sự các hành vi vi phạm, phần nào đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn và công tác đấu tranh phòng, chống các tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm.

Tuy nhiên, Bộ luật Hình sự 2015 vẫn còn nhiều quy định định tính, chung chung và có cách hiểu khác nhau, cần có sự hướng dẫn để bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật. Vì vậy, để bảo đảm áp dụng thống nhất trong xét xử, Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao đang xây dựng dự thảo Nghị quyết hướng dẫn áp dụng Điều 214 về tội gian lận BHXH, BHTN; Điều 215 về tội gian lận BHYT và Điều 216 về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động của Bộ luật Hình sự.

Dự thảo Nghị quyết gồm 8 điều, hướng dẫn về một số tình tiết định tội, về một số tình tiết định khung hình phạt, truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cụ thể, xác định thời điểm truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi phạm tội tại Điều 216 của Bộ luật Hình sự, xác định tư cách tham gia tố tụng của cơ quan BHXH.

Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Chí Công cho biết, quá trình tham vấn dự thảo Nghị quyết, có ý kiến cho rằng, không nên hướng dẫn áp dụng Điều 213 của Bộ luật Hình sự vào trong Nghị quyết này mà nên hướng dẫn bằng nghị quyết riêng. Vì khách thể của tội gian lận trong kinh doanh bảo hiểm là trật tự quản lý nhà nước về thị trường bảo hiểm, hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Hoạt động này đã chịu sự điều chỉnh của Luật Kinh doanh bảo hiểm và pháp luật có liên quan. Tuy nhiên, Ban soạn thảo cho rằng, kinh doanh bảo hiểm cũng nằm trong nhóm tội về bảo hiểm và có kết cấu điều luật tương tự như các Điều 214 - 216, Bộ luật Hình sự. Chính vì thế, đã xây dựng theo hướng thống nhất việc hướng dẫn chung cả 3 tội danh vào Nghị quyết.

Đồng tình với quan điểm này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho rằng, nên cân nhắc hướng dẫn quy định của Điều 213 về tội gian lận trong kinh doanh bảo hiểm vì cũng thuộc nhóm tội liên quan đến lĩnh vực bảo hiểm. Có như vậy mới bảo đảm tính thống nhất và tránh việc cùng một nhóm tội phạm lại quy định tại các văn bản khác nhau.

Tư cách tố tụng của cơ quan bảo hiểm

Cơ quan BHXH là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hay bị hại trong vụ án là vấn đề nhận được nhiều ý kiến tại buổi họp phiên toàn thể của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao vừa được tổ chức tại Hà Nội. Hiện dự thảo đưa ra 2 phương án. Phương án 1: Cơ quan BHXH là người có quyền và nghĩa vụ liên quan; Phương án 2: Cơ quan BHXH là người bị hại.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi cho rằng, cơ quan BHXH là bị hại trong vụ án hình sự vì mặc dù hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động gây hại trực tiếp đến người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc, nhưng theo Luật Bảo hiểm xã hội, thì cơ quan BHXH có trách nhiệm “quản lý, sử dụng quỹ BHXH, BHTN, BHYT theo quy định của pháp luật”.

Ông Lợi phân tích thêm, khi nhận định “khi người sử dụng lao động trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN thì cơ quan BHXH không phải chi trả chế độ bảo hiểm cho người lao động nên không bị thiệt hại” thì phải rất cân nhắc. Vì rằng, trong các loại hình BHXH, BHYT, BHTN có loại hình đơn thuần là dài hạn và thuần túy cân đối theo nguyên tắc đóng - hưởng như BHXH, nhưng cũng có loại hình bảo hiểm mang tính chất ngắn hạn và chia sẻ rủi ro như BHYT, BHTN. Chính vì thế tính chất pháp lý là khác nhau, quyền và nghĩa vụ không giống nhau.

Liên quan đến vấn đề này, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình cho rằng, việc xác định tư cách của cơ quan BHXH cần căn cứ vào vai trò của cơ quan BHXH trong từng vụ án. Có trường hợp sẽ là bị hại nếu bị lấy tiền từ quỹ BHXH nhưng cũng có trường hợp tiền chưa vào quỹ BHXH thì BHXH không phải là bị hại, khi ấy người lao động mới là bị hại.

Đình Khoa
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang