PHÁP LUẬT
Cập nhật 14:30 | 17/08/2019 (GMT+7)
.
Đề xuất cấm, hạn chế quảng cáo rượu, bia

Phải bảo đảm khả thi

09:01 | 10/04/2019
Những đề xuất liên quan đến cấm, hạn chế quảng cáo rượu, bia là vấn đề nhận được nhiều ý kiến khác nhau tại Hội nghị khu vực phía Bắc lấy ý kiến đối với dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia do Ủy ban Về các vấn đề xã hội tổ chức tại Hà Nội ngày 9.4.

Mỗi luật một kiểu

 Đến nay có 4 quốc gia áp dụng quy định cấm bán đồ uống có cồn trên internet trên phạm vi toàn quốc hoặc ở một số tiểu bang. Năm 2018, Thụy Điển tiếp tục đề xuất quy định nhằm cấm các nhà phân phối đồ uống có cồn trên internet ở các nước thuộc EU giao hàng cho người dân đang cư trú tại Thụy Điển.

Nguồn Bộ Y tế

Hiện nay, có nhiều văn bản quy định việc quảng cáo, trong đó có Luật Quảng cáo, Luật Thương mại… Đối chiếu những văn bản này với các đề xuất của dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia thì thấy, tình trạng chung là mỗi luật quy định một kiểu và chồng chéo. Chẳng hạn, Luật Quảng cáo quy định cấm quảng cáo rượu từ 15 độ cồn trở lên, không cấm quảng cáo đối với bia; Luật Thương mại chỉ quy định cấm quảng cáo rượu từ 30 độ cồn trở lên… Trong khi đó, dự thảo Luật lại cho phép quảng cáo rượu dưới 15 độ cồn và cho phép quảng cáo bia đối với bia từ 5,5 đến dưới 15 độ cồn. Hay, Điều 8 của dự thảo “cấm khuyến mại bia trực tiếp đến người tiêu dùng” - quy định này được nhiều đại biểu bình luận là không những làm hạn chế tính linh hoạt của thương nhân mà còn mâu thuẫn với Nghị định số 81/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại. 

Toàn cảnh hội nghị Ảnh: Thái Bình

Băn khoăn quy định “các phương tiện quảng cáo ngoài trời trong bán kính 500m tính từ cổng của cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi”, đại diện Sở Công thương Thái Bình cho rằng, người thực thi công vụ không biết xác định theo hướng nào của cơ sở để tính 500m; nếu quy định không rõ sẽ dẫn đến tình trạng tùy tiện trong áp dụng hoặc có thể dẫn đến các khiếu kiện không đáng có.

Đồng tình với băn khoăn của Sở Công thương Thái Bình, đại diện Hiệp hội Bia, Rượu và Nước giải khát Việt Nam cho rằng, quy định “hạn chế các phương tiện quảng cáo đặt ngoài trời trong bán kính 500m còn mang tính định tính và sẽ phát sinh nguồn lực không nhỏ để tổ chức thực thi, giám sát việc tuân thủ các quy định. Điều này, tạo áp lực cho cán bộ địa phương, nhất là trong bối cảnh cắt giảm biên chế hiện nay. Hơn nữa, ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh thì quy định bán kính nêu trên là không thực tế, không có cơ sở để thực hiện, dẫn đến điều luật không thể khả thi.

Khuyến mại “có trách nhiệm”

Cấm bán rượu trên Internet đã được Chính phủ quy định tại Nghị định số 94/2012/NĐ-CP và Nghị định số 105/2017/NĐ-CP về kinh doanh rượu, song đến nay chưa có đánh giá việc thực hiện quy định này và thực tế hiện nay, việc bán rượu trên Internet rất phổ biến. Chính vì thế, quy định cấm bán rượu, bia từ 15 độ cồn trở lên trên Internet tại dự thảo đã nhận được sự quan tâm của đại diện các doanh nghiệp.

Ủng hộ chính sách quốc gia phòng, chống tác hại khi lạm dụng đồ uống có cồn và mục tiêu của Chính phủ nhằm giảm lạm dụng đồ uống có cồn hoặc giảm tiêu thụ có hại, giảm tiêu thụ đồ uống có cồn trái phép là khẳng định của Giám đốc Ngoại vụ cấp cao, Công ty TNHH Nhà máy Bia Heniken Việt Nam Matt Wilson. Tuy nhiên, ông Matt Wilson cho rằng, các hoạt động khuyến mại đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nhưng câu hỏi nên được đặt ra là - chương trình khuyến mại có trách nhiệm hay không? Đối với các chương trình khuyến mại không có trách nhiệm (chẳng hạn như các chương trình thúc đẩy “uống thả ga”) nên bị cấm. Nhưng nếu cấm tất cả các hình thức khuyến mại với phạm vi rộng sẽ loại bỏ các hình thức khuyến mại thông thường và các hình thức khuyến mại có trách nhiệm của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có trách nhiệm.

Bình luận về quy định này, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, quy định này không chỉ đi ngược với xu thế phát triển chung của thời đại công nghệ thông tin, mà còn dẫn đến việc các công ty sẽ ra nước ngoài để quảng cáo. Hơn nữa, quy định này có thể dẫn đến việc người tiêu dùng có nguy cơ mua phải các sản phẩm rượu không được bảo đảm về nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm như khi mua tại các nhà phân phối chính thức. Việc cấm sử dụng công cụ Internet để bán bất kỳ loại rượu, bia nào cũng không phù hợp với xu thế chung và sẽ khiến Việt Nam trở nên khác biệt với các nước khác trong khu vực.

Đồng tình với cách tiếp cận này, Tổng Giám đốc Công ty Pernod Ricard Việt Nam, đồng Chủ tịch Tiểu ban rượu vang, rượu mạnh châu Âu Patrick Castanier cho rằng, Internet là một công cụ, kênh cung cấp thông tin cho người tiêu dùng. Người tiêu dùng sẽ không bỏ tiền để mua những sản phẩm mà họ không có đầy đủ thông tin về truyền thống lâu đời, nền tảng văn hóa được hiển thị thông qua từng sản phẩm. Bởi vậy, “tôi không hiểu vì sao lại cấm quảng cáo trên Internet” - ông Patrick Castanier nói.

Thực tế, rượu nhập khẩu chỉ chiếm một lượng rất nhỏ trên thị trường, vậy quy định này này có ngăn chặn sự có hại của bia, rượu hay không? Hơn nữa, trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập với Cách mạng Công nghiệp 4.0, việc cấm thương mại điện tử sẽ là một rào cản rất lớn. Từ góc nhìn này, ông Patrick Castanier đề xuất, quản lý người tiêu dùng thông qua việc thanh toán bằng thẻ tín dụng và nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, không dùng các rào cản có tính kỹ thuật.

Giải đáp những băn khoăn của đại biểu, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế Trần Thị Trang cho rằng, khảo sát của Bộ Y tế về các quảng cáo liên quan đến bia, rượu cho thấy, các quảng cáo này chủ yếu là các hình ảnh thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm. Trong khi đó, quy định trong dự thảo không làm ảnh hưởng đến việc quảng cáo sản phẩm, chỉ là cấm các hình ảnh thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm; còn các thông tin về sản phẩm thì vẫn được cung cấp đến người tiêu dùng. Bà Trang cũng cho biết, liên quan đến việc kiểm soát quảng cáo, trong 166 quốc gia báo cáo có 10% (17 quốc gia) cấm trên toàn bộ phương tiện truyền thông; 50,04% (83 quốc gia) cấm một phần. Các quốc gia cấm tương đối nghiêm có: Pháp, Thụy Điển, Na uy, Iceland, Đức, Anh, Ecuador, Phần Lan, Nga, Thái  Lan.

 Bia không phải là đối tượng sản phẩm thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định của Luật Đầu tư và cũng không thuộc mặt hàng kiểm soát lưu thông theo các cam kết của Việt Nam trong Hiệp định Thương mại tự do. Nếu không được hiển thị tên hoặc sản phẩm trên các chương trình, vật phẩm tài trợ thì việc tài trợ sẽ không có giá trị. Tôi tin rằng quy định cấm này sẽ không có lợi ích tốt nhất cho thể thao Việt Nam,  vì sẽ dẫn đến các đội thể thao trong nước sẽ không còn có cơ hội nhận các quỹ tài trợ như các đội thể thao ở các quốc gia khác đang có những cơ hội nhận các chương trình tài trợ tương tự như thế; bên cạnh đó, các doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ sự kiện quốc tế cũng bị ảnh hưởng tiêu cực.

Giám đốc Ngoại vụ cấp cao, Công ty TNHH Nhà máy Bia Heniken Việt Nam Matt Wilson

Đình Khoa - Đức Kiên
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
Quay trở lại đầu trang