PHÁP LUẬT
Cập nhật 00:19 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Hoàn thiện cơ chế hoạt động của hội đồng tiền lương quốc gia

Mở rộng thành phần, phát huy dân chủ

07:39 | 29/05/2018
Hội đồng Tiền lương Quốc gia được thành lập năm 2013 đánh dấu một bước quan trọng trong việc xác định mức lương tối thiểu, chuyển từ cơ chế xác định hoàn toàn từ Chính phủ sang một thể chế ba bên: Chính phủ, người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động (NSDLĐ).

Chưa đáp ứng nhu cầu tối thiểu

Bộ luật Lao động 2012 (Điều 92) đã bổ sung một chế định mang tính chất thương lượng 3 bên về tiền lương là Hội đồng Tiền lương Quốc gia. Theo đó, “Hội đồng Tiền lương Quốc gia là cơ quan tư vấn cho Chính phủ, bao gồm các thành viên là đại diện của Bộ LĐ, TB - XH, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở Trung ương”. Đánh giá hoạt động của Hội đồng Tiền lương Quốc gia (Hội đồng), đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng, việc thành lập Hội đồng là một bước tiến quan trọng trong việc xác lập tiền lương tối thiểu vùng. Tiền lương tối thiểu vùng từ chỗ do Chính phủ ấn định đã được chuyển sang cho đại diện 3 bên xác định, thương lượng, thỏa thuận và khuyến nghị để Chính phủ công bố. Đặc biệt, chế định Hội đồng được thực hiện trong thời gian qua với tính chất thương lượng về tiền lương cho thấy việc vận hành cơ chế thương lượng, thỏa thuận về tiền lương tối thiểu tại Hội đồng cơ bản phù hợp với thị trường Việt Nam.

Đánh giá về nội dung này, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, các mức lương tối thiểu do Chính phủ điều chỉnh và công bố trong những năm qua đều căn cứ vào khuyến nghị của Hội đồng đã góp phần cải thiện đáng kể tiền lương thực tế của NLĐ. Việc điều chỉnh mức lương tối thiểu chung không ảnh hưởng lớn đến việc làm, thất nghiệp và không gây tăng đột biến chi phí doanh nghiệp.


Cần quy định các tiêu chí xác định mức sống tối thiểu để người lao động sống được bằng lương

Thực tế cho thấy, Hội đồng đã tuân thủ nguyên tắc dân chủ, bình đẳng, hợp tác, tôn trọng giữa các thành viên, các thành viên đã thể hiện được trách nhiệm của mình trước tổ chức mà mình đại diện, đồng thời bảo đảm được lợi ích chung góp phần quan trọng trong việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ. Tuy nhiên, bên cạnh những tích cực sau 5 năm đi vào hoạt động, cơ chế thương lượng tiền lương của Hội đồng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của NLĐ. Sau 5 lần Hội đồng khuyến nghị, đến nay tiền lương tối thiểu vẫn chỉ đáp ứng được khoảng 94% nhu cầu, đời sống của NLĐ vẫn còn nhiều khó khăn.

Chưa có tiêu chí thống nhất

 Hội đồng với chức năng tư vấn, khuyến nghị với Chính phủ về mức lương tối thiểu vùng, sẽ thay đổi cơ chế tham vấn gián tiếp giữa Chính phủ với các bên trong quan hệ lao động như trước đây, sang tham vấn trực tiếp trong Hội đồng nhằm chia sẻ thông tin, tăng cường tính đồng thuận trong việc xây dựng phương án điều chỉnh lương tối thiểu vùng trình Chính phủ.

Chỉ ra những bất cập trong cơ chế thương lượng của Hội đồng, đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thẳng thắn cho rằng, thành viên Hội đồng bao gồm các thành viên là đại diện của Bộ LĐ, TB - XH, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở Trung ương, với thành phần như vậy chỉ cần các thành viên của cơ quan quản lý Nhà nước nghiêng về bên nào thì đa số sẽ nghiêng về một bên. Bên cạnh đó, Chính phủ chưa có quy định cơ quan độc lập để nghiên cứu và công bố mức sống tối thiểu, chưa có tiêu chí thống nhất xác định mức sống tối thiểu dẫn đến việc xây dựng mức sống tối thiểu chưa phù hợp, chưa đáp ứng với nhu cầu của NLĐ.

Thực tế, cơ chế xác định lương tối thiểu thông qua tư vấn của Hội đồng là cơ chế rất tiến bộ. Tuy nhiên, hoạt động của Hội đồng sẽ quyết định rất nhiều đến kết quả của đối thoại, thương lượng cũng như mức điều chỉnh tiền lương tối thiểu để tư vấn cho Chính phủ. Qua hoạt động của Hội đồng thời gian vừa qua cho thấy, tiếng nói đồng thuận và chia sẻ còn rất khó khăn do cách tiếp cận của các bên còn khác nhau và đôi khi tạo ra căng thẳng trong đối thoại ở mức độ không cần thiết.

“Thực tiễn thực hiện quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng thời gian qua cho thấy, việc vận hành cơ chế thương lượng, thỏa thuận về tiền lương tối thiểu tại Hội đồng là phù hợp với thể chế kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Do đó, cần kiện toàn cơ cấu tổ chức, mở rộng thành phần Hội đồng theo hướng bổ sung các chuyên gia độc lập để bảo đảm phát huy hơn nữa tính dân chủ, bình đẳng, khách quan và khoa học trong việc hình thành các khuyến nghị của Hội đồng” - Đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kiến nghị.

Cũng theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cần nghiên cứu xây dựng, hoàn thiện các quy định về tiền lương tối thiểu theo đó khái niệm mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất trả cho NLĐ làm công việc giản đơn nhất, trong điều kiện lao động bình thường và phải bảo đảm mức sống tối thiểu cho lao động và gia đình họ. Đồng thời, phải quy định các tiêu chí xác định mức sống tối thiểu. Đáng chú ý, hiện nay chúng ta mới chỉ có mức lương tối thiểu vùng theo tháng, chưa có quy định mức lương tối thiểu theo giờ dẫn đến tình trạng lương tối thiểu không bao phủ và bảo vệ được NLĐ làm việc không trọn thời gian. Vì vậy, cần bổ sung quy định mức lương tối thiểu theo giờ.

Thái Yến
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang