PHÁP LUẬT
Cập nhật 00:19 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Trường học mầm non cho trẻ em di cư

Rào cản hộ khẩu

08:55 | 28/05/2018
Kết quả nghiên cứu “Tiếp cận giáo dục mầm non của con em lao động di cư - Thực trạng và khuyến nghị chính sách” do Trung tâm Hỗ trợ Giáo dục và Nâng cao năng lực cho phụ nữ (CEPEW), Hội Khuyến học Việt Nam phối hợp với Hiệp hội vì giáo dục cho mọi người Việt Nam (VAEFA) vừa công bố cho thấy, tình trạng thiếu trường mầm non cho con em lao động di cư và hộ khẩu là một rào cản.

Khó tiếp cận

Trung tâm nghiên cứu Hỗ trợ Giáo dục và Nâng cao năng lực cho phụ nữ (CEPEW), Hội Khuyến học Việt Nam phối hợp với Hiệp hội vì giáo dục cho mọi người Việt Nam (VAEFA)  đã chỉ ra rằng trẻ em là con em lao động di cư còn gặp rất nhiều khó khăn trong tiếp cận giáo dục, nhất là ở bậc học mầm non.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, song có một nguyên nhân được đề cập tới là những quy định về hộ khẩu, hộ tịch. Theo kết qủa khảo sát tại Vĩnh Phúc và một số địa bàn tại Hà Nội cho thấy, chỉ có 10% lao động di cư được hỏi đã có hộ khẩu thường trú; 43% có tạm trú dài hạn; 14% có tạm trú ngắn hạn và 29% không đăng ký hoặc có đăng ký nhưng không biết thuộc loại nào. Trong khi đó, số lượng trường công lập ở nơi nhập cư chỉ đủ cho trẻ em có hộ khẩu tại chỗ và Nhà nước không còn quỹ đất để giao xây dựng trường học các cấp ở khu công nghiệp (KCN), Khu chế xuất (KCX).

Thực tế này, khiến cho hộ khẩu được xem là một rào cản kỹ thuật nhằm giảm tải cho các địa phương nơi đến. Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ quyền con người, quyền công dân cũng như các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên thì Việt Nam chưa bảo đảm được. Đại diện Hội Phụ nữ phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội cho biết, trên địa bàn phường chỉ có 1 trường tiểu học, một trường THCS và 3 cơ sở mầm non công lập. Còn lại 15 cơ sở mầm non tư thục rải rác ở 14 khu dân cư. Cùng tình trạng trên, đại diện UBND phường Khai Quang, TP Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc cho biết thêm: “Do thiếu nhà trẻ, mẫu giáo cho con công nhân và người dân địa phương nên mở thêm hệ thống nhà trẻ, mẫu giáo vệ tinh tư thục, dân lập để lao động nhập cư gửi con… Tuy nhiên, 1 tháng hết khoảng 1 - 1,5 triệu đồng, nên nhiều gia đình không đủ tiền, đành phải gửi con về quê nhờ ông, bà chăm sóc”.

Khắt khe về thủ tục

Bảo đảm giáo dục miễn phí cho tất cả mọi người và đặc biệt chú ý tới các nhóm trẻ em dễ bị tổn thương, kể cả trẻ em dân tộc thiểu số và trẻ em di cư. Kể cả việc miễn tất cả những các chi phí gián tiếp và đưa ra các cơ chế hỗ giáo dục cho tất cả các nhóm trẻ em là như nhau và bảo đảm quyền giáo dục có chất lượng cho tất cả các trẻ em.

Cam kết của Việt Nam về quyền giáo dục trẻ em và trẻ em di cư

Theo quy định hiện hành, điều kiện quan trọng nhất để trẻ nhập học ở các trường công lập là có hộ khẩu thường trú hoặc sổ tạm trú dài hạn. Đây là một rào cản lớn khiến phần lớn trẻ di cư không được học ở các trường công lập. Nếu không có hộ khẩu, trẻ được xem ở diện trái tuyến, như vậy chỉ được nhận học nếu lớp học còn chỗ, đóng tiền trái tuyến hoặc trẻ phải đóng học phí cao hơn. Trong khi đó, lao động di cư, thu nhập thấp muốn gửi con ở trường công lập vì miễn học phí cho bậc tiểu học, giáo viên có chuyên môn, nghiệp vụ, cơ sở vật chất đầy đủ và độ an toàn cho trẻ cao hơn. Tuy nhiên, con em lao động di cư rất khó tiếp cận các trường công lập do quy định khắt khe về thủ tục nhập học. Do đó, bố mẹ phải gửi con vào các trường tư thục hoặc những cơ sở trông giữ trẻ tư nhân tự phát hay nhóm trẻ gia đình. Hộ khẩu được áp dụng từ năm 1964 tại Nghị định 106 - CP của Hội đồng Chính phủ về Ban hành điều lệ đăng ký và quản lý hộ khẩu, với mục đích để tăng cường việc giữ gìn trật tự an toàn xã hội, phục vụ lợi ích của nhân dân; giúp thống kê dân số các vùng trong nước nhằm phục vụ xây dựng và thực hiện các chính sách, kế hoạch của Nhà nước. Tuy nhiên, cùng với sự chuyển động trong quản lý nhà nước cũng như nền KT - XH với làn sóng di cư, hộ khẩu đã trở thành rào cản kỹ thuật. Hiện nay một số lĩnh vực đã có sự cải thiện như bảo hiểm y tế tự nguyện, nhưng còn rất nhiều lĩnh vực an sinh xã hội khác hộ khẩu vẫn được xem là điều kiện “cần và đủ”.

Phó Giám đốc Trung tâm hỗ trợ giáo dục và Nâng cao năng lực cho phụ nữ (CEPEW) Ngô Thị Thu Hà gợi ý, Bộ Công an cần đề xuất Chính phủ điều chỉnh, bổ sung Nghị quyết số 112/NQ-CP ngày 30.10.2017 của Chính phủ về việc đơn giản hoá thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ nhằm loại bỏ hộ khẩu ra khỏi thủ tục đăng ký nhập học để mọi trẻ em bình đẳng tiếp cận hệ thống giáo dục và y tế công lập. Ngoài ra, Bộ Công an cần đẩy nhanh quá trình quản lý dân cư bằng mã số định danh để từ đó xóa bỏ rào cản về thể chế ngăn cản lao động di cư tiếp cận với hệ thống dịch vụ xã hội cơ bản và ngăn cản trẻ em tiếp cận giáo dục công lập

Phạm Hải
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang