PHÁP LUẬT
Cập nhật 00:19 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Sổ tay

Khi cộng đồng lên tiếng

08:55 | 28/05/2018
Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên quốc tế (IUCN), ở Việt Nam, số loài bị đe dọa không chỉ tăng về số lượng, mà còn về mức độ. Quần thể của hầu hết các loài bị đe dọa toàn cầu tại Việt Nam đều bị đánh giá là đang có chiều hướng suy giảm về số lượng. Nhiều loài được đánh giá bị đe dọa không cao trên quy mô toàn cầu nhưng lại ở mức rất cao ở Việt Nam.

Đơn cử như Hạc cổ trắng không có tên trong danh sách đỏ của IUCN (2004), nhưng lại là loài sắp nguy cấp ở Việt Nam do mất sinh cảnh và thức ăn bị ô nhiễm. Đáng lưu ý, trong khi một số loài động vật hoang dã (ĐVHD) bị coi là tuyệt chủng ngoài tự nhiên của Việt Nam nhưng vẫn tồn tại ở một số quốc gia lân cận. Điều này thể hiện rõ những biến động lớn về đa dạng sinh học của Việt Nam so với những vùng lãnh thổ khác.

Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến việc suy giảm đa dạng sinh học của Việt Nam, theo Trung tâm giáo dục Thiên nhiên (ENV), chính là tình trạng săn bắt, buôn bán ĐVHD không ngừng gia tăng. Thực tế, từ giữa những năm 90 của thế kỷ trước, Việt Nam đã trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới buôn bán ĐVHD bất hợp pháp hoạt động trên toàn cầu. Nhiều công dân Việt Nam đã bị bắt giữ trong và ngoài nước vì có liên quan đến loại hình tội phạm này.

Đơn cử, Nguyễn Mậu Chiến - cầm đầu một trong những đường dây buôn bán ĐVHD lớn từ châu Phi về Việt Nam đã bị kết án 13 tháng tù vì hành vi “tàng trữ, vận chuyển hàng cấm” hồi tháng 3 vừa qua là một ví dụ điển hình. Tuy nhiên mức án được đưa ra đã không phản ánh đúng hành vi đe dọa đa dạng sinh học ở Việt Nam và thế giới của Chiến.

Không chỉ có vậy, trong 2 thập kỷ qua, khi mức sống của người dân ngày càng gia tăng, Việt Nam không chỉ là một mắt xích trong mạng lưới trung chuyển mà còn trở thành một quốc gia tiêu thụ ĐVHD. Nhiều loài ĐVHD bị săn bắt ráo riết khi nhiều người tin rằng chúng có các công dụng như bồi bổ sức khỏe, tăng cường sinh lực, chữa các bệnh nan y dù trên thực tế không có bằng chứng khoa học nào chứng minh. Không chỉ vậy, nhiều cảng biển lớn ở Việt Nam thực tế là nơi tiếp nhận các sản phẩm, bộ phận từ ĐVHD có giá trị lớn như ngà voi, trước khi chúng bị buôn lậu qua biên giới.

Kể từ khi tham gia Công ước Đa dạng sinh học vào năm 1994, Chính phủ, các cơ quan chức năng cùng các tổ chức xã hội đã có những cam kết mạnh mẽ cùng những nỗ lực không mệt mỏi nhằm tăng cường công tác quản lý, bảo vệ các loài ĐVHD. Giữa năm ngoái, Chính phủ đã tái khẳng định cam kết chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu lấy mật tại Việt Nam. Cuối tháng 4.2018, Ninh Bình đã trở thành tỉnh tiếp theo không còn hoạt động nuôi nhốt gấu lấy mật, đưa tổng số địa phương không có gấu nuôi nhốt lên 21 tỉnh, thành phố. Các địa phương như Cà Mau, Cần Thơ, Lâm Đồng và Thái Nguyên cũng đang nỗ lực vận động người dân sớm chuyển giao các cá thể gấu cuối cùng đến với các trung tâm cứu hộ và chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu tại địa phương.

Bên cạnh đó, cộng đồng cũng ngày càng đóng vai trò tích cực trong công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm về ĐVHD. Trong 4 tháng đầu năm 2018, ENV đã ghi nhận hơn 130 cá thể ĐVHD được giải cứu nhờ thông báo vi phạm từ người dân. Song, trước tình trạng nền đa dạng sinh học của Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa mà phần lớn trong số đó gây ra bởi các hoạt động của con người.

Thiết nghĩ, sự giúp sức của cộng đồng trong việc thông báo, tố giác các vi phạm về ĐVHD cần mạnh mẽ hơn nữa để ngăn chặn, phòng ngừa tội phạm được kịp thời, mở ra tương lai tươi sáng hơn cho nhiều loài ĐVHD khác vẫn đang bị săn bắt, buôn bán, nuôi nhốt trái phép.

Trần Hải
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang