PHÁP LUẬT
Cập nhật 01:35 | 10/12/2019 (GMT+7)
.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Đánh giá thế nào cho thực chất?

08:43 | 04/01/2018
Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai công tác tư pháp năm 2018, đại diện Bộ Tư pháp cho biết, những năm qua, nội dung, hình thức phổ biến giáo dục pháp luật tuy đã đổi mới nhưng vẫn chưa sát với đặc thù của từng địa bàn, lĩnh vực, nhóm đối tượng; chưa thu hút được nhiều nguồn lực tham gia; còn dàn trải, hình thức. Thực tế đòi hỏi tiêu chí đánh giá hiệu quả, song đánh giá thế nào mới thực chất, bảo đảm sự công bằng, toàn diện vẫn là câu hỏi được đặt ra.

Khó nhưng cần

Trong năm 2017, các bộ, ngành, địa phương đã tổ chức 1.240.637 cuộc tuyên truyền pháp luật trực tiếp (giảm 12,4% so với năm 2016) cho 80.239.972 lượt người (giảm gần 4,3 triệu lượt người so với năm 2016); phát miễn phí 63.396.828 tài liệu tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật.

Phó Vụ trưởng Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật Ngô Quỳnh Hoa cho biết, phổ biến, giáo dục pháp luật là công việc thường xuyên, liên tục và định tính do đó việc xây dựng tiêu chí để đánh giá không dễ, nhưng lại vô cùng cần thiết, là giải pháp hữu hiệu trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này. Để xác định được hiệu quả, cần hệ thống tiêu chí đồng bộ, rõ ràng và thống nhất. Hay nói cách khác, việc xây dựng công cụ đánh giá phải bảo đảm tính hệ thống, nhằm định lượng kết quả phổ biến, giáo dục pháp luật ở các bộ, ngành, đoàn thể và địa phương trong cả nước theo từng năm hoặc từng giai đoạn cụ thể.

Vì lẽ đó, Bộ Tư pháp đã xây dựng dự thảo Thông tư quy định Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo đó, Bộ tiêu chí gồm nhóm tiêu chí chung nhằm đánh giá mức độ hoàn thành các nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ hoặc công việc được giao; các điều kiện về cơ sở vật chất và nguồn lực tối thiểu, đồng thời đo lường hiệu quả tác động của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trên thực tế. Nhóm tiêu chí riêng áp dụng với từng nhóm chủ thể khác nhau bao gồm đối với bộ, cơ quan ngang bộ và với UBND cấp tỉnh.

Nhiều chuyên gia khẳng định, việc phân chia thành nhóm tiêu chí chung và riêng như dự thảo Thông tư là hoàn toàn phù hợp. Bởi hiệu quả của phổ biến, giáo dục pháp luật được thể hiện ở kết quả cuối cùng là hình thành ý thức tuân thủ pháp luật trong đời sống xã hội, nên đánh giá cần phải tính từ “đầu vào” là các văn bản quy phạm pháp luật, điều kiện tổ chức thực hiện và cả quá trình thực hiện.


Hơn 80 triệu lượt người được tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong năm 2017

Tuy vậy, vẫn có ý kiến cho rằng, để đánh giá hiệu quả công tác phổ biến giáo dục pháp luật, cần phân chia thành ba tiêu chí cơ bản là nhóm tiêu chí chung về nhận thức, thái độ và hành vi của đối tượng; nhóm tiêu chí về người làm công tác phổ biến giáo dục, pháp luật và nhóm tiêu chí về hình thức, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc phân chia như vậy sẽ đánh giá bài bản hơn về hiệu quả, chất lượng của công tác này trên thực tế, thay vì chỉ đánh giá đơn thuần qua các vụ việc, sự kiện.

Tiêu chí đánh giá phải khoa học, minh bạch nhưng để bảo đảm công bằng, khách quan thì đối tượng đánh giá cũng cần được tính tới. Bà Phan Minh Thủy, đại diện Ban Pháp chế VCCI khẳng định, cơ quan nhà nước thực hiện công tác này có hiệu quả hay không thì phải có sự đánh giá từ phía người thụ hưởng. Đơn cử như với Điều 60, Luật Bảo hiểm xã hội về việc lĩnh bảo hiểm xã hội 1 lần chưa kịp có hiệu lực thi hành đã bị dư luận phản đối, đó là có một phần lỗi của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật khiến đối tượng chịu tác động không biết để tham gia, góp ý kiến trước khi chính sách được thông qua. Theo đó, có thể bổ sung một số giải pháp như lấy ý kiến người dân, điều tra xã hội học hoặc bổ sung tiêu chí đánh giá quyền lợi mà người dân được hưởng từ công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật.

Phương thức đánh giá ra sao?

Lựa chọn phương thức nào để đánh giá, đánh giá định kỳ bao lâu và xếp hạng như thế nào cũng là băn khoăn của không ít chuyên gia. Để giảm tải áp lực công việc cho các bộ ngành, địa phương trong thực hiện đánh giá đồng thời tạo điều kiện cho chủ thể có thẩm quyền thời gian chuẩn bị đánh giá, thẩm định với các đối tượng được lựa chọn, bảo đảm việc thực hiện Bộ tiêu chí được thông suốt và hiệu quả, dự thảo đề xuất phương án đánh giá định kỳ 2 năm/lần bằng hình thức lựa chọn ngẫu nhiên 20% bộ, ngành, địa phương.

Tuy nhiên, đại diện Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật cho rằng, 2 năm mới thực hiện đánh giá được 20% bộ, ngành địa phương đồng nghĩa phải mất 10 năm để có thể đánh giá được tổng thể. Việc đánh giá, thẩm định, chấm điểm, xếp hạng cần thực hiện đối với tất cả các đối tượng ở cùng một thời điểm, nhằm bảo đảm khách quan, công bằng, có tính toàn diện, tổng thể, tạo thuận lợi cho việc so sánh, đánh giá, đối chiếu. Tất nhiên, điều này sẽ phần nào tạo nhiều áp lực cho cơ quan, tổ chức được đánh giá và cơ quan, tổ chức có thẩm quyền đánh giá nhưng không phải là không làm được.

Một số ý kiến cho rằng mục đích của Bộ tiêu chí là nhằm đánh giá toàn diện, thực chất, hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trong cả nước, từ đó thấy được những địa phương, khu vực còn yếu để hỗ trợ và những khu vực, địa phương mạnh để khích lệ, nhân rộng. Vì lẽ đó, cần có đánh giá tổng thể trong cả nước và xếp hạng từng bộ, ngành, địa phương theo tiêu chí đạt hoặc không đạt dựa trên cơ chế cộng điểm.

Tuy nhiên, Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý Nguyễn Văn Cương lại cho rằng, việc xếp loại chất lượng chỉ bao gồm hai cấp độ đạt hoặc không đạt căn cứ vào tổng số điểm đạt được là chưa đầy đủ, cần chia nhiều mức để phân loại được rõ hơn. Đơn cử như  xếp loại theo các mức độ không hoàn thành, hoàn thành, hoàn thành tốt, hoàn thành xuất sắc.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khẳng định, một khi đã có bộ tiêu chí với những thang điểm cụ thể, tạo điều kiện cho việc cộng điểm, công bố điểm thì xếp hạng từ cao tới thấp sẽ phù hợp hơn, vừa góp phần nâng cao tính cạnh tranh, vừa cho thấy bức tranh toàn cảnh về hiệu quả của công tác này.

Thảo Mộc
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang