PHÁP LUẬT
Cập nhật 22:12 | 17/01/2020 (GMT+7)
.
Thực thi Luật Trợ giúp pháp lý

Bảo đảm nguồn lực

08:44 | 29/12/2017
Chỉ còn vài ngày nữa là Luật Trợ giúp pháp lý 2017 và Nghị định số 144/2017/NĐ - CP quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý có hiệu lực thi hành (1.1.2018). Những quy định mới đòi hỏi công tác trợ giúp pháp lý tại địa phương phải đi vào chiều sâu, chú trọng vào các vụ việc tham gia tố tụng và để thực thi có hiệu quả, cần bảo đảm nguồn lực cả về con người và tài chính.

Bổ sung nhân lực?

Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, năm 2017, các Trung tâm Trợ giúp pháp lý đã hoàn thành 79.743 vụ việc cho 87.268 lượt người, trong đó có 16.280 vụ việc tham gia tố tụng (tăng 150% so với năm 2016), qua đó uy tín, kỹ năng, kinh nghiệm và bản lĩnh của đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý được nâng lên rõ rệt. Đặc biệt, một số địa phương có số lượng vụ việc tham gia tố tụng tăng rất mạnh như TP Hồ Chí Minh (tăng tới 583%), Cà Mau (tăng 312%), Quảng Nam (tăng 240%), Yên Bái (tăng 236%), Thanh Hóa (tăng 207%), Đồng Tháp (tăng 200%), Lạng Sơn (tăng 188%).

Một trong những điểm mới của Luật Trợ giúp pháp lý 2017 là mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, bên cạnh những đối tượng kế thừa hoàn toàn từ Luật 2006 là “người có công với Cách mạng” và “người thuộc hộ cận nghèo” thì cũng mở rộng thêm đối tượng là “trẻ em”, “người dân tộc thiểu số cư trú ở những vùng đặc biệt khó khăn”, đối tượng mới hoàn toàn là “người bị buộc tội từ 16 đến dưới 18 tuổi” và “những người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo”. Bà Nguyễn Thị Minh, Cục trưởng Cục Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp cho biết, số người thuộc 6 nhóm đối tượng này là hơn 40 triệu - một con số rất lớn, đòi hỏi nguồn nhân lực không nhỏ.

Tuy vậy, không ít địa phương băn khoăn, nhất là khi chất lượng nhân lực là yếu tố xuyên suốt trong Luật Trợ giúp pháp lý 2017, đặc biệt là yêu cầu đặt ra đối với tư vấn viên pháp luật phải có 2 năm kinh nghiệm, trợ giúp viên pháp lý cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn tương đương với luật sư tức là trải qua giai đoạn đào tạo, tập sự hành nghề và kiểm tra kết quả tập sự. Mặt khác, luật sư muốn được trợ giúp pháp lý cũng phải đáp ứng một số quy định của Luật.

Bà Hoàng Thúy Duyên, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Lạng Sơn cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là ở yếu tố con người. Tại Lạng Sơn, đối tượng thuộc diện được trợ giúp pháp lý chiếm khoảng 70% dân số trong khi đội ngũ trợ giúp viên pháp lý lại khá hạn hẹp. Nguồn bổ nhiệm trợ giúp viên hiện chỉ có 3 người, trong đó 1 người đang trong quá trình tập sự.

Đồng tình với quan điểm đó, đại diện Trung tâm Trợ giúp pháp lý Hải Phòng khẳng định, mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý cũng cần duy trì biên chế và tăng nhân lực, nhất là khi nhận thức người dân được nâng cao, càng nhiều người biết tới quyền của mình, khi họ yêu cầu mà trung tâm trợ giúp pháp lý không đủ nhân lực đáp ứng thì vô hình trung, đã làm trái quy định pháp luật.


Năm 2017, các Trung tâm Trợ giúp pháp lý đã hoàn thành 79.743 vụ việc trợ giúp pháp lý

Phó Cục trưởng Cục Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh lý giải, đúng là muốn làm được việc cần phải có thêm người nhưng để tăng biên chế trong giai đoạn hiện nay, quả thực không dễ. Luật đã có quy định mở, cho phép Sở Tư pháp địa phương không chỉ ký hợp đồng với các tổ chức hành nghề luật sư, trung tâm tư vấn pháp luật ở địa bàn mình mà trong một số trường hợp có thể ký hợp đồng với các tổ chức hành nghề luật sư ở nơi khác. Đơn cử như tại Lai Châu với nguồn nhân lực hiện chỉ có 3 luật sư, 4 trợ giúp viên pháp lý nhưng đối tượng cần trợ giúp quá lớn, cần huy động lực lượng từ những tỉnh khác.

Băn khoăn chế độ tài chính

Không chỉ mở rộng diện người được trợ giúp, trách nhiệm của Nhà nước cũng là một trong những điểm mới đáng chú ý. Đặc biệt là những điều khoản về tài chính, quy định rõ kinh phí được bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm của cơ quan thực hiện quản lý nhà nước về trợ giúp pháp lý. Còn đối với địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ưu tiên bố trí ngân sách từ số bổ sung hàng năm để hỗ trợ cho việc thực hiện vụ việc phức tạp, điển hình.

Mặc dù vậy, theo ông Trần Văn Lê, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Quảng Bình, để triển khai được quy định này không dễ, nhiều khi đã có đề xuất dự toán ngân sách hàng năm nhưng kinh phí lại không ổn định, có nơi còn hạn hẹp, bởi phải dành khoản tiền lớn chi cho nhiệm vụ khác quan trọng hơn. Ví dụ như với Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật hay Luật Hòa giải cơ sở dù đã có quy định từ nhiều năm nay nhưng vẫn chưa có được nguồn tài chính ổn định.

Không ít chuyên gia cho rằng, để nguồn ngân sách cho công tác trợ giúp pháp lý ở địa phương bảo đảm, phụ thuộc nhiều vào việc các trung tâm trợ giúp pháp lý và sở tư pháp đề xuất dự toán ngân sách sao cho cụ thể và có tính thuyết phục. Bởi đây là hoạt động quan trọng, đã được không ít lãnh đạo địa phương khẳng định rất quan tâm và sẽ dành khoản tiền nhất định để chi trả vụ việc cụ thể.

Tuy vậy, đó không phải là băn khoăn duy nhất về nguồn lực tài chính. Theo luật sư Nguyễn Văn Hà, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, quy định về hồ sơ vụ việc sẽ khiến người thực hiện trợ giúp pháp lý lúng túng, trong khi đó về cơ bản, trong kết luận điều tra, cáo trạng, bản án, giấy đi đường, bản kê xác nhận thời gian làm việc đã chứng minh quá trình làm việc của người thực hiện công tác trợ giúp pháp lý. Nếu buộc phải bổ sung sẽ sinh thêm thủ tục, khiến việc thanh toán, chi trả cho từng vụ việc rắc rối, phức tạp hơn.

Cục trưởng Cục Trợ giúp pháp lý Nguyễn Thị Minh khẳng định, khó có thể cắt giảm hồ sơ thanh toán, bởi quy định này của Luật để nhằm bảo đảm cho các luật sư khi thanh toán chứng minh là mình làm đúng. Kinh nghiệm của các nước khi thanh toán khoản tiền liên quan tới trợ giúp pháp lý cũng rất phức tạp, đơn cử như Indonesia, để thanh toán được cần phải có 14 loại giấy tờ dù vụ việc đơn giản hay phức tạp. Về nguyên tắc tài chính, cần chặt chẽ về mặt giấy tờ để quyết toán ngân sách.

Thảo Mộc
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang