PHÁP LUẬT
Cập nhật 17:59 | 18/01/2020 (GMT+7)
.
Xây dựng văn bản hướng dẫn luật, nghị định:

Nỗi lo… vỡ kế hoạch

08:00 | 23/07/2017
Để hướng dẫn chi tiết 12 luật cùng các nghị quyết vừa được QH thông qua tại Kỳ họp thứ 3, dự kiến Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ trưởng phải ban hành 96 văn bản để quy định chi tiết 285 nội dung. Một khối lượng công việc đồ sộ và khó khăn để có thể hoàn thành và tuân thủ đúng, đủ những quy định mới của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Không châm chước

Vấn đề nóng nhất trong cuộc họp lấy ý kiến bộ, ngành liên quan về Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phân công cơ quan chủ trì soạn thảo, thời hạn trình các dự án luật được điều chỉnh theo Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2017, các dự án luật thuộc Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2018 và phân công cơ quan chủ trì nghiên cứu các dự án luật, dự thảo nghị quyết do ĐBQH đề xuất, chính là thời hạn hoàn thành dự thảo văn bản. Tình trạng “xin” lùi, đổi tên… vẫn xảy ra, thậm chí có những văn bản thuộc Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2017. Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 19/2013 về mua, bán và xử lý nợ xấu của Công ty Quản lý tài sản, xin lùi 15 ngày (từ 1.8.2017 sang 15.8.2017), mặc dù dự thảo này được áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn. Điều đáng quan tâm, không hiếm đại diện bộ, ngành xin lùi thời gian nhưng khi được hỏi lùi đến khi nào thì cũng không chắc chắn thời gian có văn bản gửi đến cơ quan thẩm định. Câu nói được đại diện các bộ, ngành sử dụng nhiều nhất vẫn là “cố gắng tốt nhất có thể”.

Câu chuyện chậm tiến độ, không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dự thảo mà còn gây áp lực (thời gian, tâm lý) cho cơ quan thẩm định. Tình trạng gần đến thời hạn trình Chính phủ, các bộ, ngành tấp nập gửi hồ sơ thẩm định sang Bộ Tư pháp, đẩy cơ quan thẩm định vào thế bí. Bởi, theo quy định thời gian nghiên cứu hồ sơ thẩm định, tổ chức thẩm định là 20 ngày, nhưng khi gửi hồ sơ thẩm định sang thì chỉ còn 5 - 7 ngày là đến thời hạn trình sang Chính phủ. Nếu chiếu theo luật mà làm thì cũng khó cho đội ngũ pháp chế bộ, ngành; nhưng để kịp tiến độ thì Hội đồng thẩm định có ngày phải làm vài ba hồ sơ.

Với áp lực về số lượng, nên khó có thể đòi hỏi chất lượng hồ sơ chuẩn chỉ như quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Không hiếm hồ sơ chất lượng chưa đạt, nhưng để đúng thời điểm, cơ quan thẩm định đành làm thay việc cho cơ quan được giao chủ trì soạn thảo. Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Hồng Tuyến cho biết, vấn đề này phải sớm khắc phục, bởi đây là năm thứ 2 thực hiện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Năm đầu áp dụng Luật có thể châm chước vì những quy định còn mới, nhưng đến năm thứ 2 cứ theo Luật mà làm, hồ sơ nào không chuẩn trả về cơ quan được phân công; bộ, ngành nào chậm, gửi danh sách lên Thủ tướng Chính phủ.

Tránh chồng chéo

 Trường hợp một cơ quan được giao quy định chi tiết nhiều nội dung của một văn bản quy phạm pháp luật thì ban hành một văn bản để quy định chi tiết các nội dung đó, trừ trường hợp cần phải quy định, trong các văn bản khác nhau. Trường hợp một cơ quan được giao quy định chi tiết các nội dung của nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau thì có thể ban hành một văn bản để quy định chi tiết (Khoản 3 Điều 11, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015).

Trên cơ sở ý kiến của các bộ, cơ quan ngang bộ và qua rà soát 12 luật cùng các nghị quyết, Bộ Tư pháp dự kiến Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ trưởng phải ban hành 96 văn bản để quy định chi tiết 285 nội dung. Với nhiều nội dung cần phải hướng dẫn lại dự kiến quy định tại nhiều văn bản, nên một trong những băn khoăn của chính các cơ quan được giao chủ trì là tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật. Để tránh được vấn đề này, công tác rà soát một lần nữa phải được coi trọng, đặc biệt là đối với những dự thảo có số lượng văn bản cần hướng dẫn nhiều. Theo đề xuất của cơ quan giao chủ trì thì, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công có 17 văn bản hướng dẫn, Luật Đường sắt có 25 văn bản hướng dẫn...

Ngoài những Luật cần nhiều văn bản hướng dẫn thì việc một vấn đề do nhiều bộ quản lý, cũng ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình xây dựng đề xuất văn bản hướng dẫn. Chẳng hạn, tại danh mục văn bản quy định chi tiết Luật Thủy lợi và Luật Đường sắt, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất văn bản quy định chi tiết do Bộ Tài chính chủ trì, tuy nhiên Bộ Tài chính lại cho rằng, đối với Thông tư quy định chi tiết Khoản 3 Điều 66 Luật Đường sắt (sửa đổi), Bộ Tài chính đã có Thông tư số 295/2016/TT-BTC ngày 15.11.2016 của Bộ Tài chính quy định mức thu, chế độ thu, nộp phí sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt. Theo đó, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Giao thông - Vận tải quy định về phí, giá sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt do Nhà nước đầu tư.

Có thể thấy, bên cạnh thời hạn trình văn bản thì việc phân công cơ quan chủ trì cũng rất quan trọng. Ngoài căn cứ vào đề xuất của bộ, ngành thì Bộ Tư pháp với tư cách cơ quan giúp Chính phủ trong hoạt động xây dựng, thi hành pháp luật cần chủ động hơn nữa trong việc phối hợp với các bộ, ngành. Đối với bộ, ngành có nhiều văn bản cần hướng dẫn thì phải tổ chức những cuộc họp riêng, giải quyết dứt điểm những vấn đề còn vướng mắc, nhất là trong việc đề nghị các bộ (Tài chính, Giao thông - Vận tải) xem xét việc gộp các nội dung để hạn chế số lượng văn bản quy định chi tiết, tránh trường hợp đề xuất nhiều văn bản nhưng lại không thể xây dựng được dẫn tới nợ đọng, làm nhiều vỡ kế hoạch.

Đình Khoa
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang