PHÁP LUẬT
Cập nhật 19:07 | 17/02/2020 (GMT+7)
.
Thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Chính quyền làm sai, dân chịu thiệt

07:42 | 06/02/2017
Luật Đất đai năm 2013 quy định Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong một số trường hợp. Để thực hiện được quy định này, đòi hỏi phải có hệ thống đăng ký hoàn thiện, phát triển với chất lượng nguồn thông tin về bất động sản chính xác, đầy đủ. Tuy nhiên, hiện các yếu tố này Việt Nam chưa thể đáp ứng được.

Cấp nhầm diện tích, thu hồi không dễ

Điểm d Khoản 2 Điều 106 Luật Đất đai năm 2013 quy định khá chi tiết các trường hợp Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp, như cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp, không đúng mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai… Tuy nhiên, sau gần 3 năm Luật Đất đai có hiệu lực thì quy định này được các địa phương đánh giá là không phù hợp với thực tế, khó thực thi, gây khó cho người dân, doanh nghiệp và chính cơ quan quản lý. Bởi, việc thừa nhận cấp sai, cấp nhầm đến nay chưa được coi là việc phải làm của cơ quan quản lý tài nguyên và môi trường, mặc dù khi người dân, tổ chức phát hiện bị cấp sai, cấp nhầm thì phải làm đơn xin đính chính. Rõ ràng lỗi thuộc về các cơ quan chức năng, nhưng người dân lại phải làm đơn xin. Làm đơn rồi cũng không được giải quyết ngay, mà phải trải qua rất nhiều công đoạn, nhất là khi diện tích đó đã cấp cho cá nhân, tổ chức khác, hoặc đã bị chồng lấn sang diện tích khác. Kể cả trường hợp, thu hồi đất do cấp không đúng thẩm quyền, đúng đối tượng thì cũng không hề đơn giản với một loạt vấn đề cần giải quyết từ cơ chế bồi thường tài sản trên đất, đến giá trị thặng dư từ đất…

Đơn cử, sau khi phát hiện Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị cấp nhầm, ông Nguyễn Văn Tâm, xã Phúc Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An được cán bộ địa chính huyện hướng dẫn làm tường trình về việc cấp nhầm, có xác nhận của xã, tuy nhiên cán bộ địa chính xã lại không đồng ý xác nhận. Chính vì thế việc của ông Tâm dừng lại ở đó. Vì không xác nhận được việc cấp nhầm, ông được tư vấn làm hợp đồng chuyển nhượng với bà Trần Thị Ngọc - người được cấp nhầm đất của ông Tâm. Lý do được cán bộ địa chính đưa ra khi tư vấn cho ông Tâm là nếu làm đơn khiếu nại gửi UBND huyện, thì Thanh tra huyện lập Hội đồng xác minh, họp lên họp xuống, có kết quả xác minh thì mới báo cáo Chủ tịch huyện làm thủ tục thu hồi giấy đã cấp sai. Tuy nhiên, khi làm hợp đồng chuyển nhượng thì phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Bản chất vấn đề ở đây là lỗi thuộc về cơ quan chức năng, nhưng lại “đá” sang cho người dân, bắt dân phải nộp thuế. 

Thông tin nguồn chính xác

 Khảo sát của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hệ thống Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất, nhất là ở cấp huyện, cho thấy, nhân lực tại đây chỉ đáp ứng từ 20 - 30% so với nhu cầu, thiếu các trang thiết bị kỹ thuật, trụ sở làm việc chật hẹp, kho lưu trữ hồ sơ không bảo đảm. Đặc biệt, nhiều địa phương do thiếu cán bộ nên ngành tài nguyên và môi trường huy động cả cán bộ Văn phòng đăng ký để thực hiện giải quyết khiếu nại, tranh chấp, giải phóng mặt bằng.

Từ thực tiễn thi hành Luật Đất đai cho thấy để có thể hiện thực hóa Điểm d Khoản 2 Điều 106 thì cần có hệ thống đăng ký hoàn thiện, phát triển, với chất lượng nguồn thông tin về bất động sản chính xác, đầy đủ. Trong đó, việc thực hiện pháp luật về đăng ký quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất không thể tách rời quyền được tiếp cận thông tin từ hệ thống đăng ký. Cá nhân, tổ chức có quyền được tra cứu thông tin, còn cơ quan có thẩm quyền đăng ký có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất. Thông tin về bất động sản được lưu trong Sổ đăng ký phải được pháp luật khẳng định là thông tin gốc và Giấy chứng nhận liên quan đến quyền sử dụng, quyền sở hữu bất động sản cũng chỉ là văn bản được sao chép từ Sổ đăng ký. Yêu cầu này càng đặc biệt có ý nghĩa đối với Việt Nam khi mà người dân, doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước vẫn đang tuyệt đối hóa vai trò của Giấy chứng nhận trong thực tiễn. Tuy nhiên, sự chưa minh bạch, chưa kết nối vẫn là bức tranh chung của thông tin về đất đai. Tình trạng này khiến cho việc tiếp cận thông tin, quản lý thông tin không chỉ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp, mà ngay cả cơ quan nhà nước, bởi không có thông tin nguồn để quản lý.

Khi thông tin chưa được minh bạch, rõ ràng và việc cấp nhầm, cấp sai Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chưa được khắc phục thì chưa thể hiện thực hóa được Điểm d Khoản 2 Điều 106 Luật Đất đai năm 2013. Bởi, phát sinh tranh chấp, khiếu kiện khi thu hồi cho cá nhân này cấp cho cá nhân khác, hoặc một diện tích đất cấp cho hai người. Hơn nữa, khi đã có những vướng mắc nhất định về nguồn gốc đất thì không thể sang nhượng, tách hộ hay tham gia các giao dịch khác. Từ thực tế này, cần hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đăng ký quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, trong đó “hạt nhân” là xây dựng Luật Đăng ký tài sản. Đồng thời, Nhà nước phải bảo đảm các điều kiện thi hành các quy định đó theo các tiêu chí của Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23.7.2012 của Chính phủ về theo dõi tình hình thi hành pháp luật.

Đình Khoa
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang