VĂN NGHỆ
Cập nhật 15:25 | 20/08/2018 (GMT+7)
.

Bước qua giới hạn

09:32 | 31/07/2018
Trong khi nghệ thuật đương đại thế giới đã tiến những bước dài thì ở Việt Nam nó còn khá non trẻ và nhiều thách thức. Vừa qua, một sân chơi kết hợp giữa múa và âm nhạc đã được tổ chức, mở ra câu chuyện về sự chuẩn bị dài hơi nhằm phát triển loại hình này.
 Sau trại hè múa và âm nhạc, dự kiến Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam sẽ hỗ trợ không gian nghệ thuật hàng tháng tại Hà Nội cho các nghệ sĩ trẻ giao lưu, học hỏi, trải nghiệm và mở hướng sáng tác nghệ thuật. Những tác phẩm có ý tưởng thú vị, sáng tạo sẽ được lựa chọn để đưa đến công chúng. 
Cuộc chơi ngẫu hứng

Lần đầu tiên Viện Goethe Hà Nội và Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam (VNOB) phối hợp cùng Trường Cao đẳng Múa Việt Nam tổ chức trại hè múa và âm nhạc dành cho biên đạo, diễn viên múa, nhạc công và nhạc sĩ đang làm việc trong và ngoài nước. Chương trình diễn ra từ ngày 16 - 27.7 tại Trường cao đẳng Múa Việt Nam dưới sự dẫn dắt của hai giám đốc nghệ thuật là nhà soạn nhạc, đạo diễn nhạc kịch, GS Heiner Goebbels (Đức) và Giám đốc VNOB, NSƯT Trần Ly Ly. 8 nghệ sĩ thuộc nhóm biên đạo và nghệ sĩ múa, 9 nghệ sĩ thuộc nhóm nhạc công và nhạc sĩ trải qua quá trình tiếp xúc, tìm hiểu và thể hiện ý tưởng của mình trong cùng không gian nghệ thuật. 

Trong bối cảnh mới, một tác phẩm nghệ thuật không chỉ thiên về múa hay âm nhạc, cũng không thuần nhất yếu tố nào mà trở thành sự tổng hòa trên sân khấu. Trong đó có âm nhạc, múa, sắp đặt, ánh sáng, thời gian… tác động trực tiếp đến việc nghe, nhìn, cảm nhận. Nói cách khác, nghệ sĩ đem đến một sự nhận diện tuy không rõ rệt nhưng có khả năng đánh động mọi giác quan của công chúng. Những tác phẩm được 17 nghệ sĩ thể hiện trong chương trình tổng kết trại hè thể hiện điều này. GS Heiner Goebbels nhận xét, đây là cuộc làm việc hoàn toàn ngẫu hứng, giúp tìm tòi, phản ánh suy nghĩ cũng như cách nhìn nhận của nghệ sĩ trong nghệ thuật. Mối quan hệ giữa âm nhạc, múa, sân khấu, trình diễn, ánh sáng, âm thanh và không gian được đẩy lên cao.

Điều đặc biệt là các tác phẩm không hề được đặt tên như một cách vượt khỏi tư duy cố hữu về nghệ thuật. Nghệ sĩ Nguyễn Duy Thành cho biết, trong gần 10 năm thực hành múa đương đại, anh nhận thấy cái hay của chương trình là phát triển từ con số 0. “Tức là chẳng có ý tưởng gì ban đầu cả. Thói quen bình thường của mọi người là muốn phát triển phải có cái gì đó nhưng sân chơi này giúp mình nhận ra nghệ thuật không đòi hỏi như vậy. Cái hay nhất mình nhận được là trong nghệ thuật không có đúng hay sai, xấu hay đẹp, mà là nó ám ảnh ta như thế nào, làm ta suy nghĩ ra sao…”. Còn với Nguyễn Thùy Linh, môi trường hòa quyện giữa múa, âm nhạc và các yếu tố sân khấu cho nghệ sĩ nhiều ý niệm nghệ thuật mới mẻ. “Mình nhận ra đi theo con đường âm nhạc đương đại thể nghiệm, ngoài ngẫu hứng còn phải lắng nghe mọi thứ, không chỉ âm nhạc mà cả ánh sáng, từng động tác múa. Điều đó cực kỳ khó nhưng càng tiếp xúc mình càng hòa hợp với nó”. 

Dự án mang tính va chạm giữa các loại hình nghệ thuật khác nhau chính là một cơ hội lớn để nghệ sĩ học hỏi và phát triển. Điều này được cho là cần thiết để nâng khả năng tư duy lên mức độ đối thoại nghệ thuật, không chỉ giữa âm nhạc với âm nhạc hay giữa múa với múa… mà là giữa các loại hình khác nhau.


Các nghệ sĩ và người hướng dẫn tại Trại hè múa và âm nhạc 2018


Cú hích đương đại

Trại hè múa và âm nhạc kế thừa thành tựu và tinh thần của 7 liên hoan “Múa đương đại: Sự gặp gỡ Á - Âu”. Sau một năm rưỡi, Viện Goethe và Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam hiện thực hóa thành công chương trình, tạo ra sân chơi khơi nguồn cảm hứng để các nghệ sĩ múa, biên đạo, nhạc sĩ và nhạc công Việt Nam hợp tác, tự thử thách và khám phá những khía cạnh thẩm mỹ đa chiều, cách thức giao tiếp mới và khả năng tương tác giữa các yếu tố kết hợp trên sân khấu mà trước nay họ chưa khám phá và trải nghiệm hết. Đây được cho là bước chuẩn bị cho sự xuất hiện của Việt Nam trong Liên hoan Múa 2019. 

Nhìn xa hơn, sân chơi này giống như nút kích hoạt để tập hợp, tìm ra những ý tưởng, nội dung, cấu trúc, đặc biệt là xu hướng nghệ thuật đương đại trong tương lai cho Việt Nam. NSƯT Trần Ly Ly coi đó thực sự là một cú hích trong bối cảnh nền nghệ thuật còn nhiều khó khăn. Bởi nếu không có sân chơi, không có sự cố gắng của một đội ngũ những người hiểu được tầm quan trọng của nó thì khó phát triển. “Các nghệ sĩ đương đại vẫn đang làm việc, “trôi nổi” đâu đó. Đây chỉ là một việc tìm đến, tập trung họ lại và cho họ cảm giác chúng tôi ở bên các bạn và biết phải làm gì cho các bạn”. Bên cạnh đó, NSƯT Trần Ly Ly cho rằng, định hướng này cũng gợi ra câu chuyện phát triển nghệ thuật đương đại ở Việt Nam rõ ràng cần những cú hích, đến từ định hướng xã hội, kinh tế, tư tưởng, sự hỗ trợ… 

Đến với nghệ thuật đương đại đa phần là nghệ sĩ trẻ song họ thiếu cơ hội học hỏi và trải nghiệm nghệ thuật. Nhạc sĩ Kim Ngọc, người có nhiều cống hiến cho sự phát triển của âm nhạc và nghệ thuật thể nghiệm nhận định, khó khăn với các nghệ sĩ chính là tới giờ, giáo dục Việt Nam vẫn chưa có chương trình đào tạo chuyên sâu và mạnh mẽ ở các đơn vị chính thống dành riêng cho nghệ thuật đương đại thể nghiệm. Ngoài môi trường hàn lâm cũng chưa có nhiều sân chơi để các nghệ sĩ thi thố, phát triển khả năng. “Những điều đó rất quan trọng, nhất là đối với nghệ sĩ trẻ, những người tương lai công việc còn rộng mở, sự lựa chọn của họ đang ở ngã ba đường và ngôn ngữ nghệ thuật riêng của mỗi người cũng đang trong giai đoạn định hình”, nghệ sĩ Kim Ngọc nói. 

Thái Minh
Xem tin theo ngày:
ÂM NHẠC
14:59 11/02/2015
Cuối năm 2014 đầu năm 2015, chương trình Lửa của nghệ sĩ piano Phó An My, nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên cùng các diễn viên Nhà hát Tuồng Việt Nam đã mang đến cuộc đối thoại thú vị giữa piano - khí cụ của châu Âu và tuồng - nghệ thuật sân khấu dân gian Việt Nam, dựa trên sự tôn trọng đặc thù của từng loại hình.
Quay trở lại đầu trang