VĂN NGHỆ
Cập nhật 17:59 | 23/09/2019 (GMT+7)
.

Đón Tết trong “nhà cúc cu”

11:15 | 14/02/2018
(ĐBND Xuân Mậu Tuất)- Đúng như cổ tục, dù bôn ba khắp chốn nhưng hàng năm vào dịp Tết Nguyên đán, cả nhà họ gồm 3 thế hệ lại quây quần bên nhau, cặm cụi lau chùi chỉnh sửa cả nghìn chiếc đồng hồ và không quên đặt chuông báo thức để chúng đồng loạt vang lên vào đúng thời khắc giao thừa. Cảm giác đó với họ rất đặc biệt.

Lắng hồn gia bảo

Ít ai biết rằng căn nhà 5 tầng nằm khiêm tốn trong đất làng Khương Thượng của vợ chồng anh Lê Ngọc Qui là một “bảo tàng” đồng hồ Liên Xô cũ, vừa để trưng bày, kinh doanh, vừa là chốn giao lưu với những ai cùng sở thích. Thời buổi tấc đất, tấc vàng mà có người dành hẳn 5 tầng nhà để chứa một bộ sưu tập, kể cũng là thú chơi xa xỉ.

Gia đình chị Loan định cư tại thành phố Kharkov, Ukraine đã lâu, nhưng vì luôn đau đáu nhớ quê nên chị vẫn dành thời gian đi đi, về về. Anh Qui chồng chị được cộng đồng người Việt ở Ukraine nhắc đến như một người đặc biệt. Hầu hết người Việt Nam sang đó chỉ chí thú mưu sinh và quay cuồng kiếm tiền, song anh Qui không hoàn toàn như vậy. Thậm chí, một số bạn bè còn cho anh là “hâm”, bởi trong căn hộ của anh ở làng Thời Đại, thành phố Kharkov chất đầy đồ “đồng nát” từ thời Liên Xô (cũ).

Bộ sưu tập đồng hồ của anh Qui ở nước bạn từng được biết đến với đủ loại thương hiệu, từ chiếc đồng hồ tròn báo thức Slava rất nổi tiếng ở Việt Nam trước đây, cho tới các thương hiệu mà có lẽ chỉ những người Việt đã sang Liên Xô mới biết như Mayak, Yantar, Molnia, Vesna, Minytu, Vitiat… Căn hộ 2 phòng chất kín đồng hồ của anh từng được lên báo chí nước bạn và được coi như dẫn lối tìm lại thú đam mê một thời. Chị Loan kể, vì bố chồng là thợ sửa đồng hồ nên gần như cả 8 người con có chung sở thích và cùng dấn thân vào cái nghề làm bạn với những cỗ máy tích tắc này. Vợ chồng chị Loan sang Ukraine đầu những năm 1990, mưu sinh đủ nghề và có lúc chị cũng bực bội vì thấy anh hay lẩn mẩn tha lôi các loại đồng hồ cũ về chất đầy nhà.

 Như mạch chảy ngầm, những chiếc đồng hồ thời Liên Xô cũ (trước thập niên 90 của thế kỷ trước) có tuổi đời khoảng 30 năm và hơn thế nữa vẫn nằm trên tay những thanh niên thời đại kỹ thuật số...

Ở Ukraine, do tiền công sửa đồng hồ đắt nên những chiếc đồng hồ cũ thường được người dân đem bán mà không sửa. Hàng ngày, cứ sau buổi đi chợ về là anh Qui lại chúi đầu bảo dưỡng, chăm sóc làm chúng sống lại. Thú vui hàng tuần lang thang chợ đồ cũ của thành phố Kharkov săn đồng hồ của chồng đã ngấm sang chị Loan lúc nào. Từ một người không biết gì về đồng hồ, chị trở thành “trợ thủ” đắc lực cho chồng để không bị mua hớ. Hàng ngày, hai vợ chồng cùng giữ thói quen lên internet sục sạo, bổ sung cho bộ sưu tập những “đứa con tinh thần” độc đáo. Trải nghiệm đủ lâu để mỗi khi nghe tiếng cúc cu, họ thậm chí còn biết được chiếc đồng hồ đó được làm từ thập niên nào, dùng loại dây cót gì và có thể bị khô dầu ở một bánh răng nào đó...

Giờ thì bộ sưu tập của gia đình anh Qui đã hội tụ cả 2 nơi, Hà Nội và Kharkov. Riêng ngôi nhà tại làng Khương Thượng, có hẳn một căn “mật thất” ở tầng 3 được chủ nhân dành riêng cất giữ những chiếc đồng hồ thuộc hàng “độc” và siêu hiếm. Đó là những chiếc đồng hồ bàn vỏ sắt nặng gần 5kg với nhiều hình thù lạ lẫm, kích cỡ đa dạng, cho tới chiếc đồng hồ Mayak có cả chức năng đo nhiệt độ và độ ẩm, hay chiếc Oddo án ngữ cả một góc phòng... Thế hệ thứ 2 của gia đình, cô con dâu cả vốn là cựu sinh viên báo chí cũng bị thú đam mê đồng hồ của bố mẹ chồng chinh phục, từ bỏ nghề báo để chuyên tâm cho công việc xây dựng một website riêng cho gia đình. Sẵn có nghề chụp ảnh và làm báo, những thông tin của trang đồng hồ Liên Xô trên mạng do Kiều Anh thực hiện đã được nhiều người biết đến và chia sẻ.

Vào những này lễ trọng như Quốc khánh hay Tết Nguyên đán, cả nhà thường quây quần bên nhau, mỗi người một tay lau chùi những chiếc đồng hồ bày kín 5 tầng nhà và không quên đặt chuông đồng hồ để chúng đồng loạt vang lên vào đúng thời khắc giao thừa hoặc 0h ngày 2.9. Cảm giác đó với họ rất đặc biệt.

Âm vọng thời gian

Giờ thì trên mạng đã có nhiều nhóm chơi đồng hồ mang tính chuyên biệt, chẳng hạn như nhóm yêu đồng hồ Liên Xô. Điều ít ai ngờ, trong nhóm có rất nhiều bạn trẻ ra đời sau khi Liên Xô tan rã (1989) vẫn dành thời gian và niềm đam mê về một miền ký ức của những năm 1960. Họ tìm đến đồng hồ Liên Xô bằng trái tim tự hào về truyền thống gia đình, về một thời mà bậc cha chú của họ từng sống và làm việc tại đó.

Nguyễn Trà Mi, ở 111 Nguyễn Phong Sắc, Hà Nội, cho biết, nếu được ngồi trong khung cảnh của những tiếng cúc cu hay bính boong của đồng hồ Liên Xô, chắc chắn mẹ của Trà Mi sẽ kể vanh vách về độ bền, chất lượng, niềm tự hào một thời của hàng hóa Xô Viết. Được mẹ truyền lửa từ niềm tự hào về những năm tháng tuổi thanh xuân học tập tại Liên Xô, Trà Mi hiện có gần 20 chiếc đồng hồ đeo tay thương hiệu Liên Xô, trong đó có chiếc “độc”, in hình nhà cách mạng Che Guevara. Theo Trà Mi, đây là chiếc đồng hồ đặc biệt ra đời vào năm 1975, đúng dịp Đại hội Đảng cộng sản Cu Ba. Đồng hồ này là loại lên dây cót, không bán mà dành làm quà tặng cho các đại biểu nên có giá trị sưu tập rất cao.

Thú chơi nào cũng có phút thăng trầm và đồng hồ Liên Xô dường như không nằm ngoài quy luật này. Từ sau 1989 đến những năm 2000 là thời điểm đồng hồ Liên Xô bị “ruồng bỏ” do sự lấn sân của đồng hồ Nhật và Thụy Sĩ. Giai đoạn này, đồng hồ Liên Xô gần như biến mất khỏi đời sống hàng ngày. Một lượng lớn đồng hồ mạ vàng bị thu gom để phân kim lấy vàng. Theo anh Phạm Anh Tuấn ở 159 Hàng Bạc, Hà Nội, mỗi chiếc đồng hồ Liên Xô mạ vàng thường có nhiều chi tiết làm bằng vàng thật. Nếu khéo, một người thợ phân kim lành nghề có thể thu về 1,7 phân vàng; 10 chiếc là được gần 2 chỉ vàng, nên với với mức giá “rẻ như cho” lúc bấy giờ, số phận của bao chiếc đồng hồ từng gắn với những con người, những câu chuyện huyền thoại bỗng trở nên bi thương.

Năm 1992, Văn phòng Tổng thống Liên bang Nga đã chọn thương hiệu Полет làm đồng hồ để Tổng thống trao tặng cho khách quý, từ đó tỏa ra các bộ sưu tập, giúp sống dậy giá trị của một sản phẩm từng là niềm tự hào của người Nga trong lòng người mộ điệu.

Như mạch chảy ngầm, những chiếc đồng hồ thời Liên Xô cũ (trước thập niên 90 của thế kỷ trước) có tuổi đời khoảng 30 năm và hơn thế nữa vẫn nằm trên tay những thanh niên thời đại kỹ thuật số. Vẻ đẹp tiềm ẩn của những chiếc đồng hồ dường như không nằm ở giá trị của nó mà từ những huyền thoại được viết lên từ con tim…

Xuân Thu
Xem tin theo ngày:
ÂM NHẠC
14:59 11/02/2015
Cuối năm 2014 đầu năm 2015, chương trình Lửa của nghệ sĩ piano Phó An My, nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên cùng các diễn viên Nhà hát Tuồng Việt Nam đã mang đến cuộc đối thoại thú vị giữa piano - khí cụ của châu Âu và tuồng - nghệ thuật sân khấu dân gian Việt Nam, dựa trên sự tôn trọng đặc thù của từng loại hình.
Quay trở lại đầu trang