VĂN NGHỆ
Cập nhật 08:00 | 19/08/2019 (GMT+7)
.
Nghệ sĩ violon Stefan Jackiw

“Tôi luôn muốn được trở lại Hà Nội”

08:27 | 31/05/2015
4 năm trước, trong lần biểu diễn đầu tiên tại Hà Nội, nghệ sĩ violon nổi tiếng người Mỹ Stefan Jackiw cực kỳ ấn tượng với sự chào đón nhiệt liệt của khán giả Việt Nam và luôn muốn được quay trở lại. Tối 29.5 vừa qua, mong ước của Stefan đã thành hiện thực, khi anh cùng nghệ sĩ piano Anna Polosky đã có đêm diễn đầy cảm xúc, đưa khán giả Thủ đô vào hành trình âm nhạc thú vị, từ đau khổ, thất vọng đến vui vẻ, say mê.

Nhạc mục đặc biệt

Đêm nhạc mở đầu với Tzigane của Maurice Ravel, khởi đầu với tâm trạng u sầu, khắc khoải kiếm tìm, nhưng khép lại trong vũ khúc hân hoan, đam mê, giai điệu khi nhảy nhót, khi trầm lặng, luyến láy. Điểm nhấn trong chương trình có lẽ là tổ khúc Parita dành cho violon và piano của nhà soạn nhạc Phần Lan Witold Lutoslawski, viết năm 1984, theo đơn đặt hàng của Dàn nhạc thính phòng St. Paul, và nhanh chóng trở thành một tác phẩm chuẩn mực của dòng nhạc đương đại. Nhạc sĩ đã tự bình rằng: “bản nhạc thuộc số những tác phẩm quan trọng nhất của tôi”. Bản nhạc điển hình cho âm nhạc cổ điển thế kỷ XX với tinh thần đương đại và cách tân đậm nét. Partita gồm 3 phần chính, kết nối với nhau bằng 2 phần tự do bán ngẫu hứng, viết theo kỹ thuật ứng tác. Không có khoảng ngắt quãng lớn giữa các phần. Cảm xúc mạnh mẽ và chất kịch tính xuyên suốt tác phẩm, thể hiện quá trình đấu tranh, vật vã trong mỗi con người, có sự hoang dại của bóng tối cùng những tiếng thở dài, than vãn, để đi tới ánh sáng, hy vọng...

Phần 2 bắt đầu với bản dạ khúc dành cho độc tấu violon của nhà soạn nhạc Phần Lan Kaija Saariaho viết năm 1994 khi bà nghe tin người bạn thân, nhà soạn nhạc Witold Lutoslawski qua đời. Kết thúc chương trình là bản Sonata dành cho piano và vilon cung La trưởng của César Franck. Đây một trong những tuyệt tác viết cho violin và piano mà lúc đầu, khi nhận được từ Franck, Brahms đã không đánh giá cao. Sau này bản sonata đã trở thành một trong những mục đích phấn đấu của mỗi nghệ sĩ violin. Tác phẩm được Franck viết tặng nghệ sĩ vĩ cầm đồng hương lỗi lạc người Bỉ Eugene Ysaye nhân ngày cưới của anh. Vẫn là cuộc đấu tranh từ bóng tối ra ánh sáng, từ sầu khổ, thất vọng đến hy vọng, sự sống mạnh mẽ. Tác phẩm như cái kết tươi sáng, đầy hân hoan mà các nghệ sĩ muốn truyền tải đến khán giả. Stefan cũng đã cho thấy tiếng đàn của anh không chỉ chinh phục những tác phẩm hiện đại đầy phá cách mà còn xuất sắc với những tác phẩm kinh điển.

Stefan Jackiw và Anna Polosky trên sân khấu Nhà hát Lớn Hà Nội Ảnh: Tuấn Đào
Chính Stefan Jackiw đã tham gia xây dựng nhạc mục đặc biệt này. Bởi “chúng tôi muốn đem đến cho công chúng Việt Nam những tác phẩm tuy mới sáng tác nhưng phức tạp hơn, đòi hỏi kỹ thuật cao. Có tác phẩm có lẽ lần đầu tiên được trình diễn và giới thiệu tại đây”. Theo cố vấn nghệ thuật Katherine Chu, điều này cũng thể hiện khả năng thẩm thấu âm nhạc của khán giả Việt Nam đã tăng, ở trình độ cao hơn, đòi hỏi nhạc mục phong phú, chứ không chỉ những tác phẩm ở dòng nhạc cổ điển lãng mạn.

Âm nhạc truyền cảm hứng

Stefan Jackiw quốc tịch Mỹ nhưng lại mang dòng máu Đức của bố và Hàn Quốc của mẹ. Bố mẹ Stefan đều là nhà khoa học, nhưng họ rất yêu âm nhạc, thường xuyên dẫn anh đi nghe hòa nhạc và ở nhà thì thường cùng nhau thưởng thức các đĩa nhạc cổ điển. Sinh nhật năm 4 tuổi, Stefan được tặng chiếc đàn violon nhỏ, sau đó bố mẹ mời giáo viên dạy anh violon. Tình yêu âm nhạc của Stefan lớn theo năm tháng. Chính nhờ được tiếp xúc với nhạc cổ điển từ rất sớm cùng sự quan tâm của gia đình đã truyền cảm hứng cho Stefan trong sự nghiệp âm nhạc sau này. Không như các nghệ sĩ khác, Stefan theo học trường phổ thông bình thường, chứ không phải trường nghệ thuật. Khi thi đỗ vào Đại học Harvard, anh bắt đầu với ngành tâm lý học, nhưng sau đó nhanh chóng chuyển sang tập trung cho âm nhạc. “Tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ theo đuổi sự nghiệp khoa học. Từ khi 8 - 9 tuổi, tôi đã luôn nghĩ mình sẽ làm gì đó liên quan đến âm nhạc, bởi chỉ khi chơi nhạc, tôi mới thực sự cảm thấy say mê, được sống hết mình và thể hiện được hết những gì của riêng tôi”.

Tuy vừa bước vào tuổi 30, nhưng Stefan hiện là một trong những nghệ sĩ violon đắt show nhất thế giới, được ca ngợi bởi tiếng đàn trong trẻo, vẻ đẹp của âm sắc và kỹ thuật hoàn hảo. Giới chuyên môn đánh giá Stefan Jackiw là nghệ sĩ hòa trộn cả hai yếu tố: kỹ thuật chơi đàn hoàn hảo và truyền cảm mạnh mẽ cho người nghe. Chính bạn diễn của anh trong đêm nhạc tại Hà Nội vừa qua, nghệ sĩ piano gốc Nga Anna Polonsky nhận xét: “Mỗi lần được chơi nhạc cùng Stefan là một điểm nhấn trong sự nghiệp của tôi. Nghe Stefan trình diễn, các bạn sẽ cảm nhận được anh ấy truyền cảm hứng và mang lại sự thưởng thức âm nhạc kỳ thú”. Phải chăng việc từng học tâm lý học đã giúp Stefan truyền cảm hứng đến bạn diễn và người nghe mạnh mẽ đến vậy? “Thực ra, tâm lý học không trực tiếp tác động đến cách tôi chơi đàn, nhưng tôi nghĩ, vốn sống được tích lũy bằng học vấn, các mối quan hệ xã hội, trải nghiệm cá nhân sẽ giúp nghệ sĩ có cách thể hiện phong phú hơn. Một điều nữa tôi muốn chia sẻ, các nghệ sĩ nổi tiếng, dù được đào tạo bài bản hay tự học, đều là những người ưa khám phá, luôn tò mò với cuộc sống. Đấy là cách họ mang những trải nghiệm vào âm nhạc”.

Khi được hỏi, nguồn gốc Á Đông có ảnh hưởng đến âm nhạc của anh không, Stefan trả lời ngay: “Không. Bởi điều kỳ diệu của âm nhạc là tính toàn cầu của nó. Dù bạn đến từ đâu thì chúng ta đều có cách hiểu chung đối với mỗi nốt nhạc, với mỗi âm thanh do âm nhạc mang đến. Âm nhạc xóa đi mọi ranh giới”.

Nguyên Anh
Xem tin theo ngày:
ÂM NHẠC
14:59 11/02/2015
Cuối năm 2014 đầu năm 2015, chương trình Lửa của nghệ sĩ piano Phó An My, nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên cùng các diễn viên Nhà hát Tuồng Việt Nam đã mang đến cuộc đối thoại thú vị giữa piano - khí cụ của châu Âu và tuồng - nghệ thuật sân khấu dân gian Việt Nam, dựa trên sự tôn trọng đặc thù của từng loại hình.
Quay trở lại đầu trang