VĂN NGHỆ
Cập nhật 23:24 | 13/11/2019 (GMT+7)
.

Chuyện bên kè đá (Phần cuối)
Truyện ngắn của Trần Thanh Cảnh

08:07 | 07/04/2015

>> Chuyện bên kè đá (Phần 1)

Làng tôi giờ đã khá hiện đại. Những khoảng vườn, những cái ao đen mò bí hiểm xưa đã biến mất. Những ngôi nhà cao tầng chập chờn trong ánh điện nê ông compact xanh xao. Tiếng ti vi các nhà mở đan xen lẫn lộn, hòa thành một thứ âm thanh kỳ lạ, làu nhàu, rỉ rả… Những âm thanh và bóng tối nhờ nhờ vô tình lại làm cho cuộc nói chuyện của dì cháu tôi đêm ấy trở thành riêng tư, không ngại ngần.

Cô Bắc, vợ trước của chú Thông, lúc chết vẫn là gái trinh.

Là vì chú Thông lúc ấy không có khả năng làm đàn ông. Chim của chú ấy bé như quả ớt chỉ thiên. Còn hai hạt giống, chỉ to bằng quả xoan ta. Đấy là một bí mật đau đớn của gia đình chú Thông. Gia đình ấy lại là chi trưởng của dòng họ Dương, rất lớn trong làng, mà chú Thông là con duy nhất. Biết con kém cỏi vậy, nên bà mẹ chú ấy quyết cưới bằng được cô Bắc về, hy vọng mong manh, thái âm bổ dương. Biết đâu, hàng đêm, được ôm ấp một tuyệt sắc giai nhân, dương khí của chú ấy sẽ phát tiết mạnh. Thế là đêm đêm, cô vợ trinh trắng nồng nàn phải ôm ấp một tay chồng vô tích sự, mềm oặt. Ban ngày thì mẹ chú Thông kèm cô Bắc riết lắm, đi đâu, làm gì cũng theo cùng. Vì biết dâu mình, tuy là gái có chồng, nhưng ra đường vẫn còn cả huyện trai xin chết.

Cuộc sống cứ thế. Một hôm, hai hôm. Một tháng, hai tháng. Còn cố mà nhịn được. Chứ kéo dài từ năm này qua năm khác, đến gỗ đá còn tan, nói gì là người. Cô Bắc bức xúc, không chịu nổi. Cô muốn được ly hôn. Bà mẹ chồng cô ngọt nhạt nói, con muốn bỏ con trai mẹ cũng được, thì con cứ về nhà đẻ, bảo mang tất cả những lễ lạt hồi cưới con về đây rồi đi đâu thì hãy đi.

Bố cô Bắc, từ khi gả con được món lớn đâm ra đổ đốn, rượu chè cờ bạc thành thần. Chỉ trong vòng một năm, ông ấy phá sạch sẽ của nả. Nhà cửa ruộng vườn cũng bán hết. Bố mẹ cô ấy giờ tá túc ở cái quán bé tẹo gốc đa.

Thế cho nên cô Bắc cứ phải ở kéo cày trả nợ nhà chồng. Bí bách quá, cô nghĩ quẩn. Một chiều, cô đi ra kè đá…

Hồi sau này, y học nước ta cũng phát triển dần. Gia đình chú Thông âm thầm đưa chú ấy ra bệnh viện Hà Nội khám chữa. Uống thuốc, rồi tiêm nội tiết tố nam vào người, nghe chừng chú Thông cũng hoành tráng ra phết. Bà mẹ chú Thông khấp khởi hy vọng có cháu bế. Bà lại lăm le đánh tiếng hỏi vợ cho chú. Nhưng câu chuyện ẩn ức của cô Bắc, dù không ai trong nhà kể chi tiết, mà cả làng cả tổng đều biết. Thế nên gái cả vùng, nhắc đến chú Thông, cô nào cũng le lưỡi, em chịu. Có cho em cả đấu vàng em cũng xin kiếu.
Nhưng dì Hương tôi, năm ấy đã hai mươi nhăm tuổi. Cùng lứa với dì, nhiều cô đã bốn năm con. Vả lại, nhan sắc dì tôi rất khiêm tốn, hình như bà mụ nặn nhầm. Đấy là lời bà ngoại tôi thường hay nói vụng dì. Còn ông ngoại tôi, chỉ thở dài khi nhìn con gái.

Chú Thông hỏi mãi mà chả có cô nào đồng ý làm vợ. Có người bà con xa mới gợi ý, hay là đến hỏi cô Hương ở xóm ngõ Ván. Cô ấy không được xinh, nhưng hiền lành, khỏe mạnh. Vả lại, năm nay cô ấy cũng cứng tuổi rồi mà chưa có đám nào nhòm ngó, đến hỏi chắc được.

Thế là dì Hương tôi về làm vợ chú Thông. Để cho ông bà ngoại tôi đêm đêm bớt tiếng thở dài. Và, dì cũng mong có tấm chồng như mọi người con gái khác. Hy vọng, biết đâu sẽ có đứa con bù đắp cho những khiếm khuyết thua thiệt của cuộc đời mình.


Minh họa của Thúy Hằng
Y học nước mình đã có nhiều tiến bộ. Chú Thông cũng đã làm được chồng như ai. Nhưng cái căn bệnh quái ác mà chú mắc phải khi còn nhỏ, làm cho hai hạt giống của chú teo lại, điếc đặc. Thì các thày thuốc ngoài bệnh viện trung ương cũng bó tay. Chú Thông vĩnh viễn không thể có con. Vì hai hạt giống của chú, không sản xuất ra một con nòng nọc nào. Kể cả một con cụt đuôi cũng không. Khi bác sĩ sản khoa Hoàng Thiên Phương, gọi vợ chồng chú Thông vào phòng để giải thích cho nghe kết quả xét nghiệm, dì Hương thấy như đất sụt dưới chân. Những hy vọng về đứa con bù chì của dì bay biến. Dì níu tay bác sĩ, hỏi: “Có còn cách nào để vợ chồng em có con được không”.

Năm ấy, dì hai mươi tám tuổi, ở với chú Thông được ba năm.

Nhìn vợ chồng dì tội nghiệp thiết tha có một đứa con quá, bác sĩ Phương động lòng thương. Dành một tiếng đồng hồ tư vấn cho vợ chồng dì cách thức để có thể có con. Ngày ấy chưa có kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm như bây giờ. Khoa học đỉnh cao là xin tinh trùng của người khỏe mạnh, rồi bơm vào cho người nữ. Hoặc là xin con nuôi. Vợ chồng dì chọn cách đầu tiên. Thế nhưng có thể do cơ thể dì quá nhạy cảm với những thứ dụng cụ y khoa lạnh lẽo nồng nồng mùi thuốc sát trùng, nên đến viện làm mấy lần mà chả thành công. Dì buồn. Chú Thông cũng buồn. Chú Thông, tuy bé nhỏ xấu trai, lại đã qua một đời vợ, nhưng hình như chú cũng yêu dì. Chú mong dì đẻ một đứa con cho ấm nhà. Tay bác sĩ sản khoa thấy vậy, lại bảo với cả hai vợ chồng dì, do cơ địa của dì quá nhạy cảm, không thích hợp với phương pháp ấy, hay là chuyển sang cách xin trực tiếp.

Hôm chú Thông vào phòng làm việc đặt vấn đề xin con, bác sĩ sản khoa Hoàng Thiên Phương hơi hốt, nghĩ có khi thằng cha này âm mưu bẫy mình.

Nhưng khi cả hai vợ chồng dì cùng đến gặp. Nói, vợ chồng em thấy bác sĩ học rộng tài cao, lại đẹp trai phong nhã, thôi vợ chồng em cứ là xin anh làm ơn làm phúc cho chúng em đứa con. Chúng em vô cùng biết ơn anh.

Phương bác sĩ, nghe cũng xiêu lòng. Vả lại, tuy lúc đó chưa vợ, nhưng làm nghề suốt ngày mó máy nhòm ngó khâu vá cái bộ phận bí hiểm nhất của chị em, nên nhu cầu giải tỏa tình dục của Phương cũng như là uống cốc nước mát hàng ngày vậy. Gần năm trời thăm khám và điều trị cho dì, bác sĩ Phương đã thuộc từng ngóc ngách trên thân thể người đàn bà ba mươi tuổi. Đêm khuya thanh vắng, nhiều khi Phương tưởng tượng ra thân thể chắc nịch của người đàn bà nông dân chưa con ấy. Phương thấy máy móc của cô ta còn đẹp chán vạn lần hơn của mấy em y tá trong khoa. Đám ấy có chồng con đàng hoàng rồi, nhưng bất cứ khi nào Phương có nhu cầu là có thể làm luôn. Nghĩ đến đấy, bác sĩ sản khoa Hoàng Thiên Phương liền đồng ý với lời đề nghị khẩn thiết của cặp vợ chồng nhà quê ra. Bác sĩ bèn hỏi kỹ lại chu kỳ kinh nguyệt của dì và đặt lịch hẹn gặp.

Chỉ có một lần.

Đúng một lần gặp, mà dì sinh được thằng con trai, là thằng Nam. Năm nay nó vừa tròn mười tám tuổi.

Kể ra thì ngượng, nhưng mà phải công nhận chú Thông là người rất chu đáo. Hôm đến ngày hẹn gặp bác sĩ Phương, chú Thông giục dì: “Thôi mình ăn cơm rồi tắm rửa để đi cho sớm, không thì bác ấy lại phải chờ lâu”.

Bác sĩ Phương đợi dì ở cái nhà nghỉ ven đường. Chú Thông chở dì đến cửa rồi đi đâu đó uống nước, một tiếng sau quay lại. Cả đời dì đã bao giờ vào những chỗ như thế này đâu. May được bác sĩ Phương rất tâm lý, anh ta khéo động viên nên dì cũng thấy yên tâm. Dì nghĩ thì cũng như mấy lần ngoài viện phụ sản, họ cho cái ống cao su lành lạnh vào người. Nhưng mà anh ta còn thì thầm vào tai dì những câu rất lạ. Anh ta làm cho dì mê man không biết gì nữa. Anh ta nhỏm dậy, kê cao mông dì lên bằng cái gối, khép chân dì lại rồi bảo: “Hương cứ nằm yên như thế, đợi bao giờ anh ấy quay lại đón thì về”.

Chuyện ra đời của thằng Nam chỉ có ba người biết, dì, chú Thông và bác sĩ Phương. Cả ba đều thề với nhau là chuyện này sống để bụng chết mang theo. Ai mà nói ra thì trời tru đất diệt. Còn mọi người trong làng, chỉ biết thằng Nam là kết quả công lao chạy chữa của chú dì mấy năm ròng. Từ đấy, chú dì không gặp lại bác sĩ Phương nữa.

Thế mà cách đây ba năm, thằng Nam lại biết hết mọi chuyện.

***

Cái kè đá bên sông làng tôi có từ lâu đời.

Nguyên bờ sông Đuống bên phía làng tôi là bên lở. Dòng sông nào cũng vậy, có bên lở bên bồi. Thỉnh thoảng, sông đổi dòng, bên lở hóa bên bồi, bên bồi hóa bên lở. Thế nhưng hàng mấy trăm năm nay, bờ sông bên làng tôi toàn lở. Ngày xưa, dân làng còn làm nhà sát mãi bờ sông. Nhưng rồi lũ lụt, đất lở khiếp quá, làng kéo hết vào trong đê ở. Nhưng cũng phải giữ lấy cánh bãi tốt tươi làm nguồn sống cho cả làng, không thể để cho Hà Bá ngoạm dần, nên làng phải hè nhau góp công góp của làm kè đá bờ sông, giữ đất. Dân làng phải chặt tre, đan những cái rọ và những con rồng bụng chứa đầy đá hộc, lăn xuống sông làm kè. Mỗi năm làm một ít, dần dần cái kè đá cũng thành, giữ cho đất bãi không bị lở xuống sông mất. Lâu ngày, cái kè đá đã trở thành một nơi thân thiết gắn bó và, cũng thành một chốn ám ảnh khôn nguôi với dân làng. Kè đá là nơi chứng kiến vô vàn cái chết oan ức, bi tráng và cả những cái chết đầy ẩn ức vu vơ.

Hồi thằng Nam con dì biết chuyện, nó mới mười lăm tuổi.

Một buổi, nó chạy xồng xộc từ trường về, hỏi dì:

- Có đúng là thế không?

- Đúng cái gì cơ, con? - Dì ngơ ngác hỏi lại nó.

- Có đúng là bà đi xin tôi như người ta kể không?

- Ai mà lại đặt điều với con như vậy, con là do mẹ đẻ ra chứ xin ở đâu.

- Bà đừng giả vờ nữa - nó gào lên uất ức - Cả làng người ta đang chuyện ran ran ngoài đường kia kìa. Tôi nhục lắm, tôi ra nhảy xuống kè đá cho xong.

Nói rồi, nó phăm phăm chạy ra phía bờ sông. Dì Hương hoảng hốt kêu làng và đuổi theo. Chú Thông cùng mấy người hàng xóm nghe thấy chạy ra, lôi được nó về nhà. Nhưng nó giãy giụa kêu gào khiếp quá, một hai đòi chết. Rồi nó sùi bọt mép, mắt trợn trừng trắng dã, lăn ra giãy đành đạch, không biết gì nữa. Gọi y sĩ ở trạm xá đến khám, nói nó bị chấn động thần kinh. Tiêm cho thuốc ngủ và giữ ở trong nhà ít lâu sẽ tự khỏi.

Thấy con như vậy, dì xót lắm. Dì dò la hàng xóm xung quanh, thì ra là có chuyện như vậy thật.

Bác sĩ sản khoa Hoàng Thiên Phương, giờ đây đã là một tay thành đạt vẻ vang. Giám đốc một bệnh viện có tiếng ngoài Hà Nội. Nhà riêng lại mở một phòng khám tư, chuyên thẩm mỹ tút tát lại hàng họ của chị em. Dịp này giới phụ nữ nước ta rất quan tâm đến vấn đề làm sao cho sướng, nên bác sĩ Phương làm ngày làm đêm không hết việc. Phương bác sĩ lại lấy vợ là dược sĩ. Mở ngay cái nhà thuốc tầng một, vừa bán thuốc, vừa thu tiền, vừa trông xe cho khách. Rất tiện. Vợ chồng bác sĩ Phương thu rất nhiều tiền. Tiền công làm phẫu thuật không tính, chả ai đi sửa sang cái chỗ kín mà lại cò kè với bác sĩ làm gì. Cứ làm sao cho đẹp là được. Mà nhất là mấy em gái có nhu cầu vá trinh thì vợ chồng Phương nhìn mặt mà chặt chém. Cave cao cấp vá để lừa bán cho khách, các em hotgirl đang âm mưu lừa tình mấy anh đại gia… Đám ấy tha hồ tính tiền. Mươi, mười lăm, hai mươi triệu không phải nghĩ nửa giây. Mà Phương chỉ mất mỗi ca ba mươi phút với năm mươi nghìn tiền bông băng cồn gạc. Chỉ có điều là bận, suốt ngày công việc, tiền nong. Bọn bạn học cùng phổ thông với Phương, nhiều tay cũng thành đạt vẻ vang, tiền nhiều như nước mà nghe chừng lại rất ung dung nhàn hạ. Chúng gọi điện, bảo: “Mày làm cái gì mà suốt ngày, suốt tháng, suốt năm cứ dí mũi vào khâu khâu vá vá mấy con bướm rách thế hả? Thỉnh thoảng đi bù khú với bọn tao cho vui đời. Cứ ở nhà mà ôm tiền rồi lúc chết có mang theo được không?”, “Bọn chúng mày toàn những thằng không biết cái đinh là gì. Tao khâu vá làm đẹp cho chị em là đem lại hạnh phúc cho đời đấy”.

Nhưng mà rồi bác sĩ Phương cũng tự thấy mình quá vất vả. Thấy mấy thằng bạn nói có phần đúng. Thế nên dịp gần đây, Phương hay đi bù khú rượu chè, tăng hai tăng ba với bọn bạn. Hôm cả bọn ngồi nhà hàng bia tươi Cối Xay Gió trên phố cổ, mỗi thằng làm vài quai bia tươi Tiệp loại nửa lít, rồi quay sang tán chuyện gái gú. Cánh đàn ông hay bia rượu ở các nhà hàng, đều nhất trí cao với nhau là trong các cuộc nhậu, cứ nói chuyện gái gú là xôm nhất, thằng nào cũng khoái. Nói những chuyện chính trị kinh tế vân vân, chỉ tổ cãi nhau. Vì thằng nào cũng tranh khôn. Phương bác sĩ sản khoa, do đặc thù nghề nghiệp, cung cấp cho đám bạn nhiều câu chuyện hấp dẫn nhất. Bản thân cuộc đời gần hai mươi năm chinh chiến của Phương cũng đã có vô vàn chuyện cho bọn bạn đem ra trên bàn nhậu. Hôm ấy, bọn chúng hỏi Phương:

- Này, bọn tao hỏi thật, cho đến giờ mày đã cày cuốc bao nhiêu cái thửa ruộng ba bờ?

- Nói thật là không nhớ. Vì quá nhiều.

- Thế mày có biết là mày có bao nhiêu đứa con không?

- Bọn mày hỏi hơi bị ngu. Không có sản phẩm thì chỉ mười lăm phút sau là có thể quên. Ra sản phẩm thì kiểu gì rồi chả biết. Có cố tình làm ngơ thì bọn đàn bà nó cũng đem đập vào mặt mình để mà bắt trách nhiệm ấy chứ.

- Nhưng mà nghe tây nó đồn là mày có con từ hồi chưa vợ đúng không?

- Đúng, đúng - Phương đã phê phê, hào hứng khẳng định - Bọn mình làm quai nữa rồi tao kể cho mà nghe, vụ này hay lắm.

- Hay thế nào, kể đi…

- Thế này, hồi tao mới tốt nghiệp, làm ở bệnh viện được ba năm. Có hai vợ chồng vô sinh ở quê ra chữa, mãi không được rồi đặt vấn đề xin thẳng tao đứa con. Chỉ đúng một phát mà ra luôn thằng con trai chúng mày ạ. Nghe đồn là thằng ấy rất giống tao, đẹp trai, học giỏi. Chỉ tức một điều là từ ngày ấy đến nay, hai vợ chồng nhà ấy lặn không sủi tăm luôn.

- Này, thế lần ấy, làm xong, vợ chồng nhà nó có bồi dưỡng mày cốc sữa tươi với hai quả trứng không?

- Chúng mày đích thị là mấy thằng bạn đểu. Chúng mày coi tao là lợn giống à?

Cả bọn lại cười ngả nghiêng, cụng bia chan chát.

Nhưng thật không may, tối hôm đó, một tốp bạn phổ thông cũ quê tôi, cả trai và gái, cũng rủ nhau tụ tập tại nhà hàng Cối Xay Gió. Ngồi cạnh bàn bọn bạn bác sĩ sản khoa Hoàng Thiên Phương. Chúng nghe hết cả. Và thế là câu chuyện cứ âm ỉ lan ra cả làng.

***

Thằng Nam nằm bệnh đúng ba tháng mười ngày thì khỏi.

Nhưng từ ngày ốm dậy, tâm tính nó đổi khác hoàn toàn. Từ một thiếu niên khỏe mạnh hoạt bát, bỗng thành ra lừ khừ như ông cụ. Nó bỏ học. Chú và dì cũng không dám ép.
Mạnh Hoạt là hàng xóm nhà dì, năm nay đã ngoài sáu mươi. Chân mỏi gối chồn, dịp này ít khi ra khỏi nhà.

Một hôm, thấy bên nhà tưng bừng rộn rã đàn ca sáo thổi véo von, áo xanh áo đỏ múa may quay cuồng cả buổi, Mạnh Hoạt tuyên bố rằng, mình có căn phải hầu thánh, nên mở phủ, dựng điện thờ Mẫu tại nhà. Thằng Nam sang xem, mê tít, ở lì bên ấy không về, tự nguyện làm con nhang đệ tử. Bố mẹ sang năn nỉ, nó mắng cho xơi xơi. Nó bảo, không được gọi nó là con nữa, nó là cậu, có quyền trời phép thánh, không ở với người phàm. Cái thằng người như con cóc cụ - chỉ chú Thông - cút về nhà mà ôm tráp vàng sặc mùi bất nghĩa trong buồng. Còn cái người nữ loạn trào - chỉ mẹ nó - đã có lệnh của Mẫu Thoải khá gọi, mau xuống Lục Đầu hầu người. Mà cũng tài, không hiểu thằng Nam học từ bao giờ, mà bây giờ nó thuộc đủ cả ba mươi sáu giá đồng. Nó xống áo mớ ba mớ bảy, xanh đỏ tím vàng. Mặt mũi thì son phấn loè loẹt, múa may, lắc lư theo nhịp đàn, hát: “… Trải giang khê lên ngàn xuống bể… Xe loan thánh giá hồi cung”. Dì Hương thấy nó đúng không còn là con mình nữa.

Bố mẹ chú Thông vẫn còn sống, hai cụ buồn quá, có đến hàng năm trời cũng không ra khỏi nhà.

Chú Thông còn buồn hơn. Chú còn có nỗi cay đắng của thằng đàn ông phải đem vợ cho người khác. Bây giờ lộ chuyện, cả làng đàm tiếu. Chú quay sang uống rượu cho quên đời. Sáng, trưa, chiều, tối, lúc nào chú cũng kè kè cái chai bên mình. Chú cứ miên man trong hơi men, không để ý gì đến mọi sự nữa.

Dì Hương tôi buồn không thể kể được. Ngày nào dì cũng sang điện thờ nhà Mạnh Hoạt ngồi nép một góc ngóng con. Nhưng nó không bao giờ ghé mắt đến chỗ dì. Có lần, dì cố đến gần, cầm vạt áo nó, thì bị nó xua ra như xua tà…

Đêm qua, thứ bảy, dì ngồi rì rầm ngoài sân với tôi. Kể cho tôi nghe mọi chuyện về cuộc đời dì từ khi lấy chồng.

Tôi thật vô tâm. Khi dì về rồi, tôi nằm trằn trọc không ngủ được. Nhưng cứ nghĩ là dì san sẻ câu chuyện đời của mình để nhẹ bớt nỗi lòng. Nào ngờ.

Trưa nay, chủ nhật, tôi ngồi chết lặng trên bờ kè đá. Một chiếc nón, một đôi dép, cái chứng minh nhân dân với một tờ giấy vài dòng viết vội. Tất cả di vật của người dì đã từng thân thiết với tôi những năm tháng chưa xa, chỉ còn là vậy. Tôi đờ đẫn nhìn dòng nước đang cuồn cuộn chảy. Nước sông tháng sáu đỏ ngầu đang lên mấp mé bờ kè.

Xem tin theo ngày:
ÂM NHẠC
14:59 11/02/2015
Cuối năm 2014 đầu năm 2015, chương trình Lửa của nghệ sĩ piano Phó An My, nhạc sĩ Đặng Tuệ Nguyên cùng các diễn viên Nhà hát Tuồng Việt Nam đã mang đến cuộc đối thoại thú vị giữa piano - khí cụ của châu Âu và tuồng - nghệ thuật sân khấu dân gian Việt Nam, dựa trên sự tôn trọng đặc thù của từng loại hình.
Quay trở lại đầu trang