VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 07:02 | 29/05/2020 (GMT+7)
.
Xây dựng sản phẩm, hoạt động tại di tích

Chuyên biệt, hàm lượng văn hóa cao

13:25 | 16/05/2020
​​​​​​​Tại nhiều điểm di tích trên cả nước, các sản phẩm, dịch vụ đã và đang được thiết kế có chọn lọc, gắn với đặc thù của mình. Đây cũng là cách để phát huy giá trị di sản, góp phần quảng bá văn hóa Việt, thúc đẩy tăng trưởng du lịch, kinh tế.

Chọn lọc và sáng tạo

Lâu nay, Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long ở Hà Nội được nhiều trường học tổ chức cho học sinh tới tham quan bởi tour trải nghiệm đặc biệt “Em tập làm nhà khảo cổ”. Sản phẩm hướng tới mục tiêu giáo dục cho học sinh những kiến thức về khảo cổ học, nên có nét đặc trưng riêng mà không phải khu di tích nào cũng thực hiện được. Với chương trình giáo dục này, học sinh được xuống các hố khảo cổ, được hướng dẫn làm khảo cổ để phát hiện những hiện vật đã được chuẩn bị sẵn ở đó, học cách gìn giữ hiện vật khảo cổ... Khi sản phẩm được hoàn thiện, các em sẽ được học cách nhận biết các mảng gốm sứ, vật liệu kiến trúc đó thuộc thời kỳ nào. Phần trải nghiệm vẽ, tô lại các hiện vật trên tranh cũng rất thú vị…


Các sản phẩm đa dạng, khác biệt sẽ tạo giá trị gia tăng cho điểm đến

Trong khi đó, Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) lại có không gian dành cho học sinh nhiều lứa tuổi tham gia tìm hiểu chuyên sâu về di sản, có thể lưu lại dấu ấn cá nhân bằng các hình thức: Vẽ tranh, trang trí trên đồ vật, lưu giữ cảm xúc trên các tấm thẻ... Có những sản phẩm lưu niệm được thiết kế riêng cho Văn Miếu, dựa trên chính những câu chuyện của di tích đặc biệt này. Chẳng hạn, những chiếc bình giữ nhiệt in hình cá chép, gắn với câu chuyện “Cá chép vượt vũ môn hóa rồng”; đèn ngủ được thiết kế giống như cuốn sách dày với những trang sách đang mở ra; USB, hộp bút, sổ, kệ để điện thoại... có hoa văn khắc trên bia Văn Miếu. Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa - Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, TS. Lê Xuân Kiêu cho biết, Văn Miếu đang tiếp tục nghiên cứu phát triển các sản phẩm lưu niệm đặc trưng theo hướng kể những câu chuyện về di tích, đồ dùng thủ công mỹ nghệ mô phỏng di tích.

Cũng đi sâu khai thác giá trị văn hóa, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp triển khai dịch vụ tham quan kết hợp với thưởng thức ẩm thực tại cung Trường Sinh. Theo Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Võ Lê Nhật, sắp tới Trung tâm sẽ triển khai đề án phục hồi Thái Y Viện, nâng cao chất lượng các sản phẩm lưu niệm cung đình như Hoàng Triều Ngự tửu, Ngự trà; hoàn chỉnh không gian dịch vụ văn hóa và trải nghiệm nghề truyền thống Huế tại Phủ Nội vụ như làm mây tre đan, làm diều Huế, làm hoa giấy, làm nón, viết thư pháp, nấu rượu làng Chuồn, thêu, may áo dài truyền thống…

Đại diện Ban Quản lý các di tích cho biết, việc nghiên cứu, phát triển sản phẩm chuyên biệt được triển khai thường xuyên, thậm chí phục vụ cho nhiều năm sau. Như phố Hiến, Hưng Yên, đang nghiên cứu phục dựng khu vực này mang dáng dấp hình hài của quá khứ với các đền, chùa, thương điếm có kiến trúc cổ xưa, kết hợp tái tạo cảnh thương cảng cổ bên dòng sông Hồng lịch sử; xây dựng phố đi bộ chiêm bái các di tích đền, chùa... Làng Nôm cũng xem xét phục dựng quần thể di tích từ làng cổ đến đình, chùa, chợ... tạo ra một bảo tàng hấp dẫn về làng Việt cổ với những nét văn hóa đậm bản sắc dân tộc.

Với di tích Nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), khi xây dựng bổ sung các sản phẩm đặc trưng, Ban Quản lý di tích đưa ra tiêu chí: “Bảo đảm khi ra về mỗi du khách đều mang theo một phần câu chuyện lịch sử gắn với di tích”. Trên cơ sở mềm hóa các câu chuyện lịch sử, Di tích Nhà tù Hỏa Lò đang xây dựng nhiều kịch bản về các hoạt động tại di tích ngoài tham quan, như tổ chức chiếu phim tư liệu kết hợp gặp gỡ nhân chứng, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về di tích; trưng bày các chủ đề có nội dung phong phú, hấp dẫn…

Tạo giá trị gia tăng, quảng bá văn hóa Việt

Cách làm của các di tích trên được đánh giá là đã đưa tới những trải nghiệm khác biệt, được đánh giá cao. Đó là cách phát huy giá trị di sản, cũng là phát triển sản phẩm du lịch văn hóa có chọn lọc và sáng tạo. PGS. TS. Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho rằng, việc các di tích xây dựng sản phẩm mới hoặc tự thiết kế và sản xuất quà lưu niệm mang bản sắc riêng là hướng đi rất tốt. Bởi nếu sử dụng quà lưu niệm giống nhau, trình diễn các hoạt động giống nhau thì không còn ý nghĩa. Điều đó cũng chứng tỏ họ đã khai thác được các chi tiết văn hóa từ đặc điểm riêng của mình, như bia tiến sĩ, kiến trúc, khảo cổ và sách vở, để tạo ra các sản phẩm đa dạng, đặc trưng.

Từng có thế mạnh trong khai thác các sản phẩm tour nội địa, ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc Công ty du lịch AZA Travel nhận xét, nhu cầu của khách hiện ngày một cao hơn, trong đó một bộ phận khách muốn trực tiếp tham gia vào quá trình trải nghiệm, đặc biệt là khách du lịch quốc tế; một bộ phận khác đến từ các trường học, luôn muốn được học hỏi, nghiên cứu, thử nghiệm, mặc dù quá trình tham gia sẽ phức tạp hơn rất nhiều do phải liên hệ với ban quản lý, mất thêm chi phí, lên chương trình để tất cả người tham gia đều được trải nghiệm trong khoảng thời gian cho phép. Vì vậy, việc các di tích không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ là điều nên làm, để khiến du khách có thêm ấn tượng, nhớ lâu hơn, đặc biệt khi sản phẩm nâng lên mức độ tinh tế, hoàn hảo, sẽ được khách chụp ảnh, quay phim để đưa lên mạng xã hội, đem lại hiệu ứng bất ngờ.

Ở nhiều nơi, các sản phẩm độc đáo với trải nghiệm đa dạng sẽ góp phần kéo dài thời gian lưu trú của khách, tạo giá trị gia tăng, kích thích khách chi tiêu nhiều hơn... Tổng giám đốc Vntours Hoàng Mạnh Tưởng cho hay, khi mà sản phẩm đã định hình với dấu ấn văn hóa đặc trưng mang thương hiệu vùng miền thì gián tiếp nền văn hóa của chúng ta sẽ được nhân rộng cả trong nước và trên thế giới. Vì vậy, việc phát triển các sản phẩm độc đáo và khác biệt như vậy sẽ góp phần quảng bá văn hóa, thúc đẩy tăng trưởng du lịch và kinh tế.

Hương Sen
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang