VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 16:02 | 26/01/2020 (GMT+7)
.

Vang mãi “Xuân lửa Đống Đa”

08:29 | 11/12/2019
Từ lâu, di tích lịch sử Gò Đống Đa (Hà Nội) đã đi vào tiềm thức và là niềm tự hào của nhân dân ta, biểu tượng chiến thắng chống quân xâm lược phương Bắc. Tuy nhiên, cho đến nay, một số vấn đề liên quan đến di tích này còn gây tranh cãi, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích vẫn có mặt hạn chế.

Cần cứ liệu khoa học đầy đủ và chân xác

Sáng 10.12, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, UBND quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, đã tổ chức Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị Di tích Quốc gia đặc biệt Gò Đống Đa”. Khu di tích nằm trên phố Tây Sơn, thuộc phường Quang Trung, quận Đống Đa, có diện tích hơn 6.725m2, là nơi chứng kiến và diễn ra trận đánh thần tốc của vị vua áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ hơn hai thế kỷ trước. Đây là một trong những chiến công vĩ đại và hiển hách nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta.


Di tích Quốc gia đặc biệt Gò Đống Đa ghi dấu chiến công hiển hách trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc
Nguồn: ITN

Theo Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Nguyễn Văn Cường, chiến thắng xuân Kỷ Dậu (1789) với chứng tích là Gò Đống Đa, trở thành mốc son huy hoàng trong lịch sử dân tộc. Với những giá trị lịch sử - văn hóa to lớn, nơi đây đã sớm nhận được sự quan tâm của các cấp, ngành văn hóa và Thủ đô Hà Nội. Di tích Lịch sử Gò Đống Đa đã được Bộ Văn hóa, Thông Tin xếp hạng Di tích lịch sử năm 1962. Từ năm 1989, nhân kỷ niệm  200 năm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa, Công viên Văn hóa Đống Đa đã được thành lập. Ở phía Gò Đống Đa, Nhà nước đã cho xây dựng bức tượng Quang Trung rất lớn cùng phù điêu mô tả trận đánh và chiến thắng lịch sử. Năm 2010, nhân Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, di tích đã được tu bổ, tôn tạo và xây mới một số hạng mục công trình với tổng diện tích gần 22.000m2 bao gồm: Cổng, Gò Đống Đa, Nghi môn, tượng đài và đền thờ Hoàng đế Quang Trung cùng các công trình phụ trợ. Đặc biệt, hàng năm lễ hội Gò Đống Đa diễn ra vào mồng 5 tháng Giêng được coi là “quốc lễ”, là lễ hội đầu tiên, mở đầu cho mùa lễ hội của Hà Nội.

Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Nhuệ, Viện Sử học, “Xuân lửa Đống Đa diễn ra cách đây 230 năm nhưng âm vang của nó vẫn còn đọng mãi”. Hơn hai thế kỷ trôi qua, nhưng di tích lịch sử Gò Đống Đa vẫn được lưu giữ gần như nguyên vẹn, bất chấp tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ ở Hà Nội và trở thành một trong những địa danh nổi tiếng của đất nước.

Khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa của di tích, tuy nhiên, tại hội thảo, nhiều ý kiến đã thảo luận về bối cảnh, địa điểm cụ thể diễn ra chiến trận Ngọc Hồi - Đống Đa (1789), về tên gọi “Đống Đa”, Gò Đống Đa là gò tự nhiên hay gò nhân tạo... Có thể thấy, về mặt học thuật, lịch sử còn có những ý kiến khác nhau, GS. TS. Trương Quốc Bình, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia cho rằng, cần tổ chức thám sát, khai quật khảo cổ vừa trên diện rộng vừa tại các trọng điểm tại khu vực Gò Đống Đa. Bên cạnh đó, cần có sự đầu tư nghiên cứu sâu của các nhà khoa học ở các lĩnh vực khác nhau, để có cứ liệu khoa học đầy đủ và chân xác, tạo cơ sở cho hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị Di tích Quốc gia đặc biệt này.

Tạo không gian văn hóa mới

Dù trong thời gian dài, di tích lịch sử Gò Đống Đa đã được quan tâm đầu tư, tu bổ, tôn tạo và xây dựng cơ sở hạ tầng, tuy nhiên, theo PGS. TS. Nguyễn Văn Trụ, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Di sản văn hóa Việt Nam, hiện nay, ở khu vực Gò Đống Đa, trên đỉnh gò, ngoài tấm bia ghi lời hịch của Hoàng đế Quang Trung và một vài phiến đá chỏng chơ, hầu như không có thông tin gì khác, rất khó cho người tham quan, nhất là người tham quan tự do. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả phát huy giá trị di tích... Nhà trưng bày tại quần thể Công viên Văn hóa Đống Đa hiện quá nhỏ, khuất nẻo, giải pháp trưng bày cũ kỹ. Bên cạnh đó, hiện nay hoạt động của di tích và Công viên Văn hóa Đống Đa khá đơn điệu.

PGS. TS. Nguyễn Công Việt, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia cho rằng, bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị di tích Gò Đống Đa là công tác quan trọng và cấp thiết hiện nay. Bước đầu xây dựng khu di tích dần trở thành trung tâm văn hóa, lịch sử, nơi tôn thờ, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, tên tuổi của Thăng Long - Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung qua các giai đoạn lịch sử của dân tộc, đặc biệt là giai đoạn Tây Sơn trong chiến thắng chống quân xâm lược. Cần khảo sát, nghiên cứu xem xét phục dựng miếu Trung Liệt. Mặt khác, xây dựng đề án Bảo tàng trưng bày hiện vật ghi dấu tích về chiến thắng Đống Đa - Ngọc Hồi có quy mô, phương tiện hiện đại, hấp dẫn...

Khu di tích cần được đặt trong bối cảnh hệ thống di tích gắn với chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa năm Kỷ Dậu, và cần được bảo tồn, tôn tạo hoàn chỉnh để trở thành trung tâm kết nối các điểm di tích này, PGS. TS. Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia nêu quan điểm. Ngoài ra, cần bảo tồn thích ứng, tạo ra trong lòng khu di tích không gian văn hóa mới, tạo ra một địa điểm sống động - nơi chốn cho việc tương tác giữa con người với môi trường thiên nhiên, giữa con ngưới với lịch sử và giữa các thành viên trong cùng cộng đồng với nhau.

Phát huy giá trị di tích quốc gia Gò Đống Đa gắn với phát triển du lịch Thủ đô cũng cần đặt ra trong thời gian tới. Để làm được như vậy, khu di tích phải là điểm đến hấp dẫn, sản phẩm du lịch chất lượng cao, có sức cạnh tranh, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. PGS. TS. Dương Văn Sáu - Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho rằng, di tích này cần được tu bổ, tôn tạo, bổ sung, phát triển các dịch vụ phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng nhu cầu của du khách; xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng; đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ du lịch... Điểm đến này cần được các hãng lữ hành, công ty du lịch đưa vào chương trình du lịch của mình, là điểm đến quan trọng trong các city tour, nhằm khai thác, phát huy giá trị nhiều mặt của di tích. Để từ đó, di sản lịch sử không chỉ chứa đựng sự hoài niệm, mà cả mối quan hệ hiện sinh, là tài nguyên, nguồn lực cho phát triển đương đại.

Thảo Nguyên
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang