VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 00:02 | 23/09/2019 (GMT+7)
.
Thiết chế văn hóa, thể thao dành cho trẻ em

Vừa thiếu, vừa đơn điệu

08:25 | 25/07/2019
Vui chơi, giải trí lành mạnh là nhu cầu thường trực của trẻ em. Tuy nhiên, những năm qua, các thiết chế văn hóa, thể thao cho lứa tuổi này vẫn thiếu, hoạt động văn hóa, nghệ thuật cho trẻ em còn nghèo nàn, từ thành thị đến nông thôn, miền núi.

30% thời lượng hoạt động cho trẻ em

Những năm qua, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở dần được hoàn thiện, phát huy vai trò, hoạt động trong việc phục vụ nhu cầu của người dân, trong đó có trẻ em. Theo báo cáo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện cả nước có 69 thiết chế văn hóa cấp tỉnh (Trung tâm Văn hóa, Trung tâm Văn hóa - Thông tin, Trung tâm Thông tin triển lãm, Trung tâm Văn hóa nghệ thuật...); 651/713 quận, huyện có Trung tâm văn hóa - Thể thao hoặc Nhà văn hóa, đạt tỷ lệ khoảng 91%; 7.456/10.184 xã, phường thị trấn có Trung tâm Văn hóa - Thể thao, đạt tỷ lệ 73,2% và 75.966/101.732 thôn, bản... có nhà văn hóa, đạt tỷ lệ 74,7%.

Về cơ bản các tỉnh, thành phố đã quan tâm đến xây dựng hội trường đa năng; xây dựng và tổ chức các hoạt động tại nhà văn hóa thôn, làng, bản đã trở thành phong trào rộng khắp, bằng nhiều biện pháp chủ động linh hoạt, kết hợp vừa xây mới vừa khôi phục, tận dụng thiết chế có sẵn như đình làng, chùa Khmer, hội trường, nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà Gươl, nhà dài, nhà rông ở vùng đồng bào dân tộc... Đối với hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở phục vụ cộng đồng thuộc ngành văn hóa, thể thao và du lịch quản lý bao gồm: Nhà Văn hóa - Khu thể thao thôn; Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã; Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp huyện; Trung tâm Văn hóa cấp tỉnh, hệ thống các văn bản quy định dành 30% thời lượng hoạt động cho trẻ em.

Bên cạnh đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện Đề án Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013 - 2020, định hướng đến năm 2030 (trong đó có Cung thiếu nhi, Nhà thiếu nhi hoặc Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi cấp tỉnh) theo Quyết định số 2164/QĐ-TTg ngày 11.11.2013 của Thủ tướng Chính phủ. Theo thống kê của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, trong hệ thống chỉ tiêu và các chương trình, đề án lớn được Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XI, nhiệm kỳ 2017 - 2022 thông qua, có 4/11 chỉ tiêu liên quan đến thiếu nhi, trong đó có chỉ tiêu xây dựng mới tại mỗi xã, phường, thị trấn ít nhất 1 điểm sinh hoạt, vui chơi cho thanh thiếu nhi.

Tính đến hết năm 2018 và 6 tháng đầu năm 2019, cả nước đã xây dựng mới, trao tặng 2.307 điểm sinh hoạt, vui chơi cho thanh thiếu nhi. Trong đó, nhiều đơn vị đã có cách làm sáng tạo, hiệu quả, như tận dụng vật dụng tái chế để thiết kế sân chơi, hay tổ chức các sân chơi lưu động…


Thiết chế văn hóa, thể thao chưa đáp ứng nhu cầu của trẻ em

Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013 - 2020, định hướng đến năm 2030 có mục tiêu cụ thể là đến năm 2020, 100% số đơn vị cấp tỉnh có cung thiếu nhi, nhà thiếu nhi hoặc trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi; 30% số đơn vị hành chính cấp huyện có nhà thiếu nhi. Đến nay cả nước có 68 cung, nhà thiếu nhi, trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi cấp tỉnh; 168 nhà thiếu nhi, trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi cấp huyện. Thực tế, càng xuống cơ sở, trẻ em có nhu cầu tham gia các hoạt động nhiều hơn, nhưng thiết chế văn hóa rất thiếu.

Trẻ em được tiếp cận thế nào?

Tại buổi làm việc với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về về tình hình triển khai thực hiện Luật Trẻ em, Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ băn khoăn, con số thiết chế văn hóa báo cáo đưa ra đã đạt mức khá lớn, nhưng thực tế quyền tiếp cận của trẻ em là bao nhiêu? Bởi nếu trên cơ sở số liệu, có thể nói cơ hội để người Việt Nam tiếp cận các dịch vụ về văn hóa, thể thao là lớn, nhưng chưa có bất cứ số liệu nào phân tích về khả năng tiếp cận của trẻ em. Hơn thế, các thiết chế ở thôn bản được khai thác, vận hành ra sao, con người tham gia, đặc biệt là trẻ em như thế nào, cũng chưa rõ…

Theo đại diện Cục Văn hóa cơ sở, thực hiện Quyết định 2164/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, và nhờ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, quy định các xã phải bảo đảm có thiết chế văn hóa phục vụ cộng đồng, trong đó phục vụ trẻ em, các địa phương quan tâm hơn tới việc hoàn thiện thiết chế này. Tuy nhiên, duy trì hoạt động của chúng lại khó khăn, do thiếu con người, kinh phí, ban chủ nhiệm kiêm nhiệm, không chuyên làm công tác văn hóa và trẻ em... Giai đoạn 2010 - 2015, từ Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch dành kinh phí xây dựng công viên, điểm vui chơi cho trẻ em tại 19 tỉnh miền núi; hỗ trợ mua trang thiết bị cho 49 tỉnh đã có điểm vui chơi, công viên. Tuy nhiên, giai đoạn 2016 - 2020, không còn nguồn kinh phí hỗ trợ này. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xây dựng Quy hoạch thiết chế văn hóa dành cho trẻ em năm 2020 - 2025, tầm nhìn 2030, và đề xuất kinh phí hoạt động cho các thiết chế này.

Ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, dân tộc ít người, các thiết chế văn hóa ít về số lượng, kém về hoạt động, nhưng tại các đô thị lớn, trung tâm huyện lỵ cũng thiếu nơi sinh hoạt giải trí, vui chơi lành mạnh cho trẻ em, đặc biệt là trong dịp hè. Tình trạng này diễn ra thời gian dài, khiến các em vừa thiệt thòi trong thụ hưởng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao, vừa đối mặt với nhiều nguy cơ... Việc tạo không gian, hoạt động vui chơi cho trẻ em không thể chỉ là trách nhiệm của ngành văn hóa, mà cần sự quan tâm quy hoạch, đầu tư xây dựng của các địa phương, và chung tay của cả cộng đồng, từ nhận thức đầy đủ về quyền được vui chơi giải trí của trẻ em và trách nhiệm với sự phát triển toàn diện của thế hệ tương lai đất nước.

Ngọc Phương
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang