VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 23:46 | 05/06/2020 (GMT+7)
.
Cà phê phin

Giáo dục toàn diện: Trường học không đủ thì cha mẹ làm thêm

08:35 | 18/11/2018
Một đứa trẻ được giáo dục toàn diện từ bậc phổ thông chắc chắn sẽ thăng bằng và phong phú hơn một đứa trẻ phát triển “lệch”. Và nếu chương trình học ở trường hiện còn đang “lệch”, cha mẹ hoàn toàn có thể tìm cách cân bằng cho con!

Hiện nay, người Việt chúng ta đã bắt đầu nói nhiều hơn về giáo dục toàn diện (comprehensive education). Điều này thật đáng mừng, vì để thay đổi được nhận thức giáo dục từ phiến diện sang toàn diện là một bước tiến bộ rất dài và khó khăn.

Vậy giáo dục toàn diện là cái gì, và nó bao gồm cái gì trong đó? Trước hết, hãy nhìn vào mặt đối lập của nó là giáo dục phiến diện. Đặc trưng dễ nhận thấy của giáo dục phiến diện chính là giáo dục vì điểm số, có phân ra môn chính và môn  phụ, coi trọng thành tích học tập quan trọng hơn trải nghiệm học tập, lý thuyết hơn thực hành… Sản phẩm đầu ra của giáo dục là những con người bị khiếm khuyết, thường là những con người “nở nang cơ bắp” ở các phần số và chữ, và “teo tóp” ở những khía cạnh như sức khỏe, thể lực, sự năng động, khả năng cảm thụ nghệ thuật, kỹ năng sống, sự vững chãi về tâm lý, cảm xúc, tình cảm…

Ngày nay đã có nhiều cha mẹ không hài lòng với những đứa trẻ “khuyết thiếu” như vậy. Đó có thể là những đứa trẻ thành tích đầy mình như không hề hạnh phúc, vui vẻ. Chúng có thể làm việc hiệu quả, nhưng không phải là một cá thể sinh động, đầy màu sắc, trọn vẹn. Và họ bắt đầu đi tìm giáo dục toàn diện cho con.

Giáo dục toàn diện ngày nay thường bao gồm những “bộ phận” chính: Toán, Ngôn ngữ, Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội, Thể thao, Nghệ thuật, Kỹ năng sống, và Năng khiếu đặc biệt. Xin trình bày từng “bộ phận” để các bậc cha mẹ có thể tính toán chiến lược bổ sung cho con.

TOÁN

Môn Toán của Việt Nam không quá tệ như nhiều người nghĩ. Nếu con đáp ứng được yêu cầu môn Toán chương trình Việt Nam, con cũng có thể học Toán của phương Tây không mấy khó khăn. Còn về thi SAT thì học sinh châu Á có điểm thi SAT phần Toán rất cao, và khá thành công ở đại học phương Tây. Một số trường quốc tế dạy chương trình phương Tây gần đây chuyển hướng sử dụng giáo trình Toán Singapore để dạy cho học sinh sau khi học sinh Anh - Mỹ tỏ ra thua kém học sinh châu Á về Toán.

NGÔN NGỮ

Thứ nhất là ngôn ngữ mẹ đẻ, tiếng Việt. Nếu bạn thấy con dùng tiếng Việt nói và viết chưa tốt, một cách hay để bổ sung là cho bé đọc sách văn học, bao gồm cả văn học Việt Nam và văn học dịch. Các nội dung tuyển chọn trong sách giáo khoa Việt Nam khá hay, tôi không hiểu sao nhiều người cứ chê đến vậy. Có lẽ cái đáng phàn nàn chỉ là cách dạy môn văn và tiếng Việt quá máy móc khiến học sinh chán ngay tiếng mẹ đẻ của mình thôi.

Ngôn ngữ thứ hai là tiếng Anh. Tiếng Anh không phải là ngoại ngữ nữa rồi, mà là ngôn ngữ của học tập và công việc. Tiếng Anh ESL được Cambridge chia ra làm 6 cấp độ: A1, A2, B1, B2, C1, C2. Bạn chỉ có thể gọi là chuẩn bị tiếng Anh chu đáo cho con nếu tốt nghiệp phổ thông, bé có trình độ C1, C2. Tính một cách đại khái, hết cấp 1 bé phải có trình độ A2, hết cấp 2 có trình độ B2, hết cấp 3 có trình độ C2 thì mới có thể hoàn toàn tự tin. 

KHOA HỌC TỰ NHIÊN 

Dạy khoa học là điểm yếu của giáo dục Việt Nam. Quá nhiều lý thuyết, quá ít thực hành. Và dạy khoa học không dẫn tới tư duy khoa học, tinh thần khoa học, sự sáng tạo, phát minh, chế tạo. Giáo dục phương Tây có thế mạnh là khuyến khích trẻ đặt câu hỏi, tìm tòi, chế tạo, nuôi dưỡng niềm đam mê khám phá tri thức mới, hơn là ngồi học cho thuộc các khái niệm cũ kỹ theo kiểu châu Á.

KHOA HỌC XÃ HỘI 

Khoa học xã hội là về con người và cuộc sống. Đừng quá quan trọng sách giáo khoa. Hãy cho con bạn được tìm hiểu xã hội thông qua cuộc sống thực để chúng tự cảm nhận và suy ngẫm. Một đứa trẻ ngây ngô có thể là vì cha mẹ không cho chúng tiếp xúc thật sâu và tương tác với cuộc sống sinh động ở môi trường xung quanh.

GIÁO DỤC THỂ CHẤT

Việt Nam thích những đứa trẻ học nhiều, mắt cận, thư sinh. Phương Tây thích những đứa trẻ mạnh mẽ, năng động, hoạt bát. Với người Việt, một trong những dân tộc có thể hình khiếm tốn nhất, thì việc chơi nhiều thể thao hơn để cải thiện thể lực và sức khỏe là không bao giờ đủ. 

NGHỆ THUẬT

Người Việt chúng ta có phần yếu về cảm thụ nghệ thuật. Lý do là chúng ta không được dạy dỗ chu đáo từ nhỏ về nghệ thuật. Hiện nay chương trình chính thống rất nghèo nàn sự lựa chọn, và những trường lớp ngoài giờ thì nhóm có chất lượng rất hiếm, nhóm trường xoàng xĩnh thì rất nhiều.

GIAO TIẾP XÃ  HỘI/ KỸ NĂNG SỐNG/ PHẨM CHẤT

Thay vì đi học các lớp kỹ năng sống, và cảm xúc, hãy cho trẻ được sống cuộc sống chân thực và có những cảm xúc thực sự. Một trại hè ở nước ngoài tốt hơn nhiều lần rao giảng của cha mẹ về tư duy hội nhập. Một lần đi làm từ thiện tốt hơn một bài học về đạo đức trong sách giáo khoa. 

NĂNG KHIẾU ĐẶC BIỆT

Tài năng có thể nảy nở ở một giai đoạn nào đó trong cuộc đời. Nhiệm vụ của cha mẹ chỉ là kiên nhẫn gieo trồng, kiên nhẫn quan sát, không để những ảo tưởng hay sự vô tâm che khuất cái nhìn chân thực về tài năng của con.

Giáo dục toàn diện là giáo dục sâu sắc và cân bằng giữa rất nhiều thái cực: Thể chất và trí tuệ, khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, lý thuyết và thực hành, dân tộc và quốc tế… Dù rằng ai cũng sẽ có một nghề nghiệp chuyên môn, có sở trường riêng, nhưng một đứa trẻ được giáo dục toàn diện từ bậc phổ thông chắc chắn sẽ thăng bằng và phong phú hơn một đứa trẻ phát triển “lệch”. Và nếu chương trình học ở trường hiện còn đang “lệch”, cha mẹ hoàn toàn có thể tìm cách cân bằng lại cho con!

Khánh Nguyên
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang