VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 23:46 | 05/06/2020 (GMT+7)
.

Giữ gìn “long mạch” quốc gia

08:49 | 16/11/2018
Phát biểu trong phiên thảo luận tại hội trường về dự án Luật Kiến trúc, ĐBQH Triệu Thế Hùng (Lâm Đồng) lấy cụm di tích hồ Gươm làm ví dụ khi đề cập đến việc có rất nhiều công trình kiến trúc, nhất là di sản văn hóa, bị xâm phạm và có thể bị xâm phạm. Cùng lúc, nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu vẫn đang nỗ lực tìm cách bảo vệ “trái tim” của Thủ đô, của đất nước, trước tác động có thể xảy ra khi Hà Nội dự kiến xây dựng ga ngầm C9 tuyến đường sắt đô thị số 2 trong khu vực bảo vệ II của cụm di tích này.

Tiềm ẩn nhiều nguy cơ

“Đầu tư đường sắt, đặc biệt là đường sắt đô thị trị giá hàng tỷ USD/tuyến thì phải đem lại lợi ích hàng chục, hàng trăm tỷ USD từ các giá trị gia tăng bất động sản hay các tiện tích đô thị tuyến đường sắt đô thị đó tạo ra. Toàn thế giới đã gọi cách tiếp cận đó là TOD (Transit Oriented Development).
Nếu đặt ga C9 vào Hồ Gươm thì không tạo ra lợi ích từ TOD, vì nó đi qua các khu vực có yêu cầu bảo tồn nguyên trạng. Cho ga C9 vào khu vực Hồ Gươm còn là tác nhân nguy hại: Tạo sức hút gia tăng các công trình thương mại cao tầng vào khu vực này sẽ phá nát không gian cảnh quan kiến trúc lịch sử văn hóa hồ Gươm, phố cổ, phố cũ .
 Dịch chuyển tuyến đường sắt đô thị số 2 trên cao đi ngoài đê sẽ tạo không gian phát triển bất động sản mạnh mẽ ngoài đê và Bắc sông Hồng. Kết nối tuyến số 3 mở rộng không gian ngầm dưới mặt phố trần Hưng Đạo, tác động tích cực tới bảo tồn khu phố kiến trúc Pháp. Kết nối với tuyến số 1 đi dọc phố Phùng Hưng tạo nên tuyến phố dịch vụ thương mại du lịch mới, thay thế cho xung đột đường sắt với đường bộ, phố gầm cầu lãng phí.
Dự toán của tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 3 trong giai đoạn đề xuất hiện nay là 114.000 tỷ VNĐ ( khoảng 5 tỷ USD). Nó cần phải đặt ra mục tiêu làm lợi cho Hà Nội hàng chục tỷ USD chứ không phải quàng thêm gánh nợ cho thành phố”.

KTS Trần Huy Ánh

“Theo khoa học địa lý thì đây là một linh huyệt và long mạch để giữ ổn định và thịnh vượng cho quốc gia” - ĐBQH Triệu Thế Hùng nhấn mạnh. Di tích lịch sử và danh thắng hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt năm 2013. Tuy nhiên theo thiết kế tổng mặt bằng ga ngầm C9 và tuyến hầm thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt đô thị TP Hà Nội số 2, có phần nằm trong khu vực bảo vệ II. Tuyến hầm đi qua bên dưới gian trước của đền Bà Kiệu, cách tâm Tháp Bút 8,2m, cách gò đá chân Tháp Bút chỉ 1m. Thân ga chính nằm dưới đường Đinh Tiên Hoàng và vườn hoa hồ Hoàn Kiếm, phía trước Tổng Công ty Điện lực TP Hà Nội, dài 150m, rộng 21,4m, sâu 17,45m, có 3 tầng. Khoảng cách ngắn nhất từ thân ga tới hồ Hoàn Kiếm khoảng 10m, tới tượng đài Cảm Tử 81m, tới đền Bà Kiệu 83m, tới vườn hoa tượng đài Lý Thái Tổ 120m, tới Tháp Bút 36m. ĐBQH Triệu Thế Hùng cho rằng, “không ai dám khẳng định khi thi công và vận hành đường tàu điện ngầm có gây sụt lở hoặc ảnh hưởng đến cụm di tích này không”.

Trước đó, sau khi tổ chức tọa đàm tham vấn ý kiến cơ quan quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan hữu quan về quy hoạch xây dựng ga ngầm C9, tuyến đường sắt đô thị số 2 tại khu vực hồ Hoàn Kiếm, ngày 16.8, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ đã có Công văn số 1479 báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, phương án được Hà Nội lựa chọn không chỉ vi phạm Luật Di sản văn hóa mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, ảnh hưởng không thể khắc phục đối với di sản, không gian văn hóa của trung tâm Thủ đô. Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ đề nghị UBND TP Hà Nội tiếp tục nghiên cứu, đặt quy hoạch Dự án này trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn phố cổ; đánh giá đầy đủ, thuyết minh kỹ hơn tác động của Dự án đối với di sản, cảnh quan, môi trường, xã hội và các phương án thi công; phòng ngừa sụt lún, thay đổi cấu trúc địa lý, thủy hệ; đồng thời tiếp thu đầy đủ ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan hữu quan, chỉnh lý, hoàn thiện Dự án...

Nên chuyển ga C9 khỏi khu vực hồ Gươm?

Khẳng định khu vực hồ Hoàn Kiếm là nơi rất quan trọng đối với không gian, cảnh quan, giá trị lịch sử, văn hóa của Thủ đô, là trái tim của cả nước, trong Công văn số 4950 gửi Thủ tướng Chính phủ ngày 11.10, UBND thành phố Hà Nội nêu rõ, quá trình nghiên cứu, thiết kế lập quy hoạch hướng tuyến, vị trí nhà ga, quy hoạch tổng mặt bằng và thiết kế ga ngầm C9 đã thực hiện đầy đủ công tác khảo sát, lập báo cáo đánh giá địa hình, địa chất, thủy văn, tính toán chống thấm nước, sụt giảm mực nước ngầm khu vực, đánh giá tác động môi trường, xã hội, không gian văn hóa…; bảo đảm tuân thủ pháp luật về di sản văn hóa, bảo tồn văn hiến Thủ đô; bảo đảm hài hòa giữa phát triển đô thị, kinh tế, xã hội và phát huy giá trị di sản văn hóa. Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Thành (Viện Địa chất) - người đã nhiều năm nghiên cứu vấn đề này, cảnh báo sẽ có một số vấn đề có thể xảy khi xây dựng ga C9 cạnh Hồ Gươm. Chiều sâu xây dựng công trình nằm trong tầng cách nước của tầng chứa nước Hà Nội (tầng bảo vệ tầng chứa nước của Hà Nội) sẽ phá hủy tầng cách nước; cần có các giải pháp kỹ thuật hữu hiệu bảo vệ nguồn nước dưới đất quý giá. Khoảng cách ngắn nhất từ thân ga C9 tới Hồ Gươm khoảng 10m, khi xây dựng nhà ga, công tác đào bới sẽ dẫn đến sự liên thông thủy lực với các dòng chảy cổ quanh khu vực Hồ Gươm, dễ gây mất nước hồ. Thi công nhà ga C9 cần hạ thấp mực nước dưới đất, cùng các rung động khi thi công, các công trình xung quanh Hồ Gươm sẽ khó tránh khỏi bị biến dạng và hư hại, đặc biệt chú ý các công trình dọc phố Hàng Khay và phố Tràng Tiền - nơi phân bố nhiều thấu kính bùn.


Hồ Gươm được ví như long mạch để giữ ổn định và thịnh vượng cho quốc gia  
 Nguồn: ITN

Xét trên góc độ môi trường đô thị, theo TS. Nguyễn Quốc Thành, việc đặt nhà ga C9 cạnh Hồ Gươm là chưa phù hợp với quy hoạch đô thị của Hà Nội. Các phố xung quanh Hồ Gươm đã được quy hoạch thành phố đi bộ, khu vực này trở thành công viên Hồ Gươm. Vào những ngày cuối tuần, nơi đây luôn quá tải về lượng người, nay đặt thêm ga tàu điện ngầm thì lượng người qua lại sẽ cực quá tải, nếu xảy ra hỏa hoạn hoặc tai nạn thì sẽ là thảm họa khôn lường. “Với những vấn đề đã nêu, chúng tôi cho rằng nên chuyển ga C9 khỏi khu vực Hồ Gươm và đặt tại những vị trí có điều kiện địa chất và thủy văn phù hợp hơn” - TS. Nguyễn Quốc Thành kiến nghị.

Mặc dù UBND thành phố Hà Nội khẳng định “việc xây dựng ga ngầm C9 không phải là đánh đổi Hồ Gươm lấy phát triển hệ thống giao thông công cộng”, song nhiều chuyên gia văn hóa và những người yêu Hà Nội vẫn không khỏi lo lắng. Trong thư gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội… ông Trần Thu (Nguyễn Trọng Thu), nguyên Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, hậu duệ đời thứ 5 của danh nhân Nguyễn Siêu, mặc dù đang sống tại TP Hồ Chí Minh nhưng vẫn “một tấm lòng với Hà Nội”. Ông bày tỏ sự “bồn chồn”, mong muốn có sự chỉ đạo điều chỉnh vị trí nhà ga C9 phù hợp, “để Bút Tháp và quần thể di tích hồ Hoàn Kiếm được bảo tồn bền vững”.

“Dân tộc Việt Nam luôn có ý thức về sự vừa phải. Quần thể này (Bút Tháp, Đài Nghiêng, cầu Thê Húc, lầu Vọng Nguyệt, đình Trấn Ba, đền Ngọc Sơn - BTV) không lớn nhưng có ý nghĩa hàm súc sâu xa. Thần Siêu cả đời cầm bút và để lại cho đời ngọn bút - Tháp Bút với 3 chữ Tả Thanh Thiên (Viết lên trời xanh). Tháp Bút có hình mũi giáo, hàm chứa trong văn có võ, trong võ có văn. Khi nâng cấp, trùng tu đền Ngọc Sơn, thần Siêu có chủ ý thờ thêm thần Văn Xương chuyên lo việc văn chương, và Quốc vương Tiết chế Trần Hưng Đạo - thánh Võ. Tất cả toát lên sức mạnh tổng hợp của dân tộc Việt Nam, nghĩa khí Việt Nam; hồn cốt Thăng Long - Hà Nội, hồn cốt Việt Nam”.

Trần Thu (Nguyễn Trọng Thu)
Nguyên Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Hậu duệ đời thứ 5 của Nguyễn Siêu

Anh Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang