VĂN HÓA - GIÁO DỤC
Cập nhật 23:46 | 05/06/2020 (GMT+7)
.
Ngày di sản văn hóa Việt Nam lần thứ IX

Di sản được bảo vệ tốt khi có sự chung tay của cộng đồng

08:52 | 23/11/2013
Di sản thiên nhiên giữ một vị trí rất quan trọng trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đang đặt di sản nước ta trước những nguy cơ rất lớn. Theo Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Bộ VH, TT và DL NGUYỄN THẾ HÙNG, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng với di sản thiên nhiên, chuẩn bị ứng phó tốt nhất với những rủi ro là mục đích mà Ngày di sản văn hóa 2013 muốn hướng tới.

Nguồn: halong.dulichvietnam.com.vn
- Thưa Cục trưởng! Ngày Di sản văn hóa Việt Nam lần thứ IX có chủ đề “Tuần Văn hóa du lịch di sản xanh, nơi gặp gỡ con người và thiên nhiên”. Xuất phát từ đâu mà chúng ta lấy chủ đề này?

- Trong những lần tổ chức trước đây, các di sản văn hóa nói chung, di tích, di sản văn hóa phi vật thể nói riêng đã được giới thiệu khá rộng rãi với nhiều chủ đề khác nhau. Trong số 7 di sản thế giới của Việt Nam được UNESCO vinh danh có 2 di sản thiên nhiên là Vịnh Hạ Long và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng; trong số 3.181 di tích quốc gia, có 131 danh lam thắng cảnh. Di sản thiên nhiên giữ một vị trí rất quan trọng trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam.

Trong bối cảnh hiện nay, khi mà những tác động của biến đổi khí hậu ngày càng được nhận diện rõ ràng hơn. Sự biến đổi này đang và sẽ đe dọa ngày càng nghiêm trọng hơn tới cuộc sống của nhân loại. Việt Nam hiện là một trong những nước phải chịu nhiều nhất những tác động tiêu cực của sự biến đổi khí hậu (đơn cử năm 2013, chúng ta đã phải gánh chịu số lượng bão kỷ lục, những trận lụt lớn) đang đặt di sản văn hóa và thiên nhiên của Việt Nam trước những nguy cơ rất lớn. Bởi vậy, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng với di sản thiên nhiên, chuẩn bị ứng phó tốt nhất với những rủi ro là mục đích mà “Tuần Văn hóa du lịch di sản xanh, nơi gặp gỡ con người và thiên nhiên” muốn hướng tới.

- Huy động sự tham gia bảo tồn di sản thiên nhiên của cộng đồng là một trong những giải pháp để bảo tồn di sản bền vững. Ý kiến của Cục trưởng về vấn đề này?

- Hầu hết di sản thiên nhiên có đặc điểm là quy mô rất lớn. Khu vực I của Vịnh Hạ Long có diện tích trên 400km2, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt diện tích trên 123 ngàn héc ta. Trong khu vực của di sản có nhiều người sinh sống và là nơi diễn ra nhiều hoạt động kinh tế, sản xuất. Bởi vậy, sự tham gia của cộng đồng, nhất là những người dân đang sống ở trong khu vực di sản và cả những người đến tham quan di sản với tư cách là khách du lịch hết sức quan trọng, đó chắc chắn là một giải pháp cơ bản mà chúng ta cần thực hiện để bảo vệ các di sản thiên nhiên.

- Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, người dân ở các khu vực có di sản mới chỉ quan tâm đến việc khai thác, hưởng lợi từ di sản mà ít để ý đến nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong việc bảo tồn di sản, thưa Cục trưởng?

- Chúng ta thường nói trách nhiệm và nghĩa vụ cần phải song hành. Luật Di sản văn hóa có hẳn một chương riêng về quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân đối với di sản văn hóa với các điều khoản quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân nói chung, của tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu và tổ chức, cá nhân quản lý trực tiếp di sản.

Phát huy vai trò, trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ di sản, tuân thủ các quy định khi tham quan di sản trước hết là trách nhiệm của chính quyền các cấp và của các ngành có liên quan. Chúng tôi nhận thấy, ở đâu vai trò của cộng đồng được phát huy, cộng đồng tham gia tích cực, rộng rãi vào các hoạt động ở di sản thì ở đó, di sản sẽ được bảo vệ tốt. Bên cạnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền để cộng đồng tự giác thực hiện thì việc xử lý các vi phạm cũng phải kiên quyết.

- Theo Cục trưởng, làm thế nào để phát huy tốt nhất vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị của các di sản thiên nhiên?

- Hiện nay, tại các di sản thiên nhiên, đặc biệt là các di sản thiên nhiên thế giới đều phải xây dựng quy hoạch tổng thể trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, xây dựng kế hoạch quản lý theo đúng quy định của UNESCO nhằm quản lý di sản một cách khoa học theo một kế hoạch dài hạn.

Tại Vịnh Hạ Long, qua khảo sát, các cơ quan chức năng nhận thấy, những người dân chài sống và sản xuất trong khu vực Vịnh Hạ Long gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống. Họ không hoặc rất ít được thụ hưởng những thành quả của y tế, giáo dục, văn hóa… Bởi vậy, tỉnh Quảng Ninh đã và đang triển khai một chương trính khá quy mô để cải thiện đời sống của cộng đồng làng chài trên Vịnh. Nâng cao đời sống của cộng đồng sống trong vùng di sản là một giải pháp quan trọng nhằm phát huy vai trò của một bộ phận cộng đồng.

Đối với khách tham quan di sản, các di sản, di tích, danh lam thắng cảnh đã và sẽ có nhiều hình thức để nâng cao nhận thức về di sản, thông qua đó thực hiện tốt nếp sống văn minh khi đến di sản; “Phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ GD - ĐT phối hợp thực hiện. Hàng ngàn trường học đã nhận trông nom, chăm sóc di tích, di sản. Khẩu hiệu “Di sản thế giới nằm trong tay thế hệ trẻ” do Ủy ban Di sản thế giới đề xuất đã được chúng ta cụ thể hóa bằng những kế hoạch, chương trình cụ thể nhằm huy động “chủ nhân tương lai” tham gia vào việc bảo vệ di sản; các tổ chức được giao trông nom di sản cũng cần có nhiều hình thức hoạt động hơn nữa để kêu gọi sự tham gia của cộng đồng chung tay bảo vệ di sản.

- Theo Cục trưởng, cần có sự phối hợp, gắn kết giữa các bộ, ngành như thế nào để bảo vệ các di sản thiên nhiên trước tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu?

- Hiện nay, Bộ VH, TT và DL đã giao Cục Di sản văn hóa chúng tôi phối hợp với các bộ, ngành, các UBND các tỉnh nơi có di sản văn hóa và thiên nhiên, nhất là những di sản đang phải đối diện với nhiều nguy cơ do biến đổi khí hậu, xây dựng quản lý nguy cơ thảm họa. Ủy ban Di sản thế giới đã đưa ra chiến lược Hạn chế nguy cơ thảm họa và khuyến khích tất cả các quốc gia thành viên xây dựng các kế hoạch quản lý rủi ro. Cục Di sản văn hóa đã phối hợp với Văn phòng UNESCO Hà Nội tổ chức một số hội nghị và tập huấn việc xây dựng kế hoạch với 3 mục tiêu chính: thứ nhất, là nâng cao nhận thức cho cán bộ các khu Di sản thế giới và các cơ quan chịu trách nhiệm xây dựng các kế hoạch quản lý nguy cơ thảm họa; thứ hai, là hướng dẫn cán bộ xây dựng các kế hoạch quản lý nguy cơ thảm họa theo một quy trình khoa học, sát hợp thực tiễn; thứ ba, là hướng dẫn cán bộ các khu di sản chuẩn bị, ứng phó và phục hồi trong trường hợp xảy ra thảm họa.

Ứng phó với biến đổi khí hậu, mà trước mắt là bão, là lũ lụt rõ ràng không chỉ là công việc của một ngành, một di sản, chúng ta cần một chương trình hành động quốc gia để triển khai các biện pháp một cách đồng bộ, hiệu quả, tiết kiệm, giảm thiểu đến mức thấp nhất những nguy cơ do sự biến đổi khí hậu gây ra.

- Xin cám ơn Cục trưởng!

Anh Thơ thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang