QUỐC TẾ
Cập nhật 08:49 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Mô hình cơ quan chuyên môn thuộc nghị viện

Ba mô hình cơ bản

07:47 | 22/03/2020
Để thực hiện quyền lực và bảo đảm hoạt động của mình, nghị viện các nước đều có hệ thống các cơ quan giúp việc trong các lĩnh vực hành chính, tư vấn và các vấn đề kỹ thuật. Tổ chức của các cơ quan này phụ thuộc vào đặc điểm tổ chức và hoạt động của từng Nghị viện, cũng như phụ thuộc vào đặc điểm truyền thống, lịch sử, chính trị và kinh tế - xã hội của mỗi nước. Về cơ bản, việc tổ chức các cơ quan thuộc nghị viện các nước trên thế giới cho thấy có một số mô hình cơ bản sau đây.

Cơ quan hành chính duy nhất

Mô hình thứ nhất, nghị viện chỉ tổ chức một cơ quan hành chính duy nhất có chức năng tham mưu, giúp việc, phục vụ nghị viện, có địa vị pháp lý thuộc nghị viện - thường là Ban thư ký của nghị viện hoặc Văn phòng nghị viện. Ngoài cơ quan này, nghị viện không tổ chức các cơ quan khác thuộc nghị viện (không kể các ủy ban). Theo mô hình này, cơ quan hành chính của nghị viện thường do Tổng thư ký nghị viện đứng đầu, có thể trực thuộc sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chủ tịch nghị viện đối với các nước tổ chức theo mô hình lập pháp đơn viện) hoặc do lưỡng viện bầu. Đây là mô hình của Singapore, Hà Lan, Phần Lan, Pháp, Đức...

Nhiều cơ quan thuộc nghị viện

Mô hình thứ hai, có một số cơ quan khác nhau có địa vị pháp lý thuộc nghị viện. Mô hình này lại có những biến thể khác nhau như sau: Thứ nhất, nghị viện có cơ quan hành chính có chức năng tham mưu, giúp việc, phục vụ nhưng lại có một số các cơ quan độc lập thuộc nghị viện, phổ biến nhất là Văn phòng Tổng kiểm toán, Thanh tra Nghị viện... Đây là mô hình của Thụy Điển, Đan Mạch và một số nước. Kinh nghiệm của Thụy Điển cho thấy có đến 13 cơ quan có địa vị pháp lý độc lập thuộc nghị viện, trong đó có những cơ quan có chức năng tham mưu, giúp nghị viện ở những mảng công tác rất cụ thể như tiền lương hay kiểm soát các hạn chế giao dịch của các quan chức chính trị.  

Thứ hai, nghị viện có một số cơ quan hành chính khác nhau có chức năng tham mưu, giúp việc phục vụ. Trong đó có 2 dạng sau: Ngoài các tổ chức văn phòng độc lập có chức năng tham mưu, giúp việc trực tiếp các quan chức chủ chốt của nghị viện (tổ chức bộ máy văn phòng giúp việc theo chức danh), nghị viện còn có một số cơ quan hành chính phục vụ chung cho lưỡng viện, phân công chức năng theo các lĩnh vực chuyên môn như các cơ quan thuộc Quốc hội Mỹ. Dạng thứ hai là thành lập nhiều cơ quan hành chính chuyên trách khác nhau có chức năng tham mưu, giúp việc, phục vụ nghị viện theo các mảng chức năng, nhiệm vụ độc lập, trong đó có các cơ quan có chức năng tham mưu, giúp việc (về pháp luật, tổ chức nhân sự, tài chính...) và các cơ quan có chức năng thừa hành, thực thi (truyền thông, an ninh, thông tin, thư viện, lưu trữ...). Theo mô hình này, các cơ quan hành chính đều thuộc quyền quản lý, điều hành trực tiếp của Chủ tịch nghị viện. Đây là mô hình của Quốc hội Israel (có đến 9 cơ quan độc lập). Cũng có thể thành lập mô hình vừa có cơ quan hành chính phục vụ riêng từng viện trong nghị viện, vừa có một số cơ quan hành chính phục vụ chung cả hai viện (như mô hình của Nghị viện Australia).

Các cơ quan thuộc cơ quan thường trực của nghị viện

Mô hình thứ ba, đặt các cơ quan hành chính, tham mưu, giúp việc, phục vụ trực thuộc cơ quan thường trực của Quốc hội, không trực thuộc Quốc hội. Đây là mô hình của Trung Quốc. Theo đó, Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu biểu Nhân dân toàn quốc (Nhân đại) trực tiếp quản lý các cơ quan chuyên trách như: Văn phòng, Tiểu ban Pháp luật, Tiểu ban Các vấn đề ngân sách, Ủy ban Về luật cơ bản Đặc khu hành chính Hong Kong và Ủy ban Về luật cơ bản Đặc khu hành chính Ma Cao. Mô hình đặt các cơ quan tham mưu, giúp việc, phục vụ này trực thuộc cơ quan thường trực của Quốc hội là phù hợp bởi Ủy ban thường vụ Quốc hội Trung Quốc mới chính là cơ quan thực hiện chức năng lập pháp, giám sát. Quốc hội chỉ họp rất ngắn để thông qua các vấn đề có tính nguyên tắc.

Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang