QUỐC TẾ
Cập nhật 19:18 | 25/01/2020 (GMT+7)
.
Thủ tướng Nhật Bản công du Trung Đông

Bảo đảm lợi ích chiến lược

08:27 | 14/01/2020
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang có chuyến thăm 5 ngày tới 3 nước Trung Đông gồm Ảrập Xêút, Các Tiểu Vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) và Oman, sau khi khu vực Trung Đông chứng kiến căng thẳng chưa từng có giữa Mỹ và Iran. Mục đích của nhà lãnh đạo Nhật Bản là giúp bình ổn khu vực, cũng như bảo đảm nguồn cung dầu chính cho đất nước mặt trời mọc không bị ảnh hưởng tiêu cực.

Bình ổn khu vực

Chính phủ Nhật Bản từng cân nhắc hủy chuyến đi vốn đã được lên kế hoạch, nhưng Thủ tướng Abe vẫn quyết định tiến hành sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ không có thêm hành động quân sự chống lại Iran, hạ nhiệt chảo lửa Trung Đông.

Nếu như vào giữa tuần trước, Tổng thống Nga Putin bất ngờ thăm Trung Đông thì từ ngày 11.1, Thủ tướng Nhật Abe Shinzo cũng có động thái tương tự. Chuyến thăm diễn ra chỉ vài ngày sau khi 2 máy bay tuần tra của Lực lượng phòng vệ Nhật Bản (SDF) được điều tới đây, cho thấy mối quan tâm đặc biệt của chính quyền Tokyo đối với khu vực này.


Theo lịch trình, ông Abe trao đổi quan điểm với các nhà lãnh đạo 3 nước, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc làm giảm căng thẳng, cũng như bình ổn tình hình khu vực. Chặng dừng chân đầu tiên của ông là Ảrập Xêút. Tại đây, Thủ tướng Abe đã bày tỏ lo ngại với Thái tử Mohammed bin Salman về những tác động xấu của một cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông sẽ ảnh hưởng tới hòa bình và ổn định với phần còn lại của thế giới. Ảrập Xêút là đồng minh thân cận của Mỹ, đồng thời cả hai đều có thái độ cứng rắn với Iran. Trong khi đó, Nhật Bản giữ mối quan hệ hữu nghị với nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Sau Ảrập Xêút, ông Abe bay tới UAE để gặp gỡ Thái tử Mohammed bin Zayed Al Nahyan, rồi tiếp tục có mặt tại Oman hội đàm với Phó Thủ tướng phụ trách hợp tác quốc tế và các vấn đề hợp tác Sayyid Asaad bin Tariq bin Taimur Al Said, người vốn là đại diện đặc biệt của Quốc vương Oman. Chuyến thăm của người đứng đầu Chính phủ Nhật Bản được thực hiện sau khi Quốc vương Oman Sultan Qaboos bin Said, một trong những nhà cầm quyền lâu nhất ở Trung Đông, qua đời hôm thứ Sáu tuần trước.

Tránh khủng hoảng năng lượng

Tuy nhiên, mục đích thực sự của nhà lãnh đạo xứ sở Phù Tang là lên kế hoạch tìm kiếm hợp tác nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định và an toàn hàng hải. Thời gian qua, Thủ tướng Shinzo Abe đã tích cực thúc đẩy vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ với Iran nói riêng, tình hình căng thẳng tại Trung Đông nói chung, để tránh những diễn biến xấu đe dọa an ninh năng lượng của mình. Chọn Ảrập Xêút, Các Tiểu Vương quốc Ảrập thống nhất, Oman - những quốc gia có tác động lớn đến tình hình khu vực - trong chuyến thăm mới nhất cho thấy mục tiêu chiến lược của ông Abe. Căng thẳng giữa Mỹ và Iran vừa qua đã tác động không nhỏ đến thị trường dầu mỏ thế giới. Trong khi đó, Nhật Bản là quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn thứ 4 thế giới và phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông với 90% lượng dầu mỏ nhập khẩu từ khu vực này. Do đó, sự mất ổn định tại đây có thể khiến Nhật Bản rơi vào một cuộc “khủng hoảng năng lượng”.

Ngoài thúc đẩy nỗ lực ngoại giao để giảm căng thẳng, chuyến thăm của Thủ tướng Abe còn nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của các nước đối với sứ mệnh hàng hải mới của Nhật Bản vừa được triển khai trong khu vực. Dù là đồng minh của Mỹ, nhưng Nhật Bản vẫn duy trì mối quan hệ thân thiện với Iran. Nhật Bản đã chọn cách triển khai hoạt động của riêng mình, thay vì tham gia lực lượng liên minh hải quân do Mỹ dẫn đầu trong bảo vệ tuyến đường hàng hải ở Trung Đông. Thủ tướng Abe cho biết sẽ tìm kiếm sự ủng hộ của các nước đối với sứ mệnh của nước này, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hàng hải của Nhật Bản trong khu vực.

Trong chuyến công du của mình, ông Abe sẽ giải thích kế hoạch của Tokyo gửi nhân sự và tài sản thiết bị của SDF để tăng cường khả năng thu thập thông tin tình báo ở Trung Đông. Được biết, các khu vực hoạt động của SDF bao gồm vịnh Oman và một phần của biển Ảrập. Việc SDF triển khai ở khu vực trên sẽ giúp bảo đảm an toàn cho các tàu thương mại liên quan đến Nhật Bản khi đi qua khu vực. Tuy nhiên, SDF sẽ không hoạt động quanh Eo biển Hormuz gần Iran vì đất nước hoa anh đào tìm cách phân biệt rõ ràng giữa nhiệm vụ của mình và sáng kiến an ninh hàng hải do Mỹ dẫn đầu. Nhật Bản khẳng định sứ mệnh của binh sĩ SDF hoàn toàn độc lập với lực lượng tuần tra đa quốc gia do Mỹ đứng đầu đang hoạt động ở xung quanh Eo biển Hormuz. Những tuần gần đây, Nhật Bản nhận thấy bản thân đang rơi vào vị trí đầy khó khăn vì đứng giữa Iran và Mỹ. Bởi Nhật Bản vừa phải cố gắng “không làm mếch lòng” đồng minh Mỹ, vừa không được khiến Iran giận dữ để khẳng định vai trò can dự tích cực của mình tại khu vực chiến lược đầy biến động Trung Đông.

Các cuộc gặp với lãnh đạo 3 nước Trung Đông sẽ giúp Thủ tướng Nhật Bản khám phá thêm những giải pháp có thể ổn định tình hình. Tất nhiên, để làm được điều đó không đơn giản. Bản thân ông Abe đang phải đối diện với sức ép từ trong nước, nhất là khi lãnh đạo 4 đảng đối lập gồm: Dân chủ lập hiến, Dân chủ quốc dân, Cộng sản và Dân chủ xã hội vừa nhất trí kêu gọi Chính phủ rút lại quyết định cử SDF đến Trung Đông trong bối cảnh căng thẳng hiện nay.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang