QUỐC TẾ
Cập nhật 09:49 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Vai trò của các Ủy ban trong quá trình Lập pháp ở nghị viện một số nước

“Gác cổng” cho Nghị viện

08:40 | 15/03/2020
Kinh nghiệm lập pháp ở một số nước cho thấy, các dự án luật được Nghị viện thông qua có chất lượng là do trong quy trình lập pháp, công đoạn xem xét dự thảo luật tại ủy ban của Nghị viện luôn bảo đảm liên thông giữa công đoạn Chính phủ và công đoạn Quốc hội. Các ủy ban đóng vai trò “gác cổng” cho Nghị viện đối với các dự án luật, nhằm đánh giá mức độ phù hợp của chính sách trong dự án luật đối với nguyện vọng của cử tri; đồng thời, bảo đảm kiểm soát quyền lực.

Quy trình liên thông

Trong hoạt động lập pháp, Nghị viện và Chính phủ gắn bó chặt chẽ với nhau do sự phân công, phân nhiệm, quy trình hoạch định, quyết định chính sách của đất nước là quy trình thống nhất, cần đến sự tương tác giữa hai nhánh lập pháp và hành pháp. Trong quy trình liên thông này, với tư cách là cơ quan đại diện cho dân, lập pháp sẽ phản biện lại các chính sách pháp luật mà hành pháp đã đề ra. Đây là lúc lập pháp thực hiện chức năng làm luật trong mối tương quan chặt chẽ với chức năng giám sát và đại diện. Một đạo luật sẽ được cơ quan lập pháp thông qua nếu bảo vệ được lợi ích của đất nước và đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước.

Dự án luật ở các nước được chuẩn bị bài bản, căn cơ, theo từng bước của một quy trình chuẩn đã được thử nghiệm qua hàng trăm năm, mỗi bước trong quy trình đều bảo đảm sự phân công và kiểm soát quyền lực trong hoạt động lập pháp. Không những thế, các dự án luật còn được xem xét, rà soát rất kỹ nhiều lần từ lúc hình thành ý tưởng lập pháp đến phân tích chính sách, soạn thảo, thẩm định, phê chuẩn của Chính phủ, cho đến giai đoạn ủy ban.

Trong mỗi nhiệm kỳ kéo dài 2 năm, Thượng viện Mỹ xem xét tới hàng nghìn dự thảo luật, nghị quyết. Để giải quyết khối lượng công việc lớn và phức tạp, Thượng viện phân chia công việc xem xét các dự thảo luật, nghị quyết cho các ủy ban của Thượng viện. Tại các ủy ban, công việc tiếp tục được phân chia cho các tiểu ban. Khi quyết định xem xét một dự án luật, nghị quyết, các ủy ban hoặc tiểu ban thường thực hiện bốn bước sau: Yêu cầu cơ quan hành pháp liên quan gửi tờ trình về dự án luật, nghị quyết; tiến hành các cuộc trao đổi và tham vấn công chúng nhằm thu thập thêm thông tin, quan điểm từ các chuyên gia bên ngoài; tiếp thu, chỉnh lý nhằm hoàn thiện dự thảo luật, nghị quyết; gửi bản dự thảo luật, nghị quyết đã được chỉnh lý tới Thượng viện. Thông thường, khi gửi bản dự thảo đã qua tiếp thu, chỉnh lý cho Thượng viện, ủy ban hoặc tiểu ban gửi kèm báo cáo trong đó mô tả lý do, mục đích của những nội dung sửa đổi cũng như mục đích ban hành dự thảo luật, nghị quyết.

Cơ quan thẩm tra có thể mời chuyên gia độc lập

Hiện nay, trên thế giới đang có xu hướng gia tăng hoạt động thường xuyên và nâng cao vai trò của cơ quan lập pháp; gia tăng số lượng nhân viên giúp việc cho các ủy ban và nghị sĩ; gia tăng việc thành lập các tiểu ban hoặc uỷ ban lâm thời; gia tăng tính công khai và minh bạch trong hoạt động thẩm tra của các ủy ban, nhằm đáp ứng nhu cầu kiểm soát hành pháp, sự phát triển vai trò của cơ quan lập pháp. Ở những nước có hệ thống ủy ban mạnh như ở Mỹ, Nhật Bản thì thẩm quyền của ủy ban rất lớn. Ủy ban có thể dựa vào nội dung của dự luật để tiến hành các cuộc điều trần, thu thập thông tin, luận cứ, tham vấn chuyên gia…

Cơ quan thẩm tra có thể mời chuyên gia độc lập nhằm xem xét các khía cạnh pháp lý, kinh tế, tài chính, kỹ thuật, môi trường của dự thảo luật. Mục đích của việc mời chuyên gia nghiên cứu nhằm bảo đảm chất lượng, hiệu quả, hợp pháp và tính thực tiễn của dự thảo luật; thiết lập hệ thống kiểm định khoa học cho việc thông qua văn bản quy phạm pháp luật; nghiên cứu các hệ quả tiêu cực có thể, hệ quả xã hội, kinh tế, pháp lý, sinh thái và các hệ quả khác của văn bản khi được thông qua.

Khi tổ chức họp để thảo luận về dự luật, uỷ ban phụ trách xem xét dự thảo luật có thể mời cơ quan trình dự luật tham dự và phát biểu ý kiến. Nghị sĩ chuyên trách cần được các ủy ban phân công theo dõi các dự án luật ngay từ khi chương trình xây dựng luật, pháp lệnh được thông qua. Sự vào cuộc sớm của các nghị sĩ chuyên trách cho phép cơ quan thẩm tra nắm được thông tin từ sớm. Các giai đoạn của quy trình lập pháp, cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm gửi cho các ủy ban dự thảo để theo dõi, nắm bắt thông tin.

N.An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang