QUỐC TẾ
Cập nhật 10:14 | 10/04/2020 (GMT+7)
.
Các nghị viện thành viên AIPA - CHDCND Lào

Để Quốc hội nắm quyền lập pháp thực chất

07:58 | 08/03/2020
Lập pháp là một trong ba chức năng cơ bản của Quốc hội. Chức năng này được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội, đó là xây dựng Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp, xây dựng luật và sửa đổi luật, quyết định chương trình xây dựng luật, pháp lệnh. Tuy nhiên, hiện Quốc hội Lào chủ yếu thực hiện chức năng lập pháp bằng xem xét, thẩm tra, thảo luận thông qua dự án luật do các chủ thể khác trình.

Nhìn lại lịch sử hình thành và phát triển của bộ máy nhà nước Lào từ sau khi đất nước được giải phóng đến nay, chúng ta dễ dàng nhận thấy, Đảng và Nhà nước Lào đã hết sức quan tâm đến việc thành lập, củng cố và phát triển cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân các bộ tộc Lào - Quốc hội Lào. Quốc hội tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp năm 1991, Luật Tổ chức Quốc hội năm 1993 và Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội năm 1997, trong đó, Hiến pháp năm 1991 xác định địa vị pháp lý của Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, là cơ quan có quyền lập hiến, lập pháp, có quyền giám sát tối cao và quyết định những vấn đề cơ bản của đất nước. Đến Hiến pháp sửa đổi năm 2003, chức năng lập pháp của Quốc hội tiếp tục được khẳng định và phát triển một cách đầy đủ và toàn diện hơn với quy định: “Quốc hội là cơ quan lập pháp có quyền đưa ra quyết định về các vấn đề cơ bản của đất nước”, chức năng này được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội, đó là “chuẩn bị, thông qua hoặc sửa đổi Hiến pháp; xem xét, thông qua, sửa đổi hoặc bãi bỏ luật, pháp lệnh, quyết định chương trình xây dựng luật, pháp lệnh”.

Về mối quan hệ giữa chủ thể của quyền lập pháp và chủ thể trình dự án luật, Điều 52 Hiến pháp sửa đổi năm 2003 quy định: “Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập pháp”. Chủ thể trình dự án luật theo Điều 59 Hiến pháp sửa đổi năm 2003 bao gồm: “Chủ tịch Nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Mặt trận Lào xây dựng đất nước và các tổ chức đoàn thể Trung ương”. Như vậy, Quốc hội là chủ thể duy nhất có quyền lập pháp còn các chủ thể trình dự án luật thì rất rộng, bao gồm nhiều cơ quan tổ chức và cá nhân khác nhau. Điều đó cho thấy Quốc hội nắm quyền lập pháp hoặc thực hiện chức năng lập pháp của mình chính là Quốc hội thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn xem xét, thẩm tra, thông qua các dự án luật do các chủ thể trên trình ra trước Quốc hội. Chỉ thông qua quyền này của Quốc hội thì các dự án luật đó mới chính thức trở thành luật, có hiệu lực pháp lý để điều chỉnh các quan hệ xã hội.

Cũng như hầu hết các nghị viện khác trên thế giới, các dự án luật đều do cơ quan hành pháp chuẩn bị vì chỉ có cơ quan này nắm vững nhất nhu cầu điều chỉnh quan hệ xã hội bằng pháp luật qua thực tiễn quản lý nhà nước. Tuy nhiên, việc Quốc hội chỉ thực hiện chức năng lập pháp bằng xem xét, thẩm tra, thảo luận thông qua dự án luật do các chủ thể khác trình là không đủ. Quốc hội cũng phải tăng cường mạnh mẽ việc tự mình đưa ra được các dự án luật một cách chủ động từ vai trò của các uỷ ban chuyên trách. Có như vậy Quốc hội mới xứng đáng với vai trò là cơ quan thực hiện chức năng lập pháp và nắm quyền lập pháp một cách thực chất.

Hiện nay, ở Lào chưa có báo cáo chính thức tổng kết việc thực hiện các quyền trình dự án luật, pháp lệnh, kiến nghị về luật, pháp lệnh, đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh. Tuy nhiên, qua thực tiễn có thể nhận thấy hầu hết các dự án luật, pháp lệnh là do Chính phủ, Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các ủy ban của Quốc hội, Mặt trận Lào xây dựng đất nước và các tổ chức đoàn thể nhân dân cấp trung ương; còn các đại biểu Quốc hội hầu như chưa thực hiện các quyền này. Pháp luật hiện hành cũng chưa có quy định cụ thể về trình tự đại biểu Quốc hội trình kiến nghị về luật, pháp lệnh trước Quốc hội. Việc đại biểu Quốc hội gửi đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh cũng rất ít được thực hiện và nếu có được thực hiện thì cũng không được chấp nhận. Tình trạng trên do các nguyên nhân. Đầu tiên là do đa số các đại biểu Quốc hội là kiêm nhiệm, ngoài công việc đại biểu còn phải thực hiện các công việc theo nhiệm vụ nơi mình công tác. Trong khi đó, để trình được dự án luật, pháp lệnh thì phải cần rất nhiều thời gian để thực hiện cả một quy trình của việc xây dựng luật, pháp lệnh. Bên cạnh đó, để có thể đưa ra được một đề nghị, kiến nghị xây dựng dự án luật, pháp lệnh có chất lượng và đặc biệt là trường hợp soạn thảo dự án luật, pháp lệnh thì cần phải có kinh phí tài chính và bộ phận giúp việc có chuyên môn cao. Tuy nhiên, hầu hết các đại biểu Quốc hội không có bộ phận giúp việc riêng trong hoạt động đại biểu và kinh phí để bảo đảm xây dựng dự án mới chỉ được quy định rất chung, chưa có cơ chế cụ thể để thực hiện… Tuy nhiên, đây cũng là vấn đề cần được cải tổ để khuyến khích các đại biểu Quốc hội chủ động, mạnh dạn hơn để chứng tỏ năng lực của mình. 

Với tư cách là cơ quan nắm quyền hành pháp, cơ quan có quyền chủ động thực hiện chức năng quản lý mọi mặt của đời sống xã hội hàng ngày, Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước cũng có quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh các quan hệ xã hội mới phát sinh, thậm chí chưa được các văn bản luật dự liệu. Các văn bản lập quy được cơ quan hành pháp, hành chính ban hành có số lượng rất lớn so với số lượng các văn bản luật do Quốc hội ban hành. Đây cũng là thông lệ phổ biến trên thế giới. Tuy vậy, xu hướng chung ngày nay là càng đề cao chức năng lập pháp của Quốc hội, càng cần phải kiểm soát chặt chẽ và thu hẹp giới hạn phạm vi quyền lập quy vì có như vậy mới bảo đảm được vững chắc cho các quyền con người.

Quốc Đạt
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang