DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 11:28 | 28/02/2020 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Đòi hỏi cấp bách

07:31 | 27/02/2020
Chỉ tính riêng năm 2018, tổng thiệt hại về kinh tế do thiên tai đã là hơn 20 nghìn tỷ đồng, 218 người thiệt mạng và 261 nghìn hecta lúa, hoa màu bị mất trắng, 884km đê bị sạt lở... Những con số mà như Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách Vũ Thị Lưu Mai nhận xét là “giật mình” nhưng thực ra cũng mới chỉ phản ánh một phần những thiệt hại mà thiên tai, biến đổi khí hậu gây ra cho nước ta.

Gần chục năm trở lại đây, quy mô, loại hình và tần suất của các hiện tượng thời tiết bất thường, cực đoan ngày càng diễn biến phức tạp. Việt Nam cũng được các tổ chức quốc tế cảnh báo là 1 trong 50 quốc gia bị ảnh hưởng thiên tai lớn nhất trên thế giới. Biến đổi khí hậu, nước biển dâng, nhiệt độ gia tăng, hạn mặn... đang gây ra những tác động tiêu cực chưa từng có ở nhiều địa phương trong cả nước. Trong khi đó, thực tế rất đáng lo ngại là nguồn lực để phòng, chống, khắc phục hậu quả cũng như ứng phó với thiên tai, biến đổi khí hậu của nước ta vẫn còn rất nhiều hạn chế.

Để tăng cường nguồn lực phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, đề xuất thành lập Quỹ Phòng, chống thiên tai ở Trung ương đã được Chính phủ báo cáo với Quốc hội, quy định cụ thể tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống thiên tai và Luật Đê điều. Tuy nhiên, đề xuất này cũng gây tranh luận khá gay gắt tại Kỳ họp thứ Tám.

Ý kiến phản đối cho rằng việc quản lý thu chi Quỹ này tại các địa phương vừa qua thiếu minh bạch, kém hiệu quả, gia tăng gánh nặng đối với doanh nghiệp và người dân.

Hơn nữa, việc thành lập một Quỹ tài chính ngoài ngân sách ở Trung ương ngay sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa tiến hành giám sát chuyên đề trong năm 2019 và yêu cầu Chính phủ rà soát, bãi bỏ một số quỹ theo thẩm quyền là đi ngược với tinh thần Nghị quyết giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Luật Ngân sách nhà nước.

Ý kiến ủng hộ thì khẳng định, việc thành lập Quỹ Phòng, chống thiên tai ở Trung ương sẽ bảo đảm tính kịp thời trong việc xử lý tình huống ứng phó với thiên tai; giúp điều phối nguồn lực tài chính hợp lý, hài hòa, hiệu quả giữa các địa phương, từ đó tăng cường tiềm lực tài chính trong phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai trên phạm vi toàn quốc. Hiện nay, Quỹ Phòng, chống thiên tai đã được tổ chức ở địa phương. Tính đến tháng 7.2019 đã có 57/61 tỉnh có nguồn thu với tổng kinh phí hơn 2.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, nhiều tỉnh có số kết dư quỹ rất lớn do nhu cầu sử dụng rất ít, tồn quỹ rất nhiều, có tiền mà không tiêu đến. Trong khi đó, có những tỉnh có nhu cầu rất lớn và cấp bách trong việc sử dụng quỹ lại có số thu rất hạn chế, không đáp ứng được. “Chúng ta không có một cơ chế điều phối giữa các địa phương nên mới xảy ra tình trạng nơi thừa, nơi thiếu hết sức bất cập như vậy. Nếu có một quỹ điều hòa, phối hợp chung sẽ tạo ra một sự hài hòa về lợi ích giữa các địa phương. Hơn nữa, nếu có một quỹ tập trung thì sẽ tạo ra một bức tranh minh bạch, cụ thể về tất cả các nguồn thu. Hàng năm chúng ta sẽ có một báo cáo đánh giá chung việc thu, chi, số kết dư của từng địa phương cũng như tổng điều hòa nguồn lực”, bà Vũ Thị Lưu Mai khẳng định.

Khó có thể bác bỏ những lý lẽ thuyết phục của cả hai luồng ý kiến đồng tình và phản đối đề xuất quan trọng nêu trên. Nhưng một điểm có thể thống nhất ngay được là, với xu hướng ngày càng phức tạp và hậu quả ngày càng nghiêm trọng do thiên tai gây ra, việc bổ sung nguồn lực phòng, chống thiên tai là đòi hỏi cấp bách. Hiện nay, mặc dù đã được Quốc hội, Chính phủ quan tâm nhưng ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực này luôn thấp hơn rất nhiều so với yêu cầu, việc sử dụng ngân sách cũng còn nhiều bất cập khi cứ thiên tai xảy ra thì Trung ương và địa phương mới tập trung nguồn lực để giải quyết tình huống, khắc phục hậu quả là chủ yếu. Nhìn từ khía cạnh này thì rõ ràng, việc thành lập Quỹ Phòng, chống thiên tai ở Trung ương để tập trung đầu mối, thống nhất quản lý, minh bạch trong sử dụng, điều phối giữa các địa phương để bảo đảm hiệu quả cao nhất của nguồn lực này là xác đáng. Thậm chí, như đề xuất của nhiều đại biểu Quốc hội, phải có một mục riêng về ngân sách dành cho phòng, chống thiên tai; kế hoạch đầu tư công trung hạn cần dành ưu tiên hàng đầu cho lĩnh vực thủy lợi, phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Cùng với nguồn lực của Nhà nước, dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống thiên tai và Luật Đê điều hiện đang được tiếp thu, chỉnh lý cũng cần tính đến những cơ chế hiệu quả hơn để huy động tối đa các nguồn lực xã hội, trong nước và nước ngoài chung tay thực hiện công cuộc này.

Quỳnh Chi
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang