QUỐC TẾ
Cập nhật 16:08 | 24/01/2020 (GMT+7)
.

Tín hiệu lạc quan

08:30 | 11/12/2019
Rạng sáng qua, 10.12, Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky đã có cuộc gặp song phương đầu tiên bên lề Hội nghị Thượng đỉnh nhóm Bộ tứ Normandy (gồm Nga, Ukraine, Pháp và Đức) tổ chức tại Paris. Đây là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo này gặp nhau trực diện và cũng là lần mới nhất Bộ tứ Normandy gặp nhau để bàn về tình hình Ukraine kể từ khi hội nghị đầu tiên được tổ chức vào tháng 10.2016 tại Berlin, Đức. Sự kiện này phát đi tín hiệu lạc quan về khả năng chấm dứt cuộc xung đột lâu dài ở miền Đông Ukraine.

Bước tiến tích cực

Căng thẳng ở miền Đông Ukraine nổ ra năm 2014, sau khi cựu Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych bị lật đổ. Hai vùng Donetsk và Lugansk đã xung đột kéo dài với Kiev do không chấp nhận Chính phủ mới được thành lập sau cuộc đảo chính. Sau đó, cả hai đã tách ra, thành lập Liên minh nhà nước tự xưng “Cộng hòa Nhân dân Donetsk và Luhansk”. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Angela Merkel từng nỗ lực làm trung gian cho một số thỏa thuận hòa bình cho Ukraine, được biết tới là “Thỏa thuận Minsk”. Tuy nhiên, nó chưa được bao giờ thực thi đầy đủ vì cả phe ly khai lẫn quân đội Ukraine đều vi phạm.


Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky bên lề cuộc họp của Bộ tứ Normandy

Chính vì vậy, nhiều người đã cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm khi Tổng thống Nga Putin đánh giá, cuộc gặp vừa qua diễn ra “tốt đẹp, hiệu quả” và “tôi vui mừng vì điều đó”. Về phía Ukraine, Bộ trưởng Nội vụ Arsen Avakov cũng cho biết, Tổng thống Zelenskiy “đã đàm phán tốt đẹp và bảo vệ được lợi ích của chúng tôi”.

Được biết, hai lãnh đạo đã nhất trí về một số biện pháp để hạ nhiệt cuộc xung đột ở miền Đông Ukraine như nhất trí khôi phục tiến trình đàm phán thỏa thuận hòa bình 2015, tiến hành trao đổi tất cả tù nhân trước cuối năm nay, đồng thời đưa ra như cam kết mới nhằm thực hiện một thỏa thuận ngừng bắn tại khu vực Donbass - nơi diễn ra cuộc chiến duy nhất hiện nay trên lục địa châu Âu. Thực tế, hồi tháng 7 vừa qua, Kiev, Moscow và Tổ chức An ninh và hợp tác châu Âu đã đồng thuận về một lệnh ngừng bắn ở phía Đông Donbass cùng một chương trình trao đổi tù nhân hồi tháng 9.

Trong cuộc họp của nhóm Bộ tứ Normandi hôm 9.12, các nhà lãnh đạo cũng đạt được thỏa thuận thiết lập thêm khu vực trung chuyển phi quân sự, cho phép người dân có thể di chuyển qua đường kiểm soát mà Donetsk và Lugansk thiết lập với những phần lãnh thổ còn lại của Ukraine. Các bên đã cam kết rút quân khỏi ba điểm nóng ở khu vực giới tuyến theo thỏa thuận, dự kiến tiến hành trước tháng 3.2020. Ngoài ra, Tổng thống Zelensky cho biết, ông và Tổng thống Putin còn phác thảo một thỏa thuận cho phép tiếp tục vận chuyển khí đốt của Nga qua đất Ukraine. Chưa hết, một tín hiệu cực kỳ tích cực đã diễn ra khi Moscow và Kiev đồng ý tiến hành cuộc gặp nữa trong 4 tháng tới mà không cần điều kiện tiên quyết gì.

Trước Hội nghị Thượng đỉnh bốn bên, hàng nghìn người Ukraine đã tập trung tại quảng trường Maidan yêu cầu Tổng thống Vladimir Zelensky tuân thủ những gì họ gọi là “lằn ranh đỏ”. Đó là 5 yêu cầu: Không liên bang hóa, không thỏa hiệp về Crimea, không nhượng bộ đường lối châu Âu - Đại Tây Dương, không tổ chức bầu cử trong các lãnh thổ bị chiếm đóng của Donbass mà không có sự rút quân của Nga và sự kiểm soát của Ukraine đối với đường biên giới quốc gia, cũng như không rút lại các vụ kiện quốc tế nhằm vào Nga.

Còn đó những khúc mắc

Mặc dù nhiều tín hiệu khả quan đã nhen nhóm trong hội nghị thượng đỉnh và cuộc gặp “mặt đối mặt” lịch sử giữa hai nhà lãnh đạo Nga - Ukraine, tiến triển đột phá nhằm kết thúc cuộc chiến tranh kéo dài 5 năm qua giữa quân đội Ukraine và phe ly khai được Moscow hậu thuẫn ở miền Đông Ukraine vẫn chưa thực sự rõ ràng.

Phát biểu tại cuộc họp báo chung sau cuộc hội đàm với Tổng thống Putin, ông Zelensky thừa nhận cả hai vẫn còn bất đồng về vấn đề trao quyền kiểm soát các phần biên giới Ukraine - Nga từ tay phe ly khai sang cho quân đội Ukraine. Nhiều năm nay, Ukraine và phương Tây luôn cáo buộc Nga sử dụng biên giới hổng này để gửi quân và vũ khí cho phe ly khai, điều mà Moscow luôn bác bỏ. Trong khi đó, ông Putin nhấn mạnh, các cuộc bầu cử địa phương ở phía Đông Ukraine do phe ly khai kiểm soát nên được tổ chức trước khi phe ly khai nhượng quyền kiểm soát biên giới. Thực tế, Nga và Ukraine vẫn chưa quyết được khung thời gian cuộc bầu cử dự kiến tổ chức tại Donetsk và Lugansk. Trước đây, ông Zelensky tuyên bố bầu cử sẽ chỉ diễn ra nếu nó được thực hiện theo luật Ukraine và khi lực lượng quân sự nước ngoài rút khỏi 2 khu vực nói trên. Ngay cả bản thân Tổng thống Pháp Macron cũng cho biết, vấn đề tổ chức một cuộc bầu cử cấp địa phương ở vùng Donbass là điểm bất đồng chính trong cuộc đối thoại giữa bốn nhà lãnh đạo.

Theo số liệu của Reuters, cuộc chiến giữa quân đội Ukraine và phe ly khai ở miền Đông đã cướp đi sinh mạng của hơn 13.000 người và khiến hơn một triệu người phải đi sơ tán kể từ tháng 4.2014 sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea. Chính vì vậy, ông Christopher Granville, Giám đốc điều hành nghiên cứu chính trị toàn cầu tại Công ty tư vấn TS Lombard nhận định, cuộc gặp mới nhất giữa các nhà lãnh đạo cấp cao Nga và Ukraine chính là cơ hội kiểu “bây giờ hoặc không bao giờ”. Theo ông, “trong chính trị luôn có một cánh cửa, một tuần trăng mật để người ta đạt được thứ gì đó. Tuần trăng mặt của ông Zelenksy có lẽ đã đi qua giai đoạn cực điểm. Vì vậy, hoặc đạt được điều gì đó hoặc cánh cửa sẽ khép lại!”.

Có thể, những gì hai bên đạt được tuy chưa có đột phá nhưng vẫn rất đáng hy vọng. Bởi đây chính là nền móng giúp Nga và Ukraine tìm thấy thiện chí để tìm cách phá vỡ thế bế tắc trong việc giải quyết xung đột ở miền Đông Ukraine.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang