QUỐC TẾ
Cập nhật 23:25 | 19/01/2020 (GMT+7)
.
Kinh nghiệm quốc tế về chế định hòa giải tại tòa án

Thay đổi cách tiếp cận trong giải quyết tranh chấp

08:33 | 08/12/2019
Theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới, có đến 173/190 nền kinh tế trên thế giới chấp nhận phương thức hòa giải tự nguyện tại tòa án. Hòa giải luôn được coi là một trong những phương thức giải quyết tranh chấp quan trọng và có hiệu quả. Việc đề cao giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải đã cho thấy sự thay đổi trong cách mọi người tiếp cận giải quyết tranh chấp, cách luật sư tư vấn cho khách hàng và cách thẩm phán giải quyết công lý.

Đề cao giải quyết tranh chấp bằng hòa giải

Hoạt động hòa giải xuất hiện từ rất xa xưa, phát triển vào thời Hy Lạp cổ đại, khi những già làng tham gia hòa giải các vụ tranh chấp giữa dân làng. Trong nền văn minh La Mã, hoạt động hòa giải được ghi nhận trong Luật La Mã cổ, bắt đầu từ những tài liệu liệt kê các án lệ và quyết định của toà án dưới thời Justinianus Đại đế giai đoạn 530 - 533 Công nguyên. Người La Mã gọi các hòa giải viên bằng nhiều tên khác nhau như: internuncius, intercessor, philantropus, interpolator, interlocutor, người trung gian, người thông ngôn...

Ngày nay, hòa giải được coi là một trong những phương thức giải quyết tranh chấp lựa chọn (ADR) có hiệu quả, bên cạnh đưa ra xét xử tại tòa án. Hoạt động hòa giải ngày càng phát triển và trở thành loại hình dịch vụ tư pháp chuyên nghiệp; hòa giải viên được đào tạo bài bản nhằm thực thi công tác hòa giải.

Ở Anh, hoạt động hòa giải phát triển mạnh mẽ như một loại hình dịch vụ kể từ khi Đạo luật Trẻ em và gia đình 2014 quy định bắt buộc các cặp vợ chồng muốn ly hôn phải trải qua quá trình đối thoại, hòa giải trước khi xét xử tại tòa án. Một số thống kê cho biết, thị trường hòa giải liên quan đến tranh chấp thương mại quy mô nhỏ ở Anh cũng tăng 20% từ năm 2016 - 2018. Số liệu thống kê năm 2018 cho thấy, tỷ lệ các vụ hòa giải thành công tới 74% vụ việc đạt được sự thống nhất giữa các đương sự vào ngày diễn ra phiên hòa giải.

Ở Mỹ, nhờ áp dụng phương thức hòa giải cùng một số yếu tố khác, hồ sơ dân sự tại một số tòa án tiểu bang đã giảm xuống. Ví dụ, tại bang California, hồ sơ dân sự tại tất cả các tòa án xét xử tiểu bang từ năm 1998 - 2007 đã giảm hơn 14%, từ 1.700.445 hồ sơ xuống còn 1.461.111 hồ sơ. Số vụ kiện thực tế được xét xử tại các tòa án liên bang và tiểu bang cũng giảm đáng kể. Tại các tòa án liên bang, tỷ lệ các vụ án dân sự được đưa ra xét xử đã giảm từ 11% xuống còn 1,8% trong giai đoạn 1962 - 2002. Thực hành hòa giải cũng phát triển thành một nghề mới trong vài thập kỷ qua. Các tổ chức tư nhân cung cấp dịch vụ ADR đã tăng trưởng mạnh mẽ. Hiệp hội Trọng tài Mỹ, nơi phân xử hàng chục nghìn trường hợp trong những năm 1980, đã mở rộng và thúc đẩy sử dụng giải pháp hòa giải thương mại. Viện Quốc tế về phòng ngừa và giải quyết xung đột (CPR), chủ yếu được các công ty luật và luật sư đại diện cho các công ty, tập đoàn hỗ trợ, nhằm thúc đẩy giải quyết tranh chấp phù hợp, thu thập các cam kết từ hàng trăm tập đoàn lớn và sau đó là các công ty luật hứa hẹn sử dụng ADR để giải quyết tranh chấp, thay vì theo đuổi kiện tụng.

Từ phạm vi quốc gia đến tầm quốc tế

Nhiều quốc gia trên thế giới ngày càng quan tâm tới xây dựng chế định hòa giải tại tòa án. Trong đó, Canada đã phát triển cơ chế hòa giải đáng kể ở các tỉnh Quebec, Ontario và Vancouver bằng cách ban hành Luật Hòa giải và thành lập các tổ chức hòa giải. Ấn Độ ban hành Đạo luật Trọng tài và hòa giải vào năm 1996. Ngoài ra, sử dụng biện pháp hòa giải tại tòa án là bắt buộc theo Bộ luật Tố tụng dân sự của Ấn Độ. Nhiều tổ chức hòa giải đang tồn tại và phát triển mạnh, trong đó có Trung tâm Hòa giải ở Delhi và Bangalore. Argentina ban hành Luật Hòa giải năm 2010, quy định hòa giải bắt buộc trước tiến trình tố tụng. Viện Hòa giải được thiết lập trong Bộ Tư pháp nhằm giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải. Trung Quốc (PRC) cũng đã ban hành Luật Hòa giải nhân dân và công bố hơn 70 quy định nhằm thúc đẩy sử dụng hòa giải để giải quyết tranh chấp. Tòa án Nhân dân Tối cao thực hiện chính sách ưu tiên cho hòa giải và kết hợp xét xử với hòa giải trong giải quyết các vụ án dân sự.

Thúc đẩy sử dụng phương thức hòa giải trong giải quyết các vụ việc dân sự không chỉ được thực hiện ở tầm quốc gia mà cả trên bình diện khu vực và quốc tế. Ủy ban Liên Hợp Quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL) đã ban hành Luật mẫu về hòa giải thương mại quốc tế năm 2002. Gần đây, Liên minh châu Âu ban hành Chỉ thị 2008/52/EC về một số khía cạnh hòa giải các vụ việc dân sự, thương mại. Theo đó, một số quốc gia thành viên đã ban hành quy định về hòa giải xuyên biên giới.
Cuối năm 2018, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Công ước về thỏa thuận giải quyết tranh chấp quốc tế đạt được thông qua hòa giải, còn được biết đến dưới tên gọi Công ước Singapore về hòa giải. Đây được coi là điểm nhấn quan trọng nhằm thúc đẩy hoạt động hòa giải trên toàn cầu.

Nhật An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang