QUỐC TẾ
Cập nhật 14:09 | 28/02/2020 (GMT+7)
.
Mỹ công nhận sự hợp pháp của các khu định cư Do Thái ở khu Bờ Tây

“Đèn xanh” cho kế hoạch sáp nhập?

08:14 | 20/11/2019
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hôm 18.11 tuyên bố đảo ngược chính sách lâu dài của Mỹ đối với các khu định cư của Israel ở khu Bờ Tây.

Đi ngược truyền thống ngoại giao 40 năm

Phát biểu với báo giới tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 18.11, ông Pompeo khẳng định: “Sau khi nghiên cứu kỹ tất cả khía cạnh của cuộc tranh luận pháp lý, Chính quyền Tổng thống Donald Trump nhất trí rằng việc xây dựng các khu định cư dân sự của Israel ở Bờ Tây, về bản chất, không phải là không phù hợp với luật pháp quốc tế”.

Ngoại trưởng Pompeo cũng trích dẫn đánh giá năm 1981 của Tổng thống Mỹ Ronald Reagan rằng các khu định cư không phải “vốn đã bất hợp pháp”, đồng thời cho biết Chính phủ Mỹ không bày tỏ quan điểm về tình trạng pháp lý của bất kỳ khu định cư riêng lẻ nào, hoặc giải quyết hoặc đánh giá về tình trạng cuối cùng của khu vực Bờ Tây.

Một quan chức Chính quyền Mỹ cho biết, Bộ Ngoại giao nước này đã phối hợp với Nhóm hòa bình của Nhà Trắng, do con rể Tổng thống Donald Trump là ông Jared Kushner (người Do Thái) dẫn đầu, đã làm việc trong gần một năm qua để đi đến tuyên bố trên.

Tuyên bố đánh dấu sự đảo ngược chính sách của Mỹ trong 40 năm qua đối với các khu định cư của Israel, khi bác bỏ quan điểm pháp lý của Bộ Ngoại giao Mỹ từ năm 1978 cho rằng các khu định cư “không phù hợp với luật pháp quốc tế”; đồng thời được xem là sự đoạn tuyệt với luật pháp và sự đồng thuận quốc tế.

Hành động mới nhất trong chuỗi động thái ủng hộ Israel của Mỹ có khả năng gây ra căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và người Palestine, cũng như gia tăng chia rẽ giữa Mỹ với các đồng minh truyền thống ở châu Âu.

Trong một phản ứng ngay lập tức, nhà đàm phán hàng đầu Palestine Saeb Erakat chỉ trích, chính quyền Mỹ không được phép phá vỡ các quy định của luật pháp quốc tế, cũng như không có quyền hợp pháp hóa các khu định cư của Israel. “Các khu định cư của Israel ở những vùng lãnh thổ chiếm đóng của Palestine, bao gồm Đông Jerusalem không chỉ là bất hợp pháp theo luật pháp quốc tế, mà còn là tội ác chiến tranh. Tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo là đáng bị lên án. Một khi chính quyền Tổng thống Trump quyết định làm suy yếu luật pháp quốc tế, tạo thành mối đe dọa lớn đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã lập tức hoan nghênh quyết định này và cho rằng, tuyên bố của đồng minh gần gũi nhất đã phản ánh sự thật lịch sử là người Do Thái không phải những người định cư nước ngoài ở khu Bờ Tây.

Tín hiệu sáp nhập các khu định cư Do Thái?

Bước đi bất ngờ của Mỹ, sau một loạt động thái trước đó như chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về Jerusalem (nơi Palestine cũng muốn là thủ đô tương lai); công nhận chủ quyền của Israel đối với Cao nguyên Golan, được đánh giá giống như “đèn xanh” của Washington đối với những bước đi cứng rắn của Israel trong vấn đề các khu định cư Do Thái.

Trên thực tế, ngày 7.4 vừa qua, tức là chỉ ba ngày trước cuộc bầu cử lập pháp ở Israel, Thủ tướng Netanyahu đã tuyên bố sẽ sáp nhập các khu định cư của người Do Thái ở Bờ Tây nếu ông được bầu lại làm Thủ tướng. Ông Netanyahu sau đó đã giành chiến thắng. Và giờ là lúc ông phải tính tới việc hoàn tất cam kết tranh cử và cả những hệ lụy không thể lường trước nếu triển khai kế hoạch này.

Các khu định cư luôn là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất giữa Israel và Palestine. Hiện có khoảng 400.000 người Do Thái sinh sống ở các khu định cư ở Bờ Tây và 200.000 người sống ở Đông Jerusalem. Khoảng 2,5 triệu người Palestine sống ở Bờ Tây. Người dân Palestine muốn thành lập một nhà nước ở Bờ Tây, Đông Jerusalem và Dải Gaza bị chiếm đóng. Trong khi đó, Israel cho rằng các khu định cư là cần thiết cho an ninh của nước này và người Palestine phải công nhận quyền tồn tại của Israel nếu có một hòa ước.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng hoạt động xây dựng nhà định cư cho người Do Thái của Israel chính là một chướng ngại lớn đối với hòa bình ở Trung Đông. Hành động này của Israel đã gây ra phản đối lớn từ người Palestine, làm bùng lên các cuộc biểu tình và tấn công của người Palestine nhằm vào người Israel trong nhiều thập kỷ qua.

Dưới thời các chính quyền Mỹ trước kia, dù là Dân chủ hay Cộng hòa, dù là thân hay không thân lắm với Israel, họ đều có các tuyên bố và động thái gây sức ép buộc Israel tạm ngừng hoạt động xây dựng các khu định cư ở Bờ Tây. Tuy nhiên, bất chấp sức ép, Tel Aviv vẫn tiếp tục cho phép mở bán những ngôi nhà được xây dựng tại khu định cư ở Đông Jerusalem. Cùng với đó, Chính quyền Israel tiếp tục thông qua kế hoạch xây dựng thêm các khu nhà định cư tại các vùng lãnh thổ tranh chấp với Palestine.

Chính vì vậy, tuyên bố của Mỹ về sự tồn tại của các khu định cư này là không vi phạm luật pháp quốc tế chẳng khác nào tín hiệu hậu thuẫn mạnh mẽ nhất cho những quyết định cứng rắn hơn của Israel, cụ thể là ý định của Thủ tướng Netanyahu sáp nhập các khu định cư ở Bờ Tây.

Nếu sau tuyên bố của Mỹ, Israel đẩy nhanh kế hoạch sáp nhập, đây sẽ là một cú giáng nghiêm trọng không chỉ vào hòa bình Trung Đông mà còn là mối quan hệ giữa Israel với thế giới Hồi giáo và các nước Ảrập, vốn chưa bao giờ yên ả.

Quỳnh Vũ
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang