QUỐC TẾ
Cập nhật 18:24 | 17/11/2019 (GMT+7)
.
Chủ tịch Trung Quốc thăm Ấn Độ

Xác định lại quan hệ song phương

08:20 | 12/10/2019
Hôm qua, 11.10, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tới Ấn Độ trong chuyến công du kéo dài 2 ngày để bắt tay và tham dự Hội nghị thượng đỉnh không chính thức lần thứ hai với Thủ tướng Narendra Modi. Sự kiện này diễn ra chỉ vài tuần sau khi Bắc Kinh ủng hộ Pakistan đưa vấn đề liên quan đến những hành động gần đây của New Delhi về vùng Kashmir lên cuộc họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Thời điểm phù hợp để bắt tay

Chuyến thăm của người đứng đầu Trung Quốc được thực hiện ngay sau khi chính quyền Bắc Kinh đón tiếp Thủ tướng Pakistan Imran Khan ngày 8.10. Đây cũng là cuộc gặp thượng đỉnh “mặt đối mặt” không chính thức lần thứ hai giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi họ gặp nhau tại Vũ Hán, Trung Quốc tháng 4 năm ngoái.

Theo lịch trình, cả hai có chuyến thăm thị trấn miền Nam Ấn Độ Mamallapuram ở mũi Vịnh Bengal. Nơi này gồm tập hợp các di tích tôn giáo có niên đại từ thế kỷ VII - VIII, và là điểm đến vô cùng ưa thích của khách du lịch Trung Quốc. Tiếp đó, theo Bộ Ngoại giao Ấn Độ, hôm nay (12.10), Thủ tướng Modi và Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ tổ chức các cuộc thảo luận về phát triển khu vực.

Trước đây, tại Vũ Hán, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí sẽ gặp gỡ định kỳ theo hình thức “hội nghị thượng đỉnh không chính thức” để giúp hai nước duy trì các kênh đối thoại, tạo không khí hòa dịu, kiềm chế căng thẳng, tránh đẩy hai nước buộc phải tách khỏi các cam kết khu vực. Ấn Độ muốn mở rộng quan hệ với các cường quốc toàn cầu, đặc biệt là Trung Quốc, quốc gia láng giềng và đối tác thương mại lớn nhất. Trong khi đó, đất nước gấu trúc cũng không muốn đẩy Ấn Độ lại gần phía Mỹ, điều có thể biến Ấn Độ trở thành công cụ kiềm chế Trung Quốc.

Theo giáo sư chính trị Amitabh Memme tại Đại học Jawaharlal Nehru ở New Delhi, “quan hệ quốc tế thú vị nhất là khi không có quyền lực tối cao hoặc quyền bá chủ rõ ràng được thiết lập”. Ông cho rằng, cả Thủ tướng Modi và Chủ tịch Tập Cận Bình gặp nhau vào thời điểm này không chỉ để định hình lại mối quan hệ song phương, mà còn phải cân nhắc những chuyển động xung quanh để có hành động tiếp theo. Giới chuyên gia nhận định, các lý do địa chính trị và địa kinh tế đã tạo sức ép buộc Ấn Độ và Trung Quốc hợp tác, dù rằng cạnh tranh giữa hai nước ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ còn tiếp diễn, và những bất đồng tồn tại nhiều năm vẫn khá gay gắt.

Từ trước đến nay, Ấn Độ luôn cảnh giác với sáng kiến Vành đai và con đường, vốn được xem như chính sách đặc trưng của nhà lãnh đạo Tập Cận Bình nhằm mở rộng ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc bằng cách kết nối nhiều quốc gia với Viễn Đông thông qua đường bộ và đường sắt, cùng với hệ thống đường ống dẫn dầu và mạng cáp quang. Ấn Độ lo ngại chính sách trên là một phần nỗ lực xây dựng trật tự thế giới tập trung vào Trung Quốc, trong đó mọi con đường đều dẫn đến ảnh hưởng của Bắc Kinh và khiến ảnh hưởng của Ấn Độ tại sân sau của Nam Á bị xói mòn. Chính quyền New Delhi đã cố gắng chống lại các khoản đầu tư hàng tỷ USD và các khoản vay lãi suất cao của Trung Quốc cho Sri Lanka, Bangladesh, Maldives, Bhutan và Nepal, mà các quan chức Ấn Độ gọi là bẫy nợ, bằng cách tăng viện trợ nước ngoài cho các nước này.

Thực tế, Trung Quốc có chung đường biên giới dài nhất với Ấn Độ trong số 5 nước láng giềng Nam Á. Trong bối cảnh như vậy, Trung Quốc và Ấn Độ lâu nay có mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh. Cả hai coi nhau vừa là đối tác vừa là đối trọng trong một loạt vấn đề từ kinh tế cho đến cạnh tranh địa chiến lược.

Vì vậy, mục đích chính chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình là làm sâu sắc thêm quan hệ cũng như tăng cường hiểu biết lẫn nhau. Cuộc gặp còn diễn ra ở thời điểm đặc biệt sau khi Ấn Độ loại bỏ quy chế tự trị đặc biệt của bang Jammu và Kashmir vào đầu năm nay, vốn bị cả Pakistan và Trung Quốc lên án. Bên cạnh đó, quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và phương Tây đang tệ đi nhanh chóng, điển hình là cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Đây chắc chắn sẽ là động lực để Bắc Kinh gạt bỏ mâu thuẫn, tìm kiếm các thỏa thuận hợp tác kinh tế chặt chẽ hơn với Ấn Độ.

Khúc mắc sâu xa

Trong lịch sử, Trung Quốc và Ấn Độ từng xảy ra đụng độ, tuy không kéo dài. Dẫu vậy vẫn có thể kể đến cuộc chiến đẫm máu năm 1962 liên quan đến tranh chấp biên giới và việc lực lượng vũ trang đôi bên được triển khai trong cuộc đối đầu “gần như trực diện” ở khu tam giác hẻo lánh Sikkim - Tây Tạng - Bhutan năm 2017. Căng thẳng đó bùng phát sau khi Trung Quốc xây dựng con đường tại khu vực Donglang, còn được gọi là Doka La, ngay khu vực biên giới tranh chấp lâu năm giữa hai nước. New Delhi cho rằng, hành động xây đường của Bắc Kinh gây nguy hiểm cho sự kiểm soát của mình trên vùng đất được gọi là “Cổ gà” kết nối phần còn lại của Ấn Độ với quận Assam phía Đông. Mặc dù cả hai đều tự cho rằng đã giữ được bình tĩnh nhưng 21 vòng đàm phán giữa họ vẫn không thể tìm ra phương án giải quyết cuối cùng.

Điểm khúc mắc khác giữa hai ông lớn châu Á còn liên quan đến Pakistan, “đối thủ truyền kiếp” của Ấn Độ và là đồng minh thân cận của Trung Quốc. Pakistan đang tìm kiếm sự hỗ trợ của Trung Quốc trong việc mở cuộc điều tra của Liên Hợp Quốc về việc Ấn Độ hủy bỏ quy chế đặc biệt của Kashmir hồi tháng 8. Lý giải cho hành động trên, New Delhi cho rằng đó là điều cần thiết bởi Pakistan đang khiến cho kinh tế khu vực không tăng trưởng được.

Thực tế, Thủ tướng Pakistan Imran Khan đã có cuộc gặp Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và Chủ tịch Tập Cận Bình trong chuyến thăm Bắc Kinh mới đây, chỉ vài ngày trước chuyến đi của nhà lãnh đạo Trung Quốc tới Ấn Độ. Trong thời gian ở đất nước Vạn Lý Trường Thành, ông Khan đã thảo luận về việc hồi sinh các dự án lớn do Trung Quốc hậu thuẫn như thủy điện, lọc dầu và sản xuất thép, vốn là một phần của Hành lang kinh tế Trung Quốc - Pakistan trị giá 60 tỷ USD. Được thiết lập vào năm 2015, hành lang dài 3.000km này là một phần quan trọng của sáng kiến Vành đai và con đường. Vì vậy, theo một số nhà bình luận, khi tới Ấn Độ, nhà lãnh đạo Trung Quốc chắc chắn đề cập những vấn đề có Pakistan liên quan một cách mềm mỏng để không làm mếch lòng bên nào.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang