QUỐC TẾ
Cập nhật 17:15 | 17/10/2019 (GMT+7)
.

Gia tăng lo ngại

09:21 | 21/09/2019
Trung Quốc đang đẩy nhanh kế hoạch triển khai hệ thống chấm điểm tín dụng xã hội (SCS) trên toàn đất nước hơn 1,3 tỷ dân vào năm 2020, bằng việc áp dụng hệ thống với mọi thực thể thương mại. Kế hoạch này làm dấy lên quan ngại về sự gia tăng kiểm soát và can thiệp của chính quyền đối với môi trường kinh doanh ở nước này.

33 triệu công ty thuộc diện chấm điểm

Theo Báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) cho biết, đã hoàn thành bản đánh giá sơ bộ, được sử dụng nhằm chấm điểm tín dụng xã hội đối với mọi thực thể thương mại, từ tập đoàn lớn đến công ty nhỏ, từ doanh nghiệp nhà nước đến tư nhân. Các công ty sẽ được xếp hạng ở mức 4 mức độ: xuất sắc, tốt, trung bình hoặc kém. Các chỉ số đánh giá sẽ dựa trên các phán quyết của tòa án, hồ sơ thuế, các vấn đề bảo vệ môi trường, giấy phép của Chính phủ, chất lượng sản phẩm, an toàn lao động và lịch sử xử phạt hành chính từ các cơ quan quản lý thị trường.

Bản đánh giá sơ bộ này sẽ được sử dụng làm bằng chứng cơ bản, cho phép Chính phủ thực hiện các mức độ giám sát khác nhau. Đối với bất kỳ doanh nghiệp nào bị xếp hạng tín dụng kém, hội đồng quản trị sẽ được quan chức địa phương triệu tập để xem xét chi tiết, trong đó bao gồm các kế hoạch nhằm khắc phục vấn đề.

Kế hoạch này dự kiến sẽ áp dụng đối với khoảng 33 triệu công ty ở Trung Quốc. Trên thực tế, Trung Quốc cũng đang triển khai thí điểm SCS đối với công dân ở cấp tỉnh, thành phố. Việc mở rộng áp dụng SCS đối với các thực thể thương mại được coi như bước tiến đáng kể của Bắc Kinh nhằm thúc đẩy triển khai hệ thống chấm điểm tín dụng xã hội (SCS) trên toàn quốc vào năm 2020.

Năm 2014, Chính phủ Trung Quốc đề ra kế hoạch xây dựng Hệ thống Tín dụng xã hội, nhằm giải quyết những vấn đề tồn tại trong sự phát triển của nền kinh tế thị trường; tăng cường quản lý và đổi mới sáng tạo, giúp Trung Quốc thích nghi với thời đại số. Theo nhà nghiên cứu Rogier Creemers tại đại học Leiden, Bắc Kinh đã nung nấu kế hoạch này từ lâu nhằm đối phó với sự bất mãn gia tăng của người dân trước tình trạng gian lận ngày càng phổ biến trong xã hội: từ đạo văn, bằng giả cho đến các công trình xây dựng bị rút ruột hay việc buôn bán tràn lan các sản phẩm hàng hóa kém chất lượng.

Kế hoạch gây nhiều tranh cãi

Áp dụng hệ thống chấm điểm tín dụng xã hội là một trong những chính sách gây nhiều tranh cãi nhất của Trung Quốc. Những người ủng hộ phương pháp này cho rằng, nó sẽ tạo ra một xã hội tốt hơn, nơi người dân tuân thủ pháp luật. Trong khi đó, những người phản đối quan ngại SCS sẽ trở thành một trong các công cụ để chính quyền trung ương kiểm soát người dân.

Yaqiu Wang, nhà nghiên cứu Trung Quốc thuộc Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho biết, các công ty Trung Quốc và nước ngoài đã “chịu mọi sự kiểm soát theo quy định” của Chính phủ Trung Quốc. Sự thiếu minh bạch về phương pháp chấm điểm, xếp hạng là điều khiến các doanh nghiệp lo ngại. Không ít tập đoàn nước ngoài cho rằng, đây là một cách can thiệp quá sâu của chính phủ vào môi trường kinh doanh ở Trung Quốc, cùng với nguy cơ bị phân biệt đối xử so với các công ty nội địa.

Những lo lắng này càng gia tăng khi Trung Quốc đang lập một danh sách những thực thể không đáng tin cậy, nhằm xử phạt các công ty nước ngoài có hành vi gây hại cho các công ty Trung Quốc mà không phải vì thương mại. Điển hình là sau khi Tập đoàn viễn thông Huawei bị Mỹ trừng phạt, FedEx bị điều tra sau khi phát hiện súng trong một bưu kiện.

Trong báo cáo được công bố vào cuối tháng trước, Phòng Thương mại châu Âu tại Trung Quốc đã cảnh báo các công ty EU rằng dữ liệu được thu thập theo hệ thống tín dụng xã hội có thể trở thành vũ khí nhắm vào các công ty nước ngoài. Bên cạnh đó, một số quan điểm lo ngại về những nguy cơ tiềm tàng liên quan tới quyền tự do cá nhân và quyền riêng tư, do SCS được thực hiện dựa trên thu thập thông tin cá nhân và dữ liệu lớn (big data).

Kể từ năm 2013, cơ quan tư pháp của Trung Quốc đã thu thập thông tin của những người chống lệnh của tòa án, ví dụ như không trả nợ hoặc trốn nộp phạt theo phán quyết của tòa. Năm 2016, các cơ quan chức năng khác bắt đầu vào cuộc và phối hợp với bên tư pháp để phạt những cá nhân bị đưa vào “danh sách đen”. Các biện pháp xử phạt bao gồm cấm những người có tên trong “danh sách đen” đi máy bay, tàu cao tốc hoặc ở khách sạn hạng sang. Ngoài ra, những người này cũng bị chặn con đường thăng tiến trong các doanh nghiệp nhà nước và họ không được phép kinh doanh trong các lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm.

Theo một số chuyên gia, những cơ quan kiểm soát việc chấm điểm có thể lạm dụng quyền lực và “trừ điểm oan” công dân. Ngoài ra, hệ thống này đòi hỏi xây dựng một hệ thống dữ liệu lớn. Và việc bảo đảm an toàn dữ liệu cũng là một vấn đề đau đầu, bởi những hệ thống dữ liệu tập trung luôn là mục tiêu tấn công của tin tặc.

Nhật An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang