QUỐC TẾ
Cập nhật 22:17 | 23/09/2019 (GMT+7)
.

Nỗ lực níu kéo

08:01 | 05/09/2019
Pháp vừa đề xuất kế hoạch cấp hạn mức tín dụng trị giá 15 tỷ USD cho Iran, nhằm níu kéo Tehran ở lại Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA), còn được biết đến là thỏa thuận hạt nhân ký giữa Iran và nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc, Nga và Đức). Đây là một phần trong nỗ lực trung gian của Pháp đưa Mỹ và Iran trở lại bàn đàm phán.

Cam kết đổi lấy cam kết

Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Yves Le Drian ngày 3.9 cho biết, Pháp đang thảo luận với cả Iran và Mỹ về kế hoạch cấp hạn mức tín dụng cho Iran, nhằm cứu vãn thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Cụ thể, Pháp đề xuất mở hạn mức tín dụng tới 15 tỷ USD cho Iran, nếu nước này cam kết tuân thủ JCPOA, không cản trở an ninh và tự do hàng hải ở vùng Vịnh và đồng ý tham gia các cuộc đàm phán trong tương lai về an ninh Trung Đông cũng như các cuộc thương lượng liên quan đến vấn đề hạt nhân trong dài hạn.


Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Yves le Drian (phải) và người đồng cấp Iran Mohammad Javad Zarif

Với kế hoạch này, Iran sẽ nhận được ngoại tệ mạnh từ hoạt động bán dầu. Hiện nay phần lớn tiền thu được từ bán dầu của Iran bị đóng băng trong các ngân hàng trên toàn thế giới dưới các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào ngành dầu mỏ nước này. Khoản tín dụng 15 tỷ USD tương đương với khoảng 50% nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ của Iran trong một năm, nếu không chịu các lệnh trừng phạt từ Mỹ.

Cùng ngày, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi cho biết, Tehran sẽ quay trở lại thực thi đầy đủ cam kết trong thỏa thuận hạt nhân 2015, nếu nước này nhận được 15 tỷ USD tiền bán dầu trong 4 tháng. Ông Araqchi cũng nêu rõ, nếu điều kiện trên không được đáp ứng, Iran sẽ tiếp tục thu hẹp cam kết trong JCPOA.

Thông tin trên được đưa ra sau khi đoàn đàm phán cấp cao của Iran, gồm các quan chức Ngân hàng Trung ương và Bộ Kinh tế Iran do Thứ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi dẫn đầu, tới Paris ngày 2.9, nhằm thương lượng cụ thể về đề xuất của Pháp. Cùng lúc, Bộ trưởng Tài chính Pháp Bruno Le Maire cũng đã đến Washington, nhằm thảo luận với người đồng cấp Mỹ Steve Mnuchin và cố vấn kinh tế của Tổng thống Mỹ Lawrence Kudlow về kế hoạch trên. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Le Drian cho biết, nếu đạt được thỏa thuận, kế hoạch này sẽ có giá trị đến hết năm nay và cho phép Iran tiếp cận nguồn ngoại tệ quan trọng nhằm giảm bớt khó khăn về kinh tế.

Đề xuất của Pháp được đưa ra trong bối cảnh Iran vừa ra tối hậu thư với ba nước châu Âu tham gia ký kết JCPOA gồm Pháp, Anh và Đức về việc cứu vãn thỏa thuận hạt nhân 2015. Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Javad Zarif cảnh báo, Tehran sẽ tiếp tục giảm mạnh các cam kết trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015, trừ khi các nước châu Âu đưa ra hành động cụ thể với hạn chót ngày 6.9. Tại cuộc họp báo ở Tehran, người phát ngôn Chính phủ Iran Ali Rabiei cũng cho biết, châu Âu phải đề xuất cách thức giúp Iran bán dầu ra thị trường thế giới trong khi lệnh trừng phạt của Mỹ đang “bóp nghẹt” lĩnh vực xuất khẩu quan trọng này. Ông Rabiei nêu rõ, “dầu mỏ của Iran phải được bán và tiền phải được trả về Iran”.

Mỹ đơn phương rút khỏi JCPOA năm 2018 và tái áp đặt nhiều lệnh cấm vận đối với Iran. Các lệnh trừng phạt khắc nghiệt của Mỹ đã khiến kinh tế Iran lâm vào khó khăn, bởi dầu mỏ là nguồn xuất khẩu quan trọng nhất. Iran gần đây tỏ rõ sự mất kiên nhẫn khi các nhà lãnh đạo châu Âu loay hoay tìm cách cứu vãn thỏa thuận hạt nhân 2015. Tháng 7 vừa qua, Iran tuyên bố đã chính thức vượt giới hạn làm giàu uranium 3,67% được phép trong thỏa thuận hạt nhân 2015; đồng thời nêu rõ, sẽ coi việc làm giàu uranium tới 20% như một biện pháp phản đối việc các nước châu Âu bỏ bê JCPOA.

Theo Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), gần hai tháng sau khi vượt giới hạn trên, Iran đã tích lũy được 241,6kg uranium làm giàu và tăng mức độ làm giàu lên tới 4,5%. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với mức 20% mà Iran đạt được vào thời điểm trước khi ký thỏa thuận hạt nhân.

Cơ hội nối lại đối thoại

Chính quyền của Tổng thống Pháp Emmanuel Macon hy vọng, đề xuất cung cấp hạn mức tín dụng nhằm bồi thường cho những tổn thất mà các lệnh trừng phạt của Mỹ gây ra trong hoạt động bán dầu của Iran, sẽ “níu chân” Tehran ở lại thỏa thuận hạt nhân đã ký với 6 cường quốc. Tuy nhiên, kế hoạch này đi ngược lại chính sách “sức ép tối đa” mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang theo đuổi trong vấn đề hạt nhân Iran.

Một số quan chức trong chính quyền Mỹ, trong đó có Cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống, John R. Bolton đã nêu rõ quan điểm phản đối thỏa thuận cấp hạn mức tín dụng cho Iran. Nếu chính quyền ông Donald Trump không ủng hộ thỏa thuận này, các ngân hàng châu Âu có nguy cơ vi phạm các lệnh trừng phạt của Mỹ lên Iran do cấp tín dụng cho Tehran.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, không loại trừ khả năng kế hoạch này được thực hiện. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Le Drian cho hay, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhận thấy việc theo đuổi kế hoạch cấp hạn mức tín dụng cho Iran khả thi sau khi nhà lãnh đạo này có cuộc trao đổi với Tổng thống Donald Trump tại Hội nghị thượng đỉnh G7 vừa qua. Tại đây, ông Trump đã để ngỏ khả năng ủng hộ kế hoạch cấp hạn mức tín dụng hoặc một khoản vay cho Iran, nhằm giúp nước này vượt qua thời điểm khó khăn. Ông Donald Trump cũng tuyên bố sẵn sàng đối thoại với Iran. Tuy nhiên, sau đó các trợ lý của Tổng thống Mỹ cho biết, ý của nhà lãnh đạo này là khoản hỗ trợ tài chính chỉ có thể được cấp sau khi đạt được thỏa thuận hạt nhân mới.

Đề xuất cấp tín dụng là một phần trong nỗ lực trung gian của Pháp nhằm đưa Mỹ và Iran trở lại bàn đàm phán. Theo các quan chức Mỹ, Tổng thống Macron đang đặt cược vào khả năng lôi kéo Tổng thống Trump vào các cuộc đàm phán với Iran, tạo cơ hội đạt được thỏa thuận mới trước thềm cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020. Các nhà phân tích cho rằng, mục tiêu trước mắt của Tổng thống Pháp trong tiến trình trung gian hòa giải là thiết lập cuộc gặp song phương giữa hai Tổng thống Iran và Mỹ bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York vào cuối tháng 9 này.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang