QUỐC TẾ
Cập nhật 15:49 | 18/09/2019 (GMT+7)
.
Căng thẳng thương mại Nhật - Hàn

Vết thương lịch sử, thiệt hại tương lai

07:54 | 02/08/2019
Từ hạn chế xuất khẩu công nghệ, mâu thuẫn giữa Nhật Bản và Hàn Quốc - hai trong số những đồng minh thân cận của Mỹ, đang lan sang cả lĩnh vực tiêu dùng và du lịch, đe dọa bùng phát thành một cuộc chiến thương mại có thể gây thiệt hại cho nhiều bên.

Tranh cãi lịch sử

Nhật Bản vừa tuyên bố sẽ loại Hàn Quốc khỏi Sách trắng - danh sách các nước được nhận ưu đãi về quy chế xuất khẩu, sớm nhất từ ngày 2.8. Nếu được Chính phủ Nhật Bản phê duyệt, các công ty Nhật Bản phải có xác minh xuất khẩu bổ sung đối với hàng trăm sản phẩm trước khi bán cho các công ty Hàn Quốc. Quyết định trên sẽ có hiệu lực trong vòng 21 ngày. Seoul cho đây là động thái “không công bằng” và vi phạm quy định của WTO, trong khi theo Tokyo, việc làm của họ xuất phát từ vấn đề an ninh quốc gia.

Căng thẳng giữa hai nước bùng phát hồi đầu tháng, khi Tokyo áp lệnh kiểm soát xuất khẩu ba loại vật liệu quan trọng sang Hàn Quốc, gồm fluorinated polyamides (nhựa nhiệt dẻo), photoresists (chất cản quang) và hydrogen fluoride (hydro florua) dùng trong sản xuất sản phẩm bán dẫn. Các công ty Nhật bán sản phẩm cho Hàn Quốc sẽ phải xin giấy phép xuất khẩu cho từng hợp đồng. Quy trình này có thể kéo dài tới 90 ngày.

Trong căng thẳng mới bùng phát, Nhật Bản đã nhắm vào Samsung, gần giống như cách Mỹ tấn công Huawei. Nhưng gốc rễ của căng thẳng thương mại Nhật - Hàn lại xa xưa hơn nhiều so với các mối quan hệ an ninh hay cạnh tranh kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc.

Những vết thương cũ của người Hàn Quốc - liên quan đến sự chiếm đóng của Nhật Bản từ năm 1910 - 1945, trong đó có việc buộc phụ nữ Hàn Quốc phải làm gái mua vui trong các nhà thổ của quân Nhật và làm việc trong các nhà máy ở Nhật Bản - đến nay vẫn còn sâu sắc, và nhiều người cảm thấy Nhật Bản chưa bị trừng phạt đủ về tội lỗi trong quá khứ. Mối quan hệ đã đi xuống nghiêm trọng kể từ phán quyết tháng 10.2018 của Tòa án Tối cao Hàn Quốc yêu cầu các công ty Nhật Bản bồi thường cho những “nạn nhân bị cưỡng bức lao động” trong thời gian trên.

Trong khi đó, lập trường của Tokyo là vấn đề bồi thường đã được giải quyết bằng một hiệp ước năm 1965 bình thường hóa mối quan hệ giữa hai nước và dẫn đến việc Nhật Bản cho vay hoặc viện trợ hàng trăm triệu USD cho Hàn Quốc.

Tuy nhiên, Hàn Quốc vẫn tiếp tục thực hiện phán quyết của tòa án, tịch thu và thanh lý tài sản của các công ty Nhật Bản. Tháng 1.2019, Nhật Bản đã yêu cầu giải quyết vấn đề bằng các kênh ngoại giao, nhưng Hàn Quốc không chấp thuận và khẳng định vấn đề này phải do cơ quan tư pháp giải quyết.

Sau đó, Japan Times của Nhật Bản đã gây ra làn sóng phản đối tại Hàn Quốc vào cuối năm ngoái khi tuyên bố sẽ thay thế thuật ngữ “lao động cưỡng bức”, bằng “người lao động thời chiến”. Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in mô tả động thái trên là “tình huống khẩn cấp chưa từng có”.

Hai bên cùng thiệt hại

Tranh cãi xung quanh những diễn biến từ Thế chiến thứ II đang gây ra một cuộc chiến trên mặt trận thương mại công nghệ giữa Hàn Quốc và Nhật Bản. Và “thương binh” đầu tiên chính là các “gã khổng lồ” công nghệ của Hàn Quốc như Samsung, SK Hynix và LG. Ngành công nghệ hai nước vốn có sự liên kết và bổ sung chặt chẽ cho nhau. Nhật Bản là nguồn cung quan trọng của Hàn Quốc và ngược lại Seoul cũng là thị trường chủ chốt của Tokyo.

Tuần trước, SK Hynix cảnh báo doanh số nửa cuối năm có thể giảm, do khả năng sản xuất gián đoạn nếu lệnh hạn chế của Nhật Bản kéo dài. Trong bối cảnh Samsung và SK Hynix cung cấp tới hơn 63% chip nhớ toàn cầu, điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung màn hình điện thoại thông minh cho iPhone của Apple, LG hay Samsung. Nếu lệnh hạn chế kéo dài và Samsung, SK Hynix thiếu nguồn cung, “nhu cầu sản phẩm công nghệ thông tin toàn cầu sẽ đi xuống”, SK Kim - nhà phân tích tại hãng môi giới Daiwa cho biết.

Trong khi đó, làn sóng tẩy chay thương hiệu Nhật Bản đã bùng phát tại Hàn Quốc. Tuần trước, nhân viên chuyển phát Hàn Quốc từ chối giao hàng cho hãng bán lẻ Uniqlo (Nhật Bản). Công nhân tại các trạm xăng cũng từ chối bơm xăng cho xe thương hiệu Nhật. 23.000 hãng bán lẻ đã rút hàng hóa Nhật Bản ra khỏi kệ, đồng thời thông báo sẽ không bao giờ mua bán sản phẩm từ nước này. Theo truyền thông Hàn Quốc, doanh số bán bia Nhật tại chuỗi siêu thị lớn của Hàn Quốc E-Mart đã giảm 30% trong nửa đầu tháng 7 so với cùng kỳ năm ngoái. Ngược lại, doanh số bia Hàn và bia nhập nhập tăng gần 20%.

Không chỉ tác động đến công nghệ và hàng tiêu dùng, ngành du lịch Nhật Bản cũng đang chịu sức ép. Các công ty lữ hành nhắm đến khách Hàn Quốc đã phải dừng hàng loạt tour do nhu cầu sụt giảm. Hãng hàng không Asiana Airlines cũng đang cân nhắc hủy tuyến Seoul - Hokkaido vì lượng đặt chỗ cho tháng 8 giảm 30% so với năm ngoái. Các khách sạn tại Sapporo, Hokkaido vốn là điểm đến ưa thích của người Hàn Quốc, cũng bị hủy phòng hàng loạt.

Các nhà phân tích lo ngại, nếu không có vai trò trung gian hòa giải - điều mà Mỹ đã khéo léo từ chối, căng thẳng thương mại hiện nay giữa Hàn Quốc và Nhật Bản có thể bùng phát thành căng thẳng toàn diện liên quan đến đến vấn đề quốc gia - dân tộc. Khi đó, Mỹ sẽ càng khó xử trong mối quan hệ giữa hai đồng minh thân cận này.

Hằng Linh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang