QUỐC TẾ
Cập nhật 00:13 | 23/10/2019 (GMT+7)
.

Kế hoạch phòng ngừa

07:34 | 16/07/2019
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Washington - Tehran, Mỹ đang lên kế hoạch xây dựng liên minh quốc tế nhằm bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Kế hoạch này nhằm ngăn nguy cơ Iran phong tỏa tuyến vận tải biển chiến lược được coi là huyết mạch của dòng chảy dầu mỏ thế giới.

Bảo vệ tuyến đường huyết mạch

Lầu Năm Góc cho biết, Mỹ đang tiến gần tới thành lập liên minh quốc tế, nhằm cung cấp tàu hộ tống quân sự cho tàu thương mại qua vùng Vịnh. Theo giới chức Lầu Năm Góc, kế hoạch này sẽ được phát triển trong vài tuần tới; đồng thời nhấn mạnh, tự do hàng hải là nguyên tắc căn bản. Với Hạm Đội 5 của Mỹ đặt bản doanh tại Bahrain, Washington sẽ đóng vai trò chủ yếu trong việc bảo vệ tự do hàng hải khu vực chiến lược này.

Trước đó, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Joseph Dunford ngày 10.7 cho biết, Mỹ đang làm việc với một số quốc gia nhằm thành lập liên minh quốc tế, bảo đảm tự do hàng hải cho hai eo biển Hormuz và Bab al-Mandab, phía tây bán đảo Ảrập. Các nước đồng minh sẽ chịu trách nhiệm tuần tra trên biển và hộ tống tàu thương mại mang quốc kỳ tương ứng, đi qua vùng biển giữa bán đảo Ảrập và Sừng châu Phi. Trong khi đó, Mỹ sẽ đóng vai trò chính trong giám sát và cung cấp tàu chỉ huy, kiểm soát trong sứ mệnh này.


Hải quân Iran diễn tập trên eo biển Hormuz ngày 30.4.2019

Kế hoạch thành lập liên minh quốc tế nhằm bảo vệ eo biển Hormuz được coi là phản ứng của Mỹ trước các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu đi qua vùng biển trên vài tháng gần đây. Anh ngày 10.7 cho biết, ba tàu Hải quân Iran đã cản đường một tàu chở dầu của Anh ở eo biển Hormuz. Ngoài ra, ít nhất 6 tàu chở dầu khác đã bị tấn công khi đi qua khu vực này, kể từ sau các vụ tấn công nhằm vào hai tàu chở dầu trên vịnh Oman, gần eo biển Hormuz, trong tháng 5. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng cáo buộc Iran đứng đầu sau các vụ tấn công này.

Eo biển Hormuz, án ngữ giữa vịnh Ba Tư và vịnh Oman, được coi là cửa ngõ của vùng Vịnh và là tuyến vận tải huyết mạch của ngành dầu mỏ thế giới. 1/3 sản lượng dầu thô thế giới lưu thông qua eo biển Hormuz hàng năm. Để vận chuyển dầu ra thế giới, các quốc gia sản xuất dầu ở vùng Vịnh như Iran, Ảrập Xêút, Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) đều phải đi qua eo biển này.

Khu vực này gần đây trở thành tâm điểm chú ý của thế giới sau khi xảy ra các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu trên vùng biển ngoài khơi vịnh Oman, làm dấy lên lo ngại về sự an toàn và tự do đi lại của tàu thuyến qua đây. Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran gia tăng kể từ sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, eo biển Hormuz trở thành “quân át chủ bài” mới trong tay Tehran nhằm đối phó với Washington. Iran cảnh báo sẽ phong tỏa eo biển Hormuz, nếu Mỹ không dỡ bỏ lệnh trừng phạt nhằm ngăn cản Iran xuất khẩu dầu ra thế giới. Hàng năm, hải quân Iran và lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đều tiến hành tập trận quân sự ở vùng Vịnh, eo biển Hormuz và biển Oman, trong đó có thử tên lửa hành trình. Theo trang Euronews, Tehran thậm chí tuyên bố kiểm soát được biển Ảrập và việc đóng cửa eo biển Hormuz “dễ hơn uống một ly nước”.

Khó khăn thực tiễn

Mặc dù giới chức Mỹ thời gian qua đã công khai thảo luận kế hoạch bảo vệ eo biển Hormuz, song tiết lộ của Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dunford về việc liên minh quốc tế cũng sẽ tìm cách củng cố an ninh tại eo biển Bab al-Mandab, ngoài khơi Yemen, được xem là yếu tố mới trong kế hoạch này. Mỹ cùng các nước Ảrập Xêút và Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) từ lâu đã lo ngại về các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu đi qua vùng biển nối giữa biển Đỏ, vịnh Aden và biển Ảrập. Các vụ tấn công này được tiến hành bởi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen.

Trong quá khứ, Mỹ từng hộ tống các tàu của Kuwait đi qua vùng Vịnh, khi xảy ra cuộc chiến Iran - Iraq năm 1987, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan khi đó đã triển khai kế hoạch trên, được biết đến là Chiến dịch Ý chí tận tâm (Operation Earnest Will), bất kể mối quan ngại của Quốc hội trước nguy cơ Mỹ bị cuốn vào cuộc xung đột. Theo giới chuyên gia, có khả năng Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng sẽ đối mặt với thách thức từ Quốc hội, khi đảng Dân chủ đang kiểm soát Hạ viện và đặc biệt là việc hộ tống tàu trong thực tế khó khăn hơn so với lý thuyết.

Ilan Goldenberg, Giám đốc Chương trình An ninh Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu an ninh mới của Mỹ cho rằng, xét trong tình hình hiện nay, kế hoạch của Mỹ là điều dễ hiểu, nhằm ngăn chặn tái diễn các vụ tấn công tương tự. Theo ông Goldenberg, việc tăng cường hiện diện của hải quân Mỹ tại vùng Vịnh sẽ đồng nghĩa với gia tăng nguy cơ va chạm ngoài chủ ý, hoặc tính toán sai lầm dẫn đến xung đột trên biển.

Trong khi đó, một khó khăn nữa Washington sẽ phải đối mặt là sự hưởng ứng của các đồng minh với kế hoạch này. Hiện các lực lượng hải quân của Mỹ, Anh và Pháp đang duy trì sự hiện diện tại vùng Vịnh. Mặc dù Anh và Pháp chưa xác nhận tham gia bàn bạc với Mỹ về kế hoạch thành lập liên minh quốc tế tại eo biển Hormuz, song London và Paris được cho là muốn tìm cách giảm căng thẳng trong khu vực. Cùng với Đức, Nga và Trung Quốc, Anh và Pháp đều khẳng định sẽ duy trì một phần Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA), còn được biết đến là thỏa thuận hạt nhân 2015 giữa Iran và nhóm P5+1.

Nhật Bản cho biết, Tokyo đã nhận được đề nghị của Washington về việc tham gia kế hoạch trên và đang cân nhắc khả năng triển khai binh sĩ thuộc Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đến vịnh Hormuz. Tuy nhiên, một số nghị sĩ Nhật Bản bày tỏ quan ngại, việc điều quân sẽ cản trở nỗ lực ngoại giao của Tokyo đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang