QUỐC TẾ
Cập nhật 15:58 | 18/08/2019 (GMT+7)
.

Phớt lờ đồng minh?

08:14 | 15/07/2019
Cuối tuần qua, Thổ Nhĩ Kỳ đã tiếp nhận lô thiết bị đầu tiên của hệ thống phòng thủ tối tân S-400 do Nga sản xuất, bất kể những cảnh báo của Mỹ. Đây được coi là hành động thách thức của Ankara đối với Washington, làm gia tăng quan ngại về nguy cơ khủng hoảng ngoại giao giữa hai đồng minh trong NATO.

Bất chấp cảnh báo

Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ ra thông báo cho biết, ngày 12.7, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhận lô thiết bị đầu tiên của hệ thống phòng không S-400. Các thiết bị này đã được chuyển tới căn cứ không quân Murted, ngoại ô Thủ đô Ankara. Theo thông báo trên, các bộ phận cấu thành của hệ thống S-400 sẽ tiếp tục được vận chuyển đến căn cứ Murted trong vài ngày tới và sau khi hệ thống được lắp đặt xong, các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ sẽ quyết định sử dụng hệ thống này như thế nào, cũng như khu vực triển khai S-400.

Hệ thống S-400 là hệ thống phòng thủ tên lửa tân tiến nhất của Nga, được thiết kế nhằm đánh chặn một loạt vũ khí tấn công trên không hiện đại và tiềm năng. Hợp đồng mua bán bốn hệ thống S-400 giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga có trị giá 2,5 tỷ USD, được ký kết năm 2017. Theo hợp đồng này, Thổ Nhĩ Kỳ tự trả một phần của thỏa thuận, phần còn lại chi trả bằng khoản vay tín dụng của Nga.

Việc Thổ Nhĩ Kỳ tiếp nhận hệ thống S-400 của Nga được coi là sự phớt lờ của Ankara trước những cảnh báo và quan ngại từ các đồng minh Mỹ và NATO. Washington lo ngại, hệ thống S-400 có thể phát hiện và truy lùng máy bay tiêm kích F-35 của Mỹ, đặc biệt khi Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác trong chương trình phát triển chiến đấu cơ tàng hình này. NATO cho rằng, khả năng tương tác của các lực lượng vũ trang giữa các thành viên trong liên minh là nền tảng cho NATO thực hiện các hoạt động và nhiệm vụ. Trong khi đó, S-400 không tương thích với bất cứ hệ thống phòng không nào của NATO. Mỹ cũng đã nhiều lần yêu cầu thỏa thuận này phải bị hủy bỏ và thay thế bằng các tổ hợp phòng không Patriot của Mỹ. Tuy nhiên Ankara đã từ chối nhượng bộ.

Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng, nước này buộc phải mua hệ thống phòng thủ của Nga, hành động chưa từng có tiền lệ của các quốc gia thành viên NATO, sau khi Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama từ chối cung cấp hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot cho Thổ Nhĩ Kỳ năm 2017. Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu đã khẳng định, Ankara không thay đổi quyết định trong việc xúc tiến thương vụ mua S-400 với Nga; sau khi Mỹ dọa đình chỉ Thổ Nhĩ Kỳ tham gia chương trình sản xuất máy bay chiến đấu F-35. Tuy nhiên, ông Cavudoglu cho biết, hợp tác giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga không làm ảnh hưởng tới quan hệ đồng minh NATO; đồng thời khẳng định sự ủng hộ NATO trong các mối quan ngại cốt yếu liên quan tới Nga.

Gia tăng rạn nứt

Giới phân tích lo ngại, thương vụ mua hệ thống S-400 giữa Ankara và Moscow sẽ làm xấu đi đáng kể mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Mỹ, thậm chí có thể gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa hai đồng minh trong NATO.

Theo hãng tin Bloomberg, dự kiến trong tuần này, Mỹ sẽ công bố các biện pháp trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm đáp trả việc Ankara quyết tâm mua hệ thống phòng thủ S-400 của Nga. Đây là một trong ba gói trừng phạt mà Mỹ đặt ra theo Đạo luật Chống lại Kẻ thù của nước Mỹ thông qua trừng phạt CAATSA và hiện đang đợi sự phê chuẩn của Tổng thống Trump.

Sau khi Ankara tiếp nhận lô thiết bị đầu tiên cấu thành nên hệ thống S-400 do Moscow sản xuất, Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Hulusi Akar đã gọi điện cho người đồng cấp Mỹ Mark Esper, nhằm trấn an Washington. Trong cuộc điện đàm, ông Akar khẳng định, việc mua hệ thống S-400 không phải lựa chọn theo ý thích, mà là quyết định cần thiết, do Thổ Nhĩ Kỳ đối mặt với thách thức nghiêm trọng. Theo Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara buộc phải thực hiện các biện pháp nhằm đối phó với các cuộc tấn công rầm rộ từ biên giới Syria và bảo đảm an ninh quốc gia là ưu tiên hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, thương vụ mua hệ thống S-400 của Thổ Nhĩ Kỳ là một phần trong chiến lược của Ankara, nhằm giúp Tổng thống Recep Tayyip củng cố quyền lực, nhất là sau âm mưu đảo chính bất thành ở Thổ Nhĩ Kỳ năm 2016. Theo các nhà phân tích, đây cũng được xem là dấu hiệu cho thấy sự chuyển hướng chính sách và quan điểm của Ankara trong quan hệ với Washington.

Afzal Ashraf, giáo sư về an ninh xung đột tại Đại học Nottingham (Anh) cho rằng, việc Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục mua hệ thống S-400 của Nga bất kể cảnh báo của Mỹ có thể coi như một thông điệp chính trị rằng Mỹ không thể lấn át hay kiểm soát các thành viên trong NATO. Về khía cạnh quân sự, đây là một lợi thế của Thổ Nhĩ Kỳ so với Mỹ, khi nước này có thể tiếp cận, tìm hiểu cách thức vận hành của hệ thống phòng thủ tên lửa của Nga và triển khai các biện pháp đối phó. Giáo sư khoa học chính trị người Đức Thomas Eger cho rằng, việc xuất hiện cuộc xung đột giữa Ankara và Washington có thể coi là thắng lợi tuyệt vời cho Tổng thống Vladimir Putin. Nga tuyên bố, sẽ sớm “phủ sóng” S-400 khắp Trung Đông.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang