QUỐC TẾ
Cập nhật 22:35 | 14/11/2019 (GMT+7)
.

Xích lại gần nhau

07:54 | 08/06/2019
Với hơn 20 thỏa thuận hợp tác trên nhiều lĩnh vực được ký kết, chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến Nga ba ngày qua đã đạt mục tiêu mà Bắc Kinh đề ra: Tăng cường hợp tác với Nga nhằm đối phó với sức ép của Mỹ. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, việc Trung Quốc và Nga xích lại gần nhau mang tính tình thế hơn là một liên minh bền vững.

Những kết quả cụ thể

Theo báo Bưu điện Nam Hoa buổi sáng, nhân chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc và Nga đã ký một loạt thỏa thuận hợp tác trị giá lên tới 20 tỷ USD, nhằm cụ thể hóa quyết tâm của lãnh đạo hai nước trong tăng cường quan hệ đối tác toàn diện song phương.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết, hai bên đặt mục tiêu nâng khối lượng thương mại hàng hóa lên 200 tỷ USD/năm, sau khi thương mại hai chiều giữa hai nước tăng 24,5% lên mức kỷ lục 108 tỷ USD năm ngoái. Theo phát ngôn viên Bộ Thương mại Trung Quốc Cao Phong, các thỏa thuận ký kết giữa Nga và Trung Quốc trên các lĩnh vực năng lượng hạt nhân, khí đốt, ô tô, phát triển công nghệ cao, thương mại điện tử và phát triển mạng viễn thông 5G... Trong đó, Bộ trưởng Phát triển kinh tế Nga Maxim Oreshkin và Bộ trưởng Khoa học công nghệ Trung Quốc Vương Chí Cương đã ký bản ghi nhớ về việc thành lập quỹ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo công nghệ chung Nga - Trung Quốc trị giá 1 tỷ USD. 

Hợp tác năng lượng là một điểm sáng, khi đường ống dẫn khí đốt Altai dài 2.800km, có khả năng trung chuyển khoảng 30 tỷ m3/năm từ tây Siberia tới khu vực Tân Cương, Trung Quốc, sau nhiều lần trì hoãn vô thời hạn, cuối cùng sẽ đi vào hoạt động cuối năm nay. Đường ống dẫn này được dự đoán sẽ cung cấp khí đốt cho gần 1/5 nhu cầu sử dụng khí hóa lỏng của Trung Quốc vào năm 2020. Điều này càng củng cố vị thế Nga là nước cung cấp năng lượng lớn nhất của Trung Quốc.

Trong khuôn khổ chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình đến Nga, Tập đoàn hóa chất, Tập đoàn khí đốt lớn thứ hai của Nga Novatek và ngân hàng quốc doanh Gazprombank của Nga đã ký thỏa thuận sơ bộ về liên doanh chung với Tập đoàn dầu khí Trung Quốc Sinopec, nhằm phát triển thị trường khí đốt ở Trung Quốc. Novatek còn hợp tác với Tập đoàn Dầu khí Tự nhiên Trung Quốc và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc trong dự án phát triển cơ sở khí đốt tự nhiên ở Bắc Cực, với cả hai công ty Trung Quốc đang nắm giữ 10% cổ phần dự án. Ngoài ra, Nga và Trung Quốc ký thỏa thuận chung về xây thêm các cơ sở mới của Nhà máy điện hạt nhân Xudabao trên bờ biển tỉnh Liêu Ninh, đông bắc Trung Quốc.

Nhiều thỏa thuận được ký kết lần này cho thấy, Nga sẵn sàng lấp khoảng trống do Mỹ để lại, trong bối cảnh cuộc chiến thuế quan giữa hai nền kinh nền lớn nhất thế giới ngày càng leo thang. Đáng chú ý nhất là thỏa thuận ký giữa Tập đoàn công nghệ Huawei của Trung Quốc và công ty viễn thông MTS lớn nhất của Nga nhằm phát triển mạng di động 5G đầu tiên tại xứ sở bạch dương trong năm tới. Đây được coi là “phao cứu sinh” kịp thời mà Moscow dành cho Huawei, sau khi tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc bị chính quyền Tổng thống Donald Trump đưa vào “danh sách các thực thể không đáng tin cậy” cũng như việc Washington kêu gọi các đồng minh ngừng hợp tác với Huawei.

Moscow đã đồng ý tăng xuất khẩu đậu tương cho Bắc Kinh, sau khi Trung Quốc, nước nhập khẩu đậu tương lớn nhất thế giới, ngừng mua đậu tương của Mỹ nhằm đáp trả những biện pháp tăng thuế của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm vào số hàng hóa trị giá 250 tỷ USD của Trung Quốc. Đại sứ Nga tại Trung Quốc Andrey Denisov cho hay, Nga có thể tăng gấp đôi khối lượng xuất khẩu đậu tương sang Trung Quốc thời gian tới. Ngoài ra, hai bên còn thảo luận kế hoạch đầu tư trị giá 153,3 triệu USD nhằm thiết lập công ty cổ phần nông nghiệp chung ở Primorsky, vùng viễn đông Nga.

Ngoài ra, Nga và Trung Quốc nhất trí thúc đẩy sử dụng đồng nội tệ của hai nước trong các giao dịch thương mại song phương, nhằm giảm lệ thuộc vào đồng USD cũng như hệ thống thanh toán quốc tế mà Mỹ đang chi phối.

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc ngày 6.6 cũng cho thấy mong muốn của hai bên trong thúc đẩy hợp tác song phương thiết thực, nhằm đối phó với những trở ngại từ Mỹ. Tại cuộc hội đàm, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh, cả Trung Quốc và Nga đều đang trong giai đoạn lịch sử quan trọng khi hai nước cùng theo đuổi mục tiêu phát triển và chấn hưng đất nước. Trong điều kiện hiện nay, hai bên cần làm sâu sắc hơn sự phối hợp chiến lược, không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích của Trung Quốc và Nga, mà còn bảo vệ các chuẩn mực quốc tế cơ bản, công lý, hòa bình, an ninh và sự ổn định thế giới. Tổng thống Nga Putin đồng tình cho rằng, tình hình thế giới càng phức tạp và biến động, Nga và Trung Quốc càng phải củng cố và tăng cường sự tin cậy chính trị, phối hợp và hợp tác trong các vấn đề quốc tế.

Thiếu liên kết bền vững

Các nhà phân tích cho rằng, trong bối cảnh Bắc Kinh - Washington đang căng thẳng thương mại, việc Trung Quốc tăng cường hợp tác với Nga là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, về mặt chiến lược, quan hệ Nga - Trung không thể quay lại quan hệ đồng minh trong thập niên 1950 dưới thời Stalin và Mao Trạch Đông, khi Trung Quốc thực hiện chính sách “nhất biên đảo”, hướng về một bên nhằm cùng chống lại Mỹ như thời Chiến tranh Lạnh.

Mặc dù có chung mối e ngại là Washington nhưng sự gắn kết giữa Bắc Kinh và Moscow hiện tại vẫn là vấn đề kinh tế, thương mại và vai trò nước lớn trong các vấn đề hầu như song trùng về lợi ích giữa Nga và Trung Quốc như Triều Tiên, Venezuela và Iran. Các vấn đề khác có lẽ vẫn cần thời gian để hai bên xây dựng lòng tin chiến lược.

Đơn cử, hợp tác an ninh - quân sự giữa hai nước vẫn chậm phát triển hơn so với các lĩnh vực khác, thậm chí so với các nước khác như hợp tác quân sự Nga - Ấn Độ. Mặc dù Nga là nước bán vũ khí chủ yếu cho Trung Quốc, khi gần đây Trung Quốc mua 24 máy bay chiến đấu thế hệ mới Sukhoi Su-35 và 4 hệ thống tên lửa S-400 trị giá khoảng 7 tỷ USD, nhưng năm ngoái mới là lần đầu tiên Trung Quốc được Nga mời tham gia cuộc tập trận Vostok 2018 quy mô lớn, với sự tham gia của 300.000 lính Nga, 1.000 máy bay, 36.000 xe cơ giới quân sự. Điều đó phần nào cho thấy hai nước còn thiếu niềm tin chiến lược trong lĩnh vực hợp tác này. Theo các chuyên gia sử học, có lý do là năm 1969, hai nước từng xảy ra đụng độ trên đảo Trân Bảo, dòng sông Ussuri, ngăn cách biên giới Nga - Trung.

Nhìn ở khía cạnh vĩ mô, trật tự thế giới đang cho thấy sự củng cố, phân tách và đối trọng của các thực thể liên minh với nhau, giữa Mỹ, các đồng minh và Trung - Nga. Các nhà phân tích cho rằng, nhìn một cách tỉnh táo, Nga và Trung Quốc cần nhau, nhưng có lẽ hiện tại, sự hợp tác, gắn bó giữa hai bên chỉ mang tính đối phó với sức ép bên ngoài, hơn là một liên minh với các giá trị kết nối bền vững từ bên trong.

Ngọc Khánh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang