QUỐC TẾ
Cập nhật 14:30 | 17/08/2019 (GMT+7)
.
Bầu cử Nghị viện châu Âu

Thử thách nhất thể hóa

08:13 | 24/05/2019
Cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu (EP) đang diễn ra từ nay đến 26.5 trong bối cảnh nước Anh sắp rời bỏ liên minh lá cờ xanh và xu hướng hoài nghi về hiệu quả của một châu Âu nhất thể hóa.

Những điểm đáng chú ý

Trong cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2019 - 2024, EP sẽ bầu mới 751 nghị sĩ, đại diện cho công dân của các quốc gia thành viên. Cơ quan này là một trong 3 định chế chính có thẩm quyền can thiệp vào quy trình làm luật bên cạnh Hội đồng châu Âu (gồm nguyên thủ và lãnh đạo các nước thành viên) với nhiệm vụ xác định các ưu tiên của khối và Ủy ban châu Âu (gồm 28 Ủy viên và là cơ quan hành pháp) chuyên đề xuất các dự luật cũng như thực thi luật. Vai trò lớn nhất của EP là xem xét biểu quyết các dự luật đó và thông qua ngân sách của liên minh.

Có trụ sở tại Strasbourg, Pháp, EP đại diện cho hơn 500 triệu công dân EU. Số ghế nghị sĩ châu Âu tùy thuộc vào số dân từng nước và cứ 5 năm một lần các nghị sĩ mới lại được bầu chọn một lần theo hình thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp ngay tại lãnh thổ các quốc gia thành viên. Mỗi nước có quyền xác định hệ thống bầu cử của riêng mình nhưng phải bảo đảm bình đẳng về giới tính cũng như nguyên tắc bỏ phiếu kín. Cử tri từng nước bầu theo danh sách và số nghị sĩ của mỗi đảng sẽ tùy thuộc vào số phiếu đạt được của mỗi danh sách. Trong mỗi danh sách, các nghị sĩ được chọn theo thứ tự từ trên xuống.

Để soạn thảo các dự luật châu Âu, còn được gọi là những quy định hay chỉ thị, nghị sĩ có phiên họp toàn thể mỗi tháng một tuần tại trụ sở nghị viện ở Strasbourg. Dự thảo luật do Ủy ban châu Âu đề xuất hoặc đôi khi theo yêu cầu của các nghị sĩ được thảo luận tại từng ủy ban đặc trách rồi biểu quyết tại Nghị viện. Những điều luật này sau đó phải được các nước thành viên nội luật hóa và ưu tiên áp dụng trước luật quốc gia.

Brexit ảnh hưởng đến bầu cử EP như thế nào?

Bầu cử EP năm nay (từ 23 - 26.5) được chú ý hơn mọi khi bởi diễn ra trong thời điểm xứ sở sương mù, một trong những nòng cốt của khối đang chuẩn bị rời đi. Thậm chí Tổng thống Pháp Macron còn nhận định, đây là kỳ bầu cử quan trọng nhất kể từ năm 1979, bởi EU đang đứng trước nguy cơ tan ra trước sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc và dân túy cũng như sự thờ ơ tại châu Âu.

Năm 2014, EU từng chứng kiến cơn địa chấn chính trị bầu cử EP với sự áp đảo của phe cực hữu. Năm nay, chủ nghĩa dân túy bài EU vẫn gia tăng và rất có thể dẫn đến những tiếng nói hoài nghi châu Âu ngày càng lớn hơn trong EP, ảnh hưởng quá trình lập pháp và ra quyết định tại đây. Theo giới quan sát, nếu các đảng theo chủ nghĩa dân tộc thắng lớn, EP sắp tới sẽ bị biến thành nơi tranh luận xuyên quốc gia về tương lai của châu Âu.

Sự thờ ơ châu Âu cũng là điều cần chú ý bởi nó phản ánh thái độ thiếu quan tâm của người dân đối với bầu cử. Ở nhiệm kỳ 2014 - 2019 của EP, số cử tri đi bỏ phiếu chỉ đạt 42,6%. Còn mới đây nhất, theo báo cáo của Hội đồng châu Âu công bố trung tuần tháng 4, chỉ 43% số người được hỏi tại 14 quốc gia thành viên lớn của châu Âu (chiếm 80% số ghế tại EP) trả lời chắc chắn đi bỏ phiếu. 57% còn lại “không chắc” sẽ tham gia. Nhiều cử tri cũng tỏ ra lo lắng về tương lai của châu Âu, đặc biệt ở những quốc gia dễ tổn thương về kinh tế như Hy Lạp và Italy. Khoảng 30 - 50% số người được hỏi ở hai nước trên thậm chí tỏ ra khá căng thẳng.

Cùng với Hà Lan, Anh mở màn cuộc bầu cử Nghị Viện châu Âu hôm 23.5 khi tình hình chính trị trong nước vừa chia rẽ sâu sắc, vừa bế tắc về vấn đề Brexit. Có một nghịch lý là các đảng phái ở Anh đang lao vào cuộc chạy đua giành ghế ở nghị trường châu Âu trong khi chưa biết chắc có được ngồi. Tình huống này dẫn đến câu hỏi là, sau khi Brexit hoàn tất, số ghế EP sẽ thay đổi như thế nào? Theo một chương trình cải cách do Hội đồng châu Âu thông qua tháng 6.2018, cuộc bầu cử EP năm nay lẽ ra chỉ bầu chọn 705 thay vì 751 nghị sĩ. Khoảng 73 vị trí của Anh sẽ bị thay thế sau khi nước này ra khỏi EU. Trên nguyên tắc, Pháp và Tây Ban Nha là hai nước hưởng lợi nhiều nhất, có thêm 5 ghế nghị sĩ. Italy và Hà Lan, mỗi nước có thêm 3 và Cộng hòa Ireland là 2. Chín quốc gia khác sẽ có thêm một ghế.

Thế nhưng thông báo dời ngày Brexit hôm 12.4 đã làm thay đổi toàn bộ kế hoạch. Anh vẫn phải tổ chức bầu cử nên tổng số nghị sĩ bầu mới vẫn là 751. Sau khi Brexit diễn ra, con số nghị sĩ tự động giảm xuống là 705 và số ghế trống ra từ đất nước sương mù sẽ được tái phân bổ như dự kiến ban đầu. Những nghị sĩ mới tại những nước được bổ sung, đơn giản sẽ là những người kế tiếp trong danh sách trúng cử tùy theo thể thức bầu chọn từng nước.

Ngọc Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang