QUỐC TẾ
Cập nhật 14:09 | 28/02/2020 (GMT+7)
.

Cái giá của lời hứa

08:35 | 04/05/2019
Kết quả kiểm phiếu chính thức cuộc tổng tuyển cử Israel cho thấy, đảng Likud của đương kim Thủ tướng Netanyahu đã đánh bại đối thủ chính là đảng Xanh - Trắng của cựu Tham mưu trưởng quân đội Benny Gantz. Kết quả này trao cho ông Netanyahu nhiệm kỳ thứ năm, qua đó trở thành Thủ tướng tại nhiệm lâu nhất của Israel. Nhưng vấn đề với ông Netanyahu lúc này là thực hiện cam kết tranh cử về việc sáp nhập các khu định cư Do Thái ở Bờ Tây, lời hứa là nhấn tố quan trọng mang đến cho ông chiến thắng lần này.

Lá bài bầu cử

Trước thềm bầu cử, kết quả thăm dò dư luận tại Israel báo hiệu đây là kỳ bầu cử khó khăn nhất đối với Thủ tướng Netanyahu khi tỷ lệ ủng hộ ông xuống mức thấp kỷ lục. Và lập tức, cả Mỹ và chính quyền Israel đều có những động thái để thúc đẩy lá bài an ninh.

Ngày 25.3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh, trong đó nói rằng Mỹ công nhận chủ quyền của Israel đối với Cao nguyên Golan. Đây được xem như động thái nhằm thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ dành cho đồng minh quan trọng nhất của ông Trump ở Trung Đông - ông Netanyahu.

Hơn một tuần sau, ngày 7.4, tức chỉ ba ngày trước bầu cử, Thủ tướng Netanyahu tiếp tục tung ra “cú đấm” thứ hai, đó là tuyên bố sẽ sáp nhập các khu định cư của người Do Thái ở Bờ Tây nếu ông được bầu lại làm Thủ tướng. Theo giới quan sát, đây là hai bước đi “đảo ngược thế cờ” và mang lại chiến thắng cho đảng Likud.


Khu định cư Maale Adumim của Israel ở Đông Jerusalem Ảnh: AFP

Theo một cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu chính sách và quan điểm công cộng Guttman tại Viện Dân chủ Israel, có 2/3 (chiếm 66%) công chúng Do Thái ở Israel nghĩ rằng sự công nhận của Mỹ đối với chủ quyền của Israel ở Cao nguyên Golan đã thúc đẩy vị thế của ông Netanyahu trong chiến dịch tranh cử. Và tỷ lệ ủng hộ ông Netanyahu đã tăng từ 35% lên 39% so với cuộc thăm dò ý kiến trước đó.

Thực hiện lời hứa

Thủ tướng Netanyahu đã giành chiến thắng, và giờ là lúc ông phải tính tới việc hoàn tất các cam kết tranh cử và cả những hệ lụy không thể lường trước nếu triển khai kế hoạch này.

Định cư là một trong những vấn đề nóng bỏng nhất trong các cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine, vốn bị đóng băng từ năm 2014. Phía Palestine cho rằng sự hiện diện của các khu định cư khiến viễn cảnh thành lập quốc gia độc lập trong tương lai tại khu vực này là điều không thể. Đáp lại, Israel nói rằng người Palestine đang tận dụng vấn đề định cư như cái cớ để tránh các cuộc đàm phán hòa bình trực tiếp và rằng các khu định cư không phải trở ngại thực sự cho hòa bình và hoàn toàn có thể thương lượng.

Tới nay, Israel đã sắp xếp cho khoảng 400.000 người Do Thái ở các khu định cư ở Bờ Tây và 200.000 người sống ở Đông Jerusalem. Israel cho rằng các khu định cư là cần thiết cho an ninh của nước này và người Palestine phải công nhận quyền tồn tại của Israel nếu có một hòa ước. Trong khi đó, khoảng 2,9 triệu người Palestine sống ở Bờ Tây, theo Cục Thống kê Palestine, và hơn 212.000 người định cư Israel sống ở Đông Jerusalem, theo Liên Hợp Quốc.

Người Palestine muốn thành lập một nhà nước ở Bờ Tây, phía Đông Jerusalem và Dải Gaza, tất cả lãnh thổ mà Israel chiếm được vào năm 1967. Israel đã sáp nhập phía Đông Jerusalem và rút khỏi Gaza. Trong khi Bờ Tây vẫn nằm dưới sự chiếm đóng của quân đội Israel.

Người Palestine và nhiều quốc gia coi sự tồn tại của các khu định cư Do Thái là bất hợp pháp vì Công ước Geneva cấm định cư ở vùng đất bị chiếm trong chiến tranh. Israel chống lại điều này, viện dẫn nhu cầu an ninh và các mối liên hệ về tôn giáo, lịch sử và chính trị với vùng đất này.

Cho đến nay, các hoạt động xây dựng khu định cư cho người Do Thái của Israel chính là một chướng ngại lớn đối với hòa bình ở Trung Đông, gây ra sự phản đối lớn từ những người Palestine, làm bùng lên các cuộc biểu tình và tấn công của người Palestine nhằm vào người Israel trong nhiều thập kỷ qua.

Từ năm 2009, chính quyền của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã liên tục gây sức ép buộc Chính phủ Israel phải ngừng xây dựng các khu định cư ở Bờ Tây và khôi phục tiến trình hòa bình với Palestine. Tuy nhiên, Tel Aviv vẫn tiếp tục cho phép mở bán những ngôi nhà được xây dựng tại khu định cư ở Đông Jerusalem. Song song với đó, chính quyền Israel tiếp tục thông qua kế hoạch xây dựng thêm các khu nhà định cư tại các vùng lãnh thổ tranh chấp với Palestine.

Chính vì vậy, bất kỳ ý định nào của Israel nhằm sáp nhập các khu định cư như lời hứa tranh cử của Thủ tướng Netanyahu chắc chắn sẽ vấp phải phản ứng vô cùng gay gắt. Ông Saeb Erekat, nhà đàm phán chính của Palestine, đồng thời là trợ lý thân cận của Tổng thống Mahmoud Abbas nói: “Israel sẽ tiếp tục vi phạm luật pháp quốc tế một cách trơ trẽn trong một thời gian dài vì không bị trừng phạt bởi cộng đồng quốc tế, đặc biệt là với sự hỗ trợ của chính quyền Tổng thống Donald Trump, cùng với sự vi phạm của Israel đối với các quyền dân tộc và nhân quyền của người dân Palestine”.

Tại Gaza, phát ngôn viên của tổ chức Hamas, Sami Abu Zuhri kêu gọi chính quyền Palestine được phương Tây hậu thuẫn của ông Abbas tạm dừng hợp tác an ninh với Israel ở Bờ Tây. “Những giấc mơ sáp nhập Bờ Tây của Netanyahu sẽ không bao giờ đạt được”, ông nói.

Các nước đồng minh của Palestine cũng không im lặng. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu viết: “Bờ Tây là lãnh thổ của người Palestine bị Israel chiếm đóng vi phạm luật pháp quốc tế. Tuyên bố vô trách nhiệm của Thủ tướng Netanyahu nhằm tìm kiếm phiếu bầu ngay trước cuộc tổng tuyển cử ở Israel không thể và sẽ không thể thay đổi thực tế này”.

Trong lúc tiến trình hòa bình Israel - Palestine vẫn trong tình trạng bế tắc, việc Mỹ chuyển Đại sứ quán từ Tel Aviv đến Jerusalem, công nhận chủ quyền của Israel đối với Cao nguyên Golan và tuyên bố của nhà lãnh đạo Israel sẽ sáp nhập các khu định cư ở Bờ Tây, được giới phân tích là những bước đi đầy phiêu lưu, tiềm ẩn nguy cơ khiến chảo lửa Trung Đông nóng trở lại.

Quỳnh Vũ
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang