QUỐC TẾ
Cập nhật 17:59 | 23/09/2019 (GMT+7)
.

Tên mới, vận hội mới

07:40 | 14/01/2019
Cuối tuần qua, các nhà lập pháp Macedonia đã nhất trí biểu quyết thông qua lần đọc cuối cùng dự thảo sửa đổi Hiến pháp để đổi tên nước này thành “Cộng hòa Bắc Macedonia”. Động thái trên sẽ giúp kết thúc hàng thập kỷ tranh chấp với Hy Lạp và dọn đường cho nước này gia nhập EU và NATO.

Nhiều bên hoan hỉ

Chủ tịch Quốc hội Talad Xhaferi cho biết, 81/120 nghị sĩ đã bỏ phiếu tán thành, chấm dứt nhiều tháng căng thẳng chính trị ở Macedonia, trong đó có cuộc trưng cầu dân ý tháng 9 năm ngoái cùng những tranh cãi kéo dài tại cơ quan lập pháp. Nó cũng là một chiến thắng quan trọng cho Thủ tướng Zoran Zaev, người đang lãnh đạo Đảng Dân chủ Xã hội cầm quyền. Trước đó, ông đã phải nhận rất nhiều phản đối từ các đảng đối lập và những người theo chủ nghĩa dân tộc ở Macedonia. Họ cho rằng, việc thay đổi tên và các biểu tượng quốc gia là cái giá quá cao để trả cho việc gia nhập NATO và EU. Thậm chí, phe đối lập VMRO - DPMNE còn yêu cầu tổ chức một cuộc bầu cử sớm. Bản thân Tổng thống Gjorge Ivanov cũng là nhân vật phản đối mạnh mẽ. Tuy nhiên, Hiến pháp Macedonia quy định, nếu việc đổi tên nước được 2/3 nghị sĩ Quốc hội thông qua, Tổng thống không có lựa chọn nào khác ngoài ký thành luật.

Trong một tuyên bố, Chính phủ Macedonia nhận định “một chương mới lịch sử đã được mở ra”. Ngay sau khi Quốc hội Macedonia gật đầu, Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras đã lập tức gọi điện chúc mừng người đồng cấp của mình. Trong khi đó, cả Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg lẫn Ủy viên EU phụ trách vấn đề mở rộng Julian Hahn đều tỏ ra hoan hỉ. Trên Twitter, ông Stoltenberg đã viết: “NATO ủng hộ mạnh mẽ việc thực hiện đầy đủ thỏa thuận. Đây là đóng góp quan trọng cho một khu vực ổn định và thịnh vượng”. Ông Hahn cùng quan điểm khi mong muốn “quyết định lịch sử này sẽ tạo ra động lực tích cực cho sự hòa giải trong toàn bộ khu vực Tây Balkan”.

Các nhà ngoại giao hàng đầu thế giới từ Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, Ngoại trưởng Đức Heiko Maas đến Đại sứ Mỹ tại Skopje, ông Jess Bailey cũng lên tiếng ca ngợi sự kiện trên vì nó cho thấy “tầm nhìn, sự can đảm và kiên trì” của các nhà lãnh đạo Macedonia (như lời ông Bailey). Cả ba mong muốn được sớm chào đón Cộng hòa Bắc Macedonia với tư cách là thành viên thứ 30 của NATO, cũng như kỳ vọng nước này bắt đầu các cuộc thảo luận để gia nhập Liên minh châu Âu - EU.

Trái bóng đã sang chân Hy Lạp

Tuy nhiên, trái bóng hiện đã được đá sang bên Athens bởi vì việc đổi tên chỉ có thể có hiệu lực khi cũng được Quốc hội Hy Lạp “bật đèn xanh”, nhiều khả năng vào cuối tháng này. Thủ tướng Tsipras cho biết, ông coi thỏa thuận đổi tên ở Macedonia là “một trong những di sản lớn nhất của mình”, chỉ sau việc lãnh đạo đưa Hy Lạp ra khỏi thời kỳ phải giải cứu. Theo tính toán, ông có thể lôi kéo được đa số mong manh với khoảng 153/300 nghị sĩ Quốc hội. Song tình hình thêm phần phức tạp khi Bộ trưởng Quốc phòng Panos Kammenos, lãnh đạo đảng Người Hy lạp độc lập và cũng là đối tác trong liên minh cầm quyền, đang phản đối thỏa thuận và đã dọa từ chức. Dẫu vậy, người đứng đầu Chính phủ vẫn lạc quan về khả năng tập trung được đa số phiếu với các nhà lập pháp từ những đảng khác.

Về phần mình, phát biểu tại một họp báo, Thủ tướng Macedonia Zaev bày tỏ: “Quốc hội chúng tôi đã tìm thấy sức mạnh dù không dễ dàng. Và tôi tin rằng Quốc hội Hy Lạp cũng sẽ tìm thấy sức mạnh để đưa ra quyết định”. “Giờ đây, Hy Lạp đã có thêm một người bạn mới là Bắc Macedonia. Tôi hy vọng hai bên sẽ xây dựng niềm tin và mở ra nhiều cửa sổ hợp tác mới”, ông nói thêm.

Athens đã hứa sẽ từ bỏ quyền phủ quyết đối với những nỗ lực gia nhập NATO và EU của Macedonia sau khi đổi tên. Trước đây, xứ sở của các vị thần từng chặn con đường đó kể từ khi Macedonia tách khỏi Nam Tư cũ năm 1991. Bởi theo Hy Lạp, cái tên Macedonia chỉ được thuộc về một tỉnh phía Bắc của mình vì nó là một phần của di sản và bản sắc quốc gia. Đối với người Hy Lạp, cái tên Macedonia là niềm tự hào dân tộc bởi nó là cái nôi của đế chế cổ đại Alexander Đại đế. Bên cạnh đó, Athens còn lo ngại Skopje có thể nuôi dưỡng tham vọng lãnh thổ đối với tỉnh trùng tên nói trên.

Băng giá tan dần

Năm 1994, Hy Lạp đã áp đặt lệnh cấm vận kinh tế và ngăn Macedonia không cho sử dụng cảng Hy Lạp tại Thessaloniki. Chính quyền Athens còn yêu cầu Macedonia phải xóa bỏ một số điều trong Hiến pháp nước này cũng như từ bỏ lá cờ có in mặt trời vàng Vergina với lý do đây là biểu tượng của Hy Lạp cổ đại.

Tuy nhiên cùng với thời gian, băng giá tan dần. Năm 1995, hai quốc gia láng giềng đã ký một hiệp định tại New York mở đường cho việc bình thường hóa quan hệ thương mại và chính trị, cho dù tranh chấp tên vẫn còn đó. Văn phòng liên lạc đã được mở ra ở cả hai Thủ đô và lá cờ mới của người Macedonia, không có biểu tượng mặt trời gây tranh cãi, lần đầu tiên được kéo lên tại Liên Hợp Quốc. Năm 2001, Athens bày tỏ sự ủng hộ khi Skopje phải đối mặt với cuộc xung đột vũ trang với quân nổi dậy gốc Albania. Tuy nhiên, sau khi Macedonia trở thành ứng cử viên gia nhập EU năm 2005, Hy Lạp lại tiếp tục phản đối cái tên của nước này.

Vì vậy, ngay sau khi trở thành Thủ tướng Macedonia tháng 5.2017, ông Zoran Zaev đã cam hết sẽ giải quyết tranh chấp trên để khởi động lại nỗ lực gia nhập EU và NATO. Đến tháng 6.2018, cả Hy Lạp và Macedonia đạt được thỏa thuận bước ngoặt, theo đó tên mới của Macedonia sẽ là “Cộng hòa Bắc Macedonia”. Nhờ nó, cả Thủ tướng Zaev lẫn Thủ tướng Tsipras đã cùng được đề cử giải Nobel Hòa bình 2019.

 Đến tháng 9, cuộc trưng cầu dân ý ở Macedonia được tổ chức cho thấy đại đa số cử tri đi bầu đồng ý đổi tên. Sau đó một tháng, Quốc hội nước này bắt đầu tiến trình thay đổi Hiến pháp để đổi tên nước và sau 3 lần đọc đã được thông qua.

Thái Anh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang