DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 17:50 | 29/02/2020 (GMT+7)
.
Nâng cao hiệu quả giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật về an sinh xã hội:

Bảo đảm điều kiện tối đa

08:02 | 14/02/2020
Tại hội thảo khoa học chủ đề “Đổi mới và nâng cao hiệu quả giám sát của cơ quan dân cử đối với thực thi chính sách, pháp luật về an sinh xã hội ở Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2030”, do Ủy ban Về các vấn đề xã hội phối hợp với Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức mới đây, các đại biểu và chuyên gia cho rằng, để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát lĩnh vực này, trước hết cần bảo đảm các điều kiện tối đa phục vụ hoạt động giám sát, trong đó có nhân lực, kinh phí cơ sở vật chất và các điều kiện khác.

Bảo đảm kinh phí hoạt động

Giám sát của cơ quan dân cử có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, bởi hoạt động này cung cấp những luận cứ khoa học nhằm sửa đổi, bổ sung hoàn thiện chính sách, pháp luật về an sinh xã hội; bảo đảm cho chính sách, pháp luật về an sinh xã hội được chấp hành thực hiện nghiêm chỉnh trên phạm vi cả nước và địa phương. Tuy nhiên, thời gian qua, hoạt động giám sát của cơ quan dân cử đối với việc thực thi chính sách, pháp luật về an sinh xã hội đã bộc lộ những hạn chế, bất cập.

Các chính sách, pháp luật về an sinh xã hội của nước ta được đánh giá là tương đối toàn diện và đa dạng; các mục tiêu về an sinh xã hội đều tốt. Song đến nay, việc thực hiện các mục tiêu an sinh xã hội còn nhiều thách thức; nguyện vọng và nhu cầu của người dân về an sinh xã hội chưa được đáp ứng nhiều. Đáng lưu ý, vẫn có nhóm người đứng ngoài phạm vi tác động của các chính sách, pháp luật về an sinh xã hội.

Lý giải thực trạng này, các đại biểu cho rằng, nguyên nhân một phần do lỗi trong tổ chức triển khai thực hiện; công tác giám sát, đánh giá kết quả thực hiện và đưa ra kết luận cũng như phương án nhằm khắc phục tồn tại, hạn chế trong thực thi chính sách, pháp luật về an sinh xã hội chưa đạt hiệu quả cao. Theo các đại biểu, để đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của cơ quan dân cử đối với việc thực thi chính sách, pháp luật về an sinh xã hội, trước hết cần bảo đảm các điều kiện tối đa phục vụ hoạt động giám sát, bao gồm nhân lực, tài chính, vật chất và các điều kiện khác. Về tài chính, cần bảo đảm kinh phí hoạt động, nhất là cho đại biểu để phục vụ các hoạt động của đại biểu, không những để tiếp xúc cử tri, thăm hỏi, động viên nhân dân khu dân cư, đơn vị, trường học… mà còn để tiếp nhận, thu thập, xử lý thông tin phục vụ hoạt động giám sát. Bảo đảm cơ sở vật chất tối đa trong điều kiện có thể phục vụ hoạt động của Quốc hội, HĐND, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và đại biểu HĐND như phòng làm việc, phương tiện đi lại, trang thiết bị hoạt động, đội ngũ tham mưu, giúp việc…

Nâng cao năng lực giám sát của đại biểu dân cử

Một bất cập trong tổ chức thực hiện hoạt động giám sát của cơ quan dân cử đối với chính sách, pháp luật về an sinh xã hội là năng lực của chủ thể tiến hành giám sát còn hạn chế. Theo các chuyên gia, giám sát thực thi chính sách, pháp luật về an sinh xã hội là giám sát chuyên ngành, đòi hỏi chuyên môn sâu. Trong khi đó, ĐBQH và đại biểu HĐND không phải ai cũng hiểu biết sâu về lĩnh vực này. Một số chuyên gia kiến nghị, cần xem xét thực hiện rộng rãi cơ chế thuê chuyên gia và các cá nhân, tổ chức tư vấn, đánh giá độc lập nhằm giúp việc tổ chức giám sát chuyên sâu theo từng vấn đề, nội dung được giám sát về an sinh xã hội. Bên cạnh đó, nếu áp dụng thì cơ chế này nên được quy định như thế nào?

Kết quả điều tra do Ủy ban Về các vấn đề xã hội tiến hành cho thấy, chất lượng sử dụng các hình thức, công cụ giám sát thực thi chính sách, pháp luật về an sinh của HĐND thường thấp hơn so với Quốc hội. Do vậy, để hoạt động giám sát của HĐND bảo đảm hiệu quả, có chất lượng cao, cần thực hiện nhiều biện pháp, trong đó, đổi mới về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương theo hướng tăng quyền lực trực tiếp cho HĐND - chủ thể tiến hành giám sát đối với đối tượng bị giám sát, là biện pháp quan trọng. Mặt khác, cần tăng cường số lượng, chất lượng đại biểu HĐND. Cụ thể, lựa chọn đại biểu đủ tiêu chuẩn, trình độ, có đủ điều kiện hoạt động để đại biểu tham gia tích cực hoạt động của HĐND. Lựa chọn cơ cấu đại biểu nhằm bảo đảm tính đại diện nhưng phải đạt yêu cầu tiêu chuẩn và chọn trong số những người bảo đảm tiêu chuẩn nhất, có trình độ, đạo đức và tâm huyết với công tác HĐND. Đồng thời, giảm dần số đại biểu ở các cơ quan hành chính nhưng cũng phải bảo đảm số đại biểu trong các ngành quan trọng, lĩnh vực trọng yếu. Tăng số đại biểu ở các cơ quan Đảng, đoàn thể. Đổi mới cơ cấu đại biểu cần lưu ý đại biểu ngoài đảng, đại diện các tầng lớn dân cư, có đủ tiêu chuẩn tham gia HĐND. Tăng thêm số đại biểu HĐND, nhất là ở cấp tỉnh để có đủ số đại biểu tối thiểu bảo đảm cơ cấu và đủ tiêu chuẩn đáp ứng yêu cầu chất lượng.

Để nâng cao năng lực giám sát của ĐBQH và đại biểu HĐND, các chuyên gia cho rằng, tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật an sinh xã hội và thẩm quyền giám sát. Nâng cao năng lực hoạt động của bộ máy tham mưu, giúp việc cho hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND các cấp nói chung, trong đó có chính sách, pháp luật về an sinh xã hội. Tăng cường năng lực phối hợp của Quốc hội, HĐND với thanh tra, kiểm toán, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp trong quá trình giám sát. Nâng cao năng lực tổ chức bảo đảm các điều kiện về nhân lực, phương tiện, kỹ thuật, tài chính cần thiết tương ứng với từng hoạt động giám sát cụ thể… Đây có thể coi là những giải pháp cần được quan tâm. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng kiến nghị giảm dần số đại biểu kiêm nhiệm và tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách lên hơn mức 35% hiện nay, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Đây cũng là vấn đề đang được nhiều ĐBQH quan tâm trong quá trình Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội.

Hoàn thiện chế tài xử lý kết luận hậu giám sát

Công tác hậu giám sát được đánh giá là một điểm yếu trong hoạt động giám sát của cơ quan dân cử đối với chính sách, pháp luật nói chung, trong đó có chính sách, pháp luật về an sinh xã hội. Đơn cử, trong hoạt động giám sát của Quốc hội, nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát chưa thực sự được quan tâm theo dõi, đôn đốc thực hiện. Sau khi kết thúc hoạt động giám sát, Quốc hội ra nghị quyết về giám sát, đề ra một số nhiệm vụ, giải pháp và yêu cầu các cơ quan hữu quan thực hiện nhằm khắc phục những hạn chế, khuyết điểm đã được nêu trong quá trình giám sát. Tuy nhiên, hầu hết giám sát chuyên đề của Quốc hội đều không có thời hạn yêu cầu Chính phủ giải quyết vấn đề tồn tại hoặc ban hành, sửa đổi chính sách, báo cáo Quốc hội về việc xử lý các tập thể, cá nhân có sai phạm trong quản lý, điều hành. Ngoài ra, chưa có sự phân công theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị, giải pháp hậu giám sát; đồng thời cơ chế pháp lý để ràng buộc thực hiện đối với những văn bản này chưa cao, làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội. Giám sát chuyên đề cũng không có tính hiệu lực cao bởi thiếu liên kết với các hình thức giám sát khác…

Thực tiễn giám sát của cơ quan dân cử đối với chính sách an sinh xã hội cho thấy, nhiều ý kiến sau giám sát của Ủy ban và các Đoàn ĐBQH chưa được các cơ quan có trách nhiệm tiếp thu thực hiện và giải quyết. Cụ thể, từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XIV đến tháng 8.2019, trên 11 lĩnh vực hoạt động có 163 vấn đề được các cơ quan Quốc hội, đoàn ĐBQH, địa phương kiến nghị với Chính phủ, bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố nhưng chưa được giải quyết, xử lý. Riêng lĩnh vực an sinh xã hội, trong thời gian trên, có 21 vấn đề được kết luận, kiến nghị giám sát do Ủy ban Về các vấn đề xã hội và Đoàn ĐBQH các địa phương gửi Chính phủ, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội chưa được giải quyết, chiếm tỷ lệ 12,88% số kết luận, kiến nghị giám sát chung của Quốc hội. Trong khi đó, việc đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát chưa quyết liệt do không có chế tài xử lý, nên hiệu lực, hiệu quả việc thực hiện kiến nghị sau giám sát bị hạn chế.

Từ thực tế trên, các đại biểu kiến nghị, cần hoàn thiện chế tài xử lý kết luận hậu giám sát; tùy theo mức độ mà sử dụng hình thức phù hợp theo kiến nghị giám sát đối với các chủ thể bị giám sát trong thực thi chính sách, pháp luật về an sinh xã hội.

Nhật An
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang