DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 17:50 | 29/02/2020 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Không hành chính hóa

10:04 | 13/02/2020

Áp dụng chế tài “cắt điện nước” trong một số trường hợp vi phạm hành chính như thế nào là vấn đề được quan tâm thảo luận trong phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính. Như Chủ tịch Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp hay Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng nhấn mạnh, xây dựng một nhà nước pháp quyền cũng là tiến trình tăng cường bảo vệ các quyền công dân, quyền con người. Vì vậy không thể dễ dãi trong việc dành việc “dễ” (tức là trao các công cụ hành chính một cách thiếu kiểm soát) cho các cơ quan nhà nước mà thiếu bảo vệ hợp lý lợi ích hợp pháp của người dân (vốn thể hiện qua các quan hệ, giao dịch bằng hợp đồng dân sự).

Cụ thể ở đây là dự thảo Luật đề xuất cho phép cơ quan công quyền được sử dụng chế tài cắt điện, cắt nước của người vi phạm hành chính như là một chế tài hành chính. Nhưng như Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga chỉ ra, nếu điện, nước được sử dụng như một công cụ để vi phạm hành chính (chẳng hạn trong việc xây dựng công trình trái phép) thì có thể cắt, nhưng trong các trường hợp khác, không thể cắt điện, nước vì điện, nước là hợp đồng dân sự. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân khẳng định: Nếu không có nguyên tắc rõ ràng, việc này có thể dẫn đến chỗ hành chính hóa các quan hệ dân sự.

Quan ngại của Chủ tịch Quốc hội là có căn cứ. Đơn cử một số ví dụ mà chính quyền cấp xã, đặc biệt là các xã vùng nông thôn, thường lạm dụng quyền hành chính của mình sai mục đích, đó là việc khi một số hộ gia đình không thực hiện đúng hoặc thực hiện chậm nghĩa vụ đóng các loại quỹ, các khoản đóng góp, chính quyền thường không “ký giấy tờ”, cản trở các giao dịch hành chính của các hộ gia đình này. Kiểu hành xử lạm quyền, trái các nguyên tắc pháp quyền như vậy vẫn còn phổ biến ở nhiều cơ quan hành chính.

Các cơ quan hành chính nhà nước viện dẫn hiệu quả quản lý nhà nước để nói rằng kể cả những quan hệ thuần túy về thị trường và thuần túy về mặt dân sự cũng có thể can thiệp bằng biện pháp hành chính trong trường hợp cần thiết để bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Nhưng thực chất, trong một nhà nước pháp quyền, bảo vệ quyền tài sản, bảo vệ quyền công dân luôn là yêu cầu cao nhất. Vì thế, chỉ trừ trường hợp khẩn cấp như bệnh dịch, chiến tranh - không thể tùy tiện dùng biện pháp hành chính can thiệp vào các quan hệ dân sự. Nói cách khác, trong thời bình, trong điều kiện bình thường - không thể nhân danh “hiệu lực hành chính” để trao việc dễ vào tay cơ quan hành chính còn phần khó lại đẩy về người dân. Vi phạm nếu không xử lý được thì “cắt điện, cắt nước” thế là xong; hay không đóng quỹ thì không đóng dấu cho là một kiểu tư duy và hành xử dành phần dễ cho cơ quan thực thi pháp luật. Nhưng hành xử đó không phải là hành xử theo nguyên tắc pháp quyền.

Chúng ta đang trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền, và quyền lực hành chính vì thế cần có những giới hạn và kiểm soát. Vì vậy, đúng như Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng nhận định, một vấn đề quan trọng tiếp theo trong trình tự thủ tục vi phạm là sự tham gia của các cơ quan tư pháp vào tiến trình này. Ở nhiều quốc gia, để bảo vệ quyền của người dân, chỉ các vi phạm nhỏ, lỗi trực tiếp như vi phạm giao thông chẳng hạn, quyền xử phạt được trao ngay cho cơ quan hành chính; còn lại trong phần lớn trường hợp, cơ quan tư pháp như tòa án tham gia vào tiến trình này. Đương nhiên, làm thế sẽ khó cho cơ quan hành chính, nhưng để xây dựng một hệ thống pháp quyền văn minh và tiệm cận dần chuẩn mực các quốc gia phát triển - khó thì chúng ta càng cần phải cố gắng để làm.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang