DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 21:35 | 21/11/2019 (GMT+7)
.

Thấu tình đạt lý

08:03 | 03/11/2019
Về mặt lý thuyết, nếu QH đồng ý cho lùi thời gian thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và khai thác tài nguyên nước so với quy định tại Luật Khoáng sản và Luật Tài nguyên nước theo đề xuất của Chính phủ sẽ giúp tháo gỡ “gánh nặng” cho các cá nhân, đơn vị khi khai thác khoáng sản, tài nguyên nước. Tuy nhiên, tại phiên thảo luận tại hội trường chiều 1.11, các ĐBQH đã xem xét thận trọng đưa ra cách thức xử lý thấu tình, đạt lý hơn đối với vấn đề này và quan trọng hơn là để không tái diễn những trường hợp tương tự.

Thu hay không thu?

Đây là câu hỏi đặt ra với các ĐBQH khi xem xét đề xuất của Chính phủ về việc cho lùi thời gian thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản từ ngày 1.7.2011 (ngày Luật Khoáng sản có hiệu lực) đến ngày 1.1.2014 và tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước từ ngày 1.1.2013 (ngày Luật Tài nguyên nước có hiệu lực) đến ngày 1.9.2017 cho các đối tượng liên quan. Việc thu hai khoản tiền này nhận được những ý kiến khác nhau do đã được quy định tại Luật Khoáng sản năm 2010, Luật Tài nguyên nước năm 2012. Tuy nhiên để triển khai thu hai khoản tiền này phải có phương thức và mức thu, tức là điều kiện đủ. Luật Khoáng sản và Luật Tài nguyên nước không quy định hai yếu tố này mà giao Chính phủ ban hành văn bản hướng dẫn. Dù vậy, trên thực tế, Chính phủ đã rất chậm chạp trong việc ban hành các Nghị định hướng dẫn nên trong khoảng thời gian từ khi Luật có hiệu lực thi hành và chờ hai Nghị định này khoản tiền trên đã không được thu.


Đại biểu Phạm Trường Dân Ảnh: Quang Khánh

Theo Tờ trình của Chính phủ không thể hồi tố truy thu hai khoản tiền này theo quy định tại Nghị định số 203/2013 quy định về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và Nghị định số 82/2017 quy định về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước. Nhưng nếu dựa vào các lý lẽ của Chính phủ đưa ra để quyết định thực hiện lùi thời gian thu hai khoản tiền cấp quyền này theo các ĐBQH chưa thể yên tâm. ĐBQH Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) cho rằng, quan điểm và khó khăn Chính phủ đưa ra làm căn cứ để QH quyết định vấn đề này đều chưa thuyết phục. “Tại thời điểm ban hành hai nghị định của Chính phủ, các khoản thu cấp quyền này không phải là các chính sách mới, đều được luật định từ lâu. Cấp quyền khai thác khoáng sản được luật định trước khi ban hành nghị định 2 năm 6 tháng. Cấp quyền khai thác tài nguyên nước là 4 năm 8 tháng”. ĐB Hoàng Quang Hàm nhấn mạnh, khi đã là các khoản thu theo luật định thì không thể hồi tố.

Đối với lo ngại khi các doanh nghiệp đã dừng hoạt động, phá sản sẽ gây khó khăn, không có khả năng thu thì không đáng lo ngại, vì trường hợp này sẽ được khoanh nợ, xóa nợ theo quy định của Luật Quản lý thuế. Trong khi đó, trên thực tế cũng còn nhiều doanh nghiệp đang hoạt động để có thể thu. Việc phải tính toán lại và bù trừ với các khoản nộp ngân sách cũng không đáng ngại, vì khi tính lãi chắc chắn sẽ tăng thêm cho ngân sách. Với những lý do này, ĐB Hoàng Quang Hàm đề nghị, tiến hành rà soát, tính toán đủ các khoản phải nộp ngân sách, xác định các khoản không thể thu, nguyên nhân, số còn lại phải thu đủ vào ngân sách, vì đây là khoản thu ngân sách theo luật định, thời gian từ khi luật có hiệu lực đến khi nghị định có hiệu lực.

Ở góc nhìn khác, ĐBQH Ngô Trung Thành (Đắk Lắk) nhấn mạnh, nếu tổ chức thu tiền cấp quyền khai thác của giai đoạn này sẽ dẫn đến khó khăn cho doanh nghiệp, hơn nữa lỗi này là do từ phía cơ quan nhà nước. Trong điều kiện chúng ta xây dựng Nhà nước pháp quyền sẽ không nên, không thể bắt doanh nghiệp, người dân phải chịu trách nhiệm với lỗi xảy ra do cơ quan nhà nước.

Dù vậy, ĐB Ngô Trung Thành cũng nhận thấy, về phương diện pháp lý, không nên đặt vấn đề lùi thời gian thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tài nguyên nước như nội dung, câu chữ Chính phủ đề xuất. Bởi không khó để thấy, việc lùi thời gian thực hiện quy định của pháp luật chỉ đặt ra khi quy định đó chưa có hiệu lực pháp luật, không thể lùi thời gian thực hiện quy định của pháp luật khi quy định đó đã có hiệu lực từ rất lâu rồi. Với lý do này, ĐB tỉnh Đắk Lắk cho rằng, thay vì “cho lùi” nên chuyển thành “cho miễn nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tài nguyên nước” cho các doanh nghiệp trong giai đoạn từ khi Luật Khoáng sản, Luật Tài nguyên nước có hiệu lực cho đến thời điểm các nghị định quy định chi tiết hai đạo luật này có hiệu lực.

Không nên trở thành tiền lệ xấu

Không chỉ khái niệm “lùi thời hạn thu tiền” chưa hợp lý mà theo ĐBQH Mai Hồng Hải (Hải Phòng), cũng khó có thể thực hiện hình thức “miễn thu” với các khoản tiền cấp quyền khai thác này. Bởi theo quy định tại Điều 79 và Điều 80 Luật Quản lý thuế, để tiến hành miễn khoản tiền thu vào ngân sách sẽ phải xác định được tiền và có hồ sơ trình cấp có thẩm quyền làm thủ tục miễn. Tuy nhiên, ở thời điểm trước khi các nghị định của Chính phủ có hiệu lực chưa có phương thức, mức thu nên không thể xác định được số tiền cần thu. Hay nói cách khác, không đủ điều kiện để làm thủ tục miễn các khoản thu này cho doanh nghiệp và người dân.

Khi không thể thực hiện lùi thời gian thu tiền hay miễn thu khoản tiền này, vậy có thể thực hiện theo phương pháp nào để giảm gánh nặng cho các cá nhân, đơn vị khai thác khoáng sản, tài nguyên nước? Trả lời cho câu hỏi này, ĐBQH Phan Thái Bình (Quảng Nam) chỉ rõ, theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, QH có thể ra một nghị quyết là kéo dài hoặc có thể rút ngắn lại thời hạn thi hành một số luật đã thông qua. Tức là, thay vì lùi thời hạn thu hai khoản tiền cấp quyền này, ĐB Phan Thái Bình cho rằng, QH nên ban hành nghị quyết quy định lùi thời hạn có hiệu lực của Khoản 1 Điều 77 và khoản 3 Điều 88 của Luật Khoáng sản và Khoản 1 Điều 65 và khoản 2 Điều 37 của Luật Tài nguyên nước. “Như vậy sẽ giải quyết được vấn đề không triển khai hành thu những khoản tiền không có khả năng thu. Đồng thời, vừa bảo đảm được nguyên tắc luật có hiệu lực là phải thi hành, vừa giữ được nguyên tắc nghị định không thể cao hơn luật”, ĐB Phan Thái Bình nhấn mạnh.

Với sự công tâm và lý lẽ sắc bén của mình, các ĐBQH đã đưa ra phương pháp xử lý vấn đề thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tài nguyên nước “thấu tình, đạt lý” hơn so với các lập luận được Chính phủ đưa ra. Trước sự đồng tình ủng hộ và thấu hiểu, chia sẻ này của các ĐBQH, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà đã cam kết, sẽ chuẩn bị kỹ hơn trong phần giải trình về nội dung này để gửi lại QH trước khi đưa vào nghị quyết Kỳ họp thứ Tám.

Về mặt pháp lý đã có cách xử lý nhưng câu chuyện xác định trách nhiệm không thể chỉ thực hiện qua loa trong trường hợp này. Luật Khoáng sản năm 2010, Luật Tài nguyên nước năm 2012 đều quy định rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ ngành và địa phương. Trên thực tế, sau một năm ban hành hai luật này, Chính phủ đều ban hành các danh mục và phân công cụ thể các bộ chịu trách nhiệm để xây dựng các văn bản hướng dẫn dưới luật. Việc thu hồi tố một số khoản tiền cũng đã được áp dụng trong lĩnh vực đất đai. Do vậy, cần xác định nguyên nhân chính xác, kiểm điểm trách nhiệm kỹ càng để tránh đưa đây trở thành một tiền lệ xấu trong việc thực thi luật. 

Lê Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang