DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 11:15 | 20/10/2019 (GMT+7)
.
Dự án Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án

Có nên thu lệ phí hòa giải, đối thoại?

07:57 | 23/09/2019
Thực tiễn thí điểm cho thấy, việc giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải, đối thoại tại tòa án đã giảm khoảng 80% chi phí so với mức chi để xét xử một vụ việc theo thủ tục sơ thẩm. Để khuyến khích người dân sử dụng cơ chế mới này, nhiều ý kiến cho rằng, Nhà nước cần bảo đảm kinh phí cho hoạt động hòa giải, đối thoại tại tòa án. Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị, nên thu lệ phí đối với một số trường hợp cụ thể để giảm bớt kinh phí hỗ trợ từ ngân sách.

Nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động

Dự án Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án vừa được trình UBTVQH tại Phiên họp thứ 37. Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, hiện có 2 quan điểm khác nhau về lệ phí hòa giải, lệ phí đối thoại tại tòa án. Quan điểm thứ nhất cho rằng, Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm kinh phí cho hoạt động hòa giải, đối thoại tại tòa án; không thu lệ phí hòa giải, đối thoại tại tòa án. Các ý kiến này cho rằng, quy định như vậy thể hiện được bản chất ưu việt của chế độ, trách nhiệm của Nhà nước trong việc giải quyết những vấn đề bức xúc của xã hội. Đồng thời, góp phần khuyến khích các bên sử dụng hòa giải, đối thoại tại tòa án để giải quyết tranh chấp, khiếu kiện, nhất là khi phương thức này mới được áp dụng, cần có thời gian để đi vào cuộc sống.


Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga phát biểu tại phiên họp thứ 37 của UBTVQH
Ảnh: Quang Khánh

Nếu cơ chế hòa giải, đối thoại không phải trên cơ sở tự nguyện của đương sự thì Nhà nước phải bảo đảm cho hoạt động này, còn trên cơ sở yêu cầu của đương sự thì đương sự phải chịu khoản lệ phí hòa giải, đối thoại tại tòa. Đương sự muốn hòa giải, đối thoại mà Nhà nước phải bỏ ra thì không đúng.

Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trần Công Phàn

Thực tiễn thí điểm phương thức mới cho thấy, việc giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải, đối thoại tại tòa án đã giảm khoảng 80% chi phí so với mức chi để xét xử một vụ việc theo thủ tục sơ thẩm. Việc các tranh chấp, khiếu kiện được giải quyết thông qua hòa giải, đối thoại, vụ việc không phải qua thủ tục sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm theo quy định của các luật tố tụng, kết quả giải quyết được các bên tự nguyện thi hành sẽ tiết kiệm một khoản kinh phí rất lớn cho ngân sách nhà nước.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hòa Bình cho biết, quan điểm thứ hai dù đồng tình về việc cần có chính sách tài chính hỗ trợ, khuyến khích các bên lựa chọn hòa giải, đối thoại để giải quyết tranh chấp, khiếu kiện nhưng cần quy định thu lệ phí đối với một số trường hợp cụ thể với mức thu hợp lý để chia sẻ gánh nặng với ngân sách nhà nước. Trên cơ sở đó, Điều 7 dự thảo Luật đưa ra 2 phương án. Phương án 1, Nhà nước không thu lệ phí hòa giải, lệ phí đối thoại tại tòa án. Phương án 2 quy định: Nhà nước thu lệ phí hòa giải, lệ phí đối thoại đối với các trường hợp: pháp nhân nộp đơn khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp về dân sự, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính; cá nhân nộp đơn khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp về kinh doanh, thương mại.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho rằng, đa số ý kiến của Ủy ban Tư pháp nhất trí việc Nhà nước có chính sách hỗ trợ hoạt động này là cần thiết; một số ý kiến trong Ủy ban cũng tán thành với quy định “Nhà nước không thu lệ phí hòa giải, đối thoại tại tòa án”.

Từ kết quả thực tiễn thí điểm hòa giải, đối thoại tại tòa án, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển cho rằng, trong điều kiện hiện nay, vấn đề hòa giải là một hoạt động rất tốt, không những làm giảm chi phí cho ngân sách, cho tòa án, mà còn giảm được chi phí cho xã hội. Do đó, cần phải có chính sách khuyến khích, với hoạt động hòa giải, đối thoại tại tòa thì ngân sách nhà nước nên “đài thọ”.

Xác định rõ khoản thu là phí hay lệ phí

Dù tán thành việc Nhà nước cần bảo đảm kinh phí để khuyến khích người dân thực hiện cơ chế mới này, song nhiều ý kiến đề nghị, nên thu lệ phí trong một số trường hợp cụ thể nhằm giảm chi phí cho ngân sách nhà nước.

Theo Chủ nhiệm Lê Thị Nga, xuất phát từ tính chất của một số loại tranh chấp, cũng như chủ thể khởi kiện, nhiều ý kiến của Ủy ban Tư pháp cho rằng, cần thiết quy định thu một khoản tiền đối với các trường hợp quy định như trong dự thảo Luật nhằm giảm bớt kinh phí hỗ trợ từ ngân sách. Tuy nhiên, nếu theo phương án này, Tòa án Nhân dân Tối cao cần xác định khoản tiền thu này là phí hay lệ phí và cần đề nghị phương án sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan. Bởi hiện nay, Luật Phí và lệ phí năm 2015 chưa có quy định về lệ phí hòa giải, đối thoại tại tòa án. Ngoài ra, Nghị quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH ngày 30.12.2016 của UBTVQH cũng chưa quy định về trình tự, thủ tục, mức thu, miễn, giảm, nộp lệ phí đối với việc hòa giải, đối thoại tại tòa án.

Nhấn mạnh “phí” sẽ mang tính chất phục vụ, còn “lệ phí” dù có tính chất phục vụ, nhưng tính chất bắt buộc cao hơn, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển đề nghị: không nên dùng từ “lệ phí” mà nên gọi là “phí hòa giải”. Tuy nhiên, trước mắt, ngân sách chưa nên thu khoản phí này, khi nào thấy cần phải thu thì sẽ thu theo cơ chế thị trường và điều kiện cụ thể của thời điểm đó. Điều này vừa bảo đảm khuyến khích hoạt động hòa giải, đối thoại tại tòa, vừa bảo đảm sức sống của luật dài hơn, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển nói.

Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh, để khuyến khích người dân tìm đến cơ chế hòa giải, đối thoại, giảm bớt thời gian công sức chi phí của tòa án để xét xử những vụ đó thì chưa nên quy định thu phí. Ủng hộ việc không đặt ra việc thu (lệ phí - PV) đối với những trường hợp hòa giải, đối thoại tại tòa về hôn nhân gia đình, nhưng Chủ tịch QH lại “hơi băn khoăn” nếu như không đặt ra khoản thu đối với trường hợp hòa giải, đối thoại như: Tranh chấp thương mại, mua bán, kinh doanh. Trên cơ sở đó, Chủ tịch QH đề xuất, có thể giai đoạn đầu không thu khoản này. Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định đề nghị: Dự thảo Luật có thể quy định theo hướng: Chưa thu phí, lệ phí đối với hoạt động đối thoại, hòa giải tại tòa trong vòng 5 năm đầu để tạo điều kiện thu hút người dân sử dụng cơ chế này. Sau 5 năm sẽ tính toán về việc thu phí, lệ phí đối với các tranh chấp dân sự, thương mại.

Song H
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang