DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 18:05 | 08/12/2019 (GMT+7)
.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giám định tư pháp

Ngăn chặn lợi dụng, kéo dài thời gian giám định

07:56 | 23/09/2019
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp NGUYỄN CÔNG HỒNG, cần nghiên cứu quy định về nguyên tắc thời hạn thực hiện giám định tư pháp theo vụ việc trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giám định tư pháp nhằm nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân được trưng cầu giám định, phục vụ hiệu quả cho công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án.

Án tham nhũng, kinh tế gặp khó vì giám định

- Nhiều ý kiến cho rằng, một trong những nguyên nhân dẫn đến việc giải quyết các vụ án tham nhũng, kinh tế bị chậm có một phần do giám định tư pháp bị “ách tắc”. Ông có đồng ý với nhận định này không?

- Tôi cho rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc giải quyết các vụ án kinh tế, tham nhũng bị chậm trễ, trong đó có nguyên nhân từ giám định tư pháp. Tuy nhiên, sự chậm trễ trong giám định tư pháp không hoàn toàn do sự bất cập của quy định pháp luật hiện hành mà chủ yếu do khâu tổ chức thực hiện.

Kết quả khảo sát, giám sát của Ủy ban Tư pháp về chấp hành pháp luật về giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng hình sự cho thấy, đối với giám định liên quan đến pháp y, pháp y tâm thần, kỹ thuật hình sự hầu như không có vướng mắc gì lớn. Vướng mắc chủ yếu liên quan đến khâu giám định vụ việc, vụ án cụ thể trong án kinh tế, tham nhũng và tập trung chủ yếu ở giám định trong các lĩnh vực: xây dựng, tài chính, ngân hàng, thông tin và truyền thông, kế hoạch và đầu tư, tài nguyên và môi trường…

- Vì sao công tác giám định tư pháp trong các vụ việc này lại ách tắc như vậy, thưa ông?

- Nguyên nhân cũng có từ hai phía, từ cơ quan, người có thẩm quyền trưng cầu giám định và tổ chức, cá nhân được trưng cầu thực hiện giám định.

Luật Giám định tư pháp đã quy định nhưng chưa xác định đầy đủ và cụ thể trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan chuyên môn liên quan đến những lĩnh vực cần giám định, chưa xác định rõ cơ chế tổ chức giám định, cơ chế trách nhiệm của từng chủ thể tham gia giám định dẫn đến lúng túng trong thực tế, đặc biệt đối với những vụ việc giám định liên quan đến đến nhiều lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của nhiều bộ, ngành khác nhau. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trưng cầu giám định không rõ ràng hoặc đùn đẩy, né tránh thực hiện giám định. Luật quy định về trách nhiệm của bộ, ngành, các cơ quan chuyên môn về việc lập danh sách giám định viên và tổ chức giám định theo vụ việc nhưng chưa xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan này trong quá trình tổ chức, người giám định theo vụ việc thực hiện giám định. Bên cạnh đó, đội ngũ giám định viên theo vụ việc có 2 loại: Công chức, viên chức kiêm nhiệm và các chuyên gia ngoài cơ quan, tổ chức nhà nước. Đối với đội ngũ giám định viên theo vụ việc thuộc các cơ quan nhà nước, ngoài việc phải hoàn thành nhiệm vụ chính trị với tư cách là công chức, viên chức họ phải đảm nhiệm thêm nhiệm vụ giám định. Chế độ chính sách đối với những người này cũng rất khiêm tốn, nhưng trách nhiệm lại rất nặng nề. Vì vậy, nếu không xác định rõ địa vị pháp lý, trách nhiệm giữa cơ quan chủ quản đối với những người làm công tác giám định vụ việc, không có chính sách phù hợp cho họ, rất nhiều người có tâm lý e ngại khi được giao nhiệm vụ giám định viên theo vụ việc.

Cùng với đó, kinh phí dành cho giám định hiện cũng còn bất cập, đó là kinh phí giám định chưa được coi là một dòng kinh phí riêng mà hòa chung trong nguồn kinh phí hoạt động của cơ quan trưng cầu giám định. Do đó, có những trường hợp cần giám định nhưng lại vướng khó khăn vì kinh phí… Hơn nữa, với cơ chế quản lý hiện nay thì không thể điều hòa để đáp ứng nhu cầu kinh phí đối với vụ việc giám định lớn, đột xuất, mặc dù mọi khoản kinh phí giám định đều từ ngân sách nhà nước.

“Bắt đúng bệnh” để sửa cho trúng

- Vậy, theo ông cần gỡ những vướng mắc này như thế nào?

- Để góp phần tạo điều kiện thuận lợi trong giải quyết các vụ án, trong đó có án tham nhũng, kinh tế thì cần phải giải quyết được những vướng mắc, tồn tại trong một số quy định của Luật Giám định tư pháp. Theo đó, khi sửa Luật này cần quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, bộ, ngành và trách nhiệm của giám định viên vụ việc là công chức của những cơ quan này. Trong đó, cần quy định rõ chế độ, chính sách phù hợp cho giám định viên làm công tác giám định vụ việc.

Mặt khác, cần giải quyết được kinh phí dành cho công tác giám định. Trong khi kinh phí còn hạn hẹp, để bảo đảm cho hoạt động giám định, Luật cần có sửa đổi phù hợp về nguyên tắc, cơ chế quản lý, sử dụng kinh phí phục vụ cho hoạt động giám định tư pháp của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, bảo đảm quản lý chặt chẽ, tránh lãng phí nguồn lực để đáp ứng yêu cầu hoạt động tố tụng.

- Ngoài những bất cập như ông vừa nói, nhiều ý kiến cho rằng, việc Luật hiện hành không quy định thời hạn giám định cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến các tổ chức giám định cố tình kéo dài thời gian giám định, gây khó cho cơ quan tiến hành tố tụng, làm chậm tiến độ giải quyết vụ án. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

- Tôi hoàn toàn đồng tình với việc nên quy định thời hạn giám định, nhưng việc quy định thời hạn “cứng” cho tất cả các lĩnh vực giám định vào trong Luật là không thực tế. Bởi, mỗi lĩnh vực chuyên môn, giám định đều đòi hỏi quy chuẩn kỹ thuật riêng, có tính đặc thù, giám định tâm thần phải khác giám định trong lĩnh vực xây dựng, đất đai, ngân hàng... do đó, thời hạn phải khác nhau.

Thực tế cũng cho thấy, nếu quy định thời hạn giám định của tất cả các lĩnh vực vào trong dự thảo Luật này là không khả thi, nên quy định có tính nguyên tắc trong Luật Giám định và quy định trách nhiệm của các bộ, ngành chuyên môn phải ban hành quy chuẩn kỹ thuật, quy trình giám định chuẩn (bao gồm cả thời hạn giám định) cho từng lĩnh vực chuyên môn. Quy định này sẽ khắc phục tình trạng cơ quan thực hiện giám định lợi dụng không có quy định thời hạn để kéo dài thời gian giám định.

 - Dự thảo Luật bổ sung quy định thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự. Thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp khác tối đa là 3 tháng… Quy định như vậy, theo ông có khả thi không?

- Tôi không cho rằng thời gian 3 tháng là dài hay ngắn, có phù hợp hay không. Tuy nhiên, để có lý lẽ thuyết phục, Chính phủ cần chỉ rõ: Căn cứ vào đâu để đưa ra thời hạn giám định là 3 tháng mà không phải là 2 tháng hay 4 tháng? Hơn nữa, với thời hạn 3 tháng thì thời điểm được tính từ khi nào? Vì mỗi lĩnh vực chuyên môn khác nhau thì thời hạn giám định và thời điểm tính thời hạn cũng rất khác nhau.

- Giám định tư pháp là một khâu quá trình tố tụng, kết luận giám định là căn cứ quan trọng để xem xét giải quyết các vụ án. Việc sửa đổi Luật này có tạo nên một bước chuyển mới trong giải quyết các vụ án, trong đó có án tham nhũng, kinh tế không, thưa ông?

- Như tôi đã nói, trong những vướng mắc làm chậm tiến độ giải quyết án có vướng mắc từ giám định tư pháp. Trong đó, có việc tổ chức thực hiện Luật “chưa đến nơi, đến chốn”, chưa triệt để, ngoài ra, cũng có hạn chế từ quy định của Luật.

Do đó, khi sửa Luật lần này cần chỉ rõ: Đâu là những hạn chế, tồn tại từ thực hiện, từ quy định của Luật, phải “bắt đúng bệnh” để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Tôi cho rằng, nếu “bắt đúng bệnh” và có sửa đổi, bổ sung phù hợp thì sẽ giải quyết được về cơ bản nguyên nhân chậm trễ từ giám định tư pháp. Tuy nhiên, chúng ta không thể kỳ vọng sẽ giải quyết được hoàn toàn sự chậm trễ trong giải quyết các vụ án, trong đó có án kinh tế, tham nhũng. Bởi như tôi đã nói ở trên, sự chậm trễ trong giám định tư pháp không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến sự chậm trễ trong giải quyết các vụ án, trong đó có án kinh tế, tham nhũng.

- Xin cảm ơn ông!

Hà An thực hiện
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang