DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 22:21 | 21/10/2019 (GMT+7)
.
Dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư

Nhà nước sẽ tham gia trong những lĩnh vực nào?

08:17 | 18/09/2019
Các Ủy viên UBTVQH đều tán thành với sự cần thiết xây dựng dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư, thậm chí đến bây giờ mới đưa ra luật này còn là chậm so với đòi hỏi của thực tế. Nhưng với phạm vi điều chỉnh rộng của dự án Luật này sẽ có hàng loạt vấn đề phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, nhất là với việc xác định mức độ tham gia của Nhà nước. Thực tế cho thấy, có những công trình để cơ chế thị trường quyết định sẽ hiệu quả hơn khi có Nhà nước tham gia.

Không đầu tư tràn lan


 Trong đầu tư theo hình thức PPP nên có quan điểm rõ ràng sẽ tập trung vào một số lĩnh vực. Nếu Nhà nước tham gia một số dự án quan trọng cũng chỉ nên tạo hỗ trợ cùng doanh nghiệp để giải quyết những vấn đề thiết yếu về cơ sở hạ tầng khi mở rộng theo hình thức giống như một loại hình tiên tiến. Các nước nhìn chung đều chỉ khuyến khích chứ không mở rộng thực hiện hình thức đầu tư này. Bởi ở đây có một vai của Nhà nước và một vai của doanh nghiệp, song trong cơ chế thị trường thì Nhà nước không nên can thiệp sâu quá vào hoạt động kinh tế bằng cách tham gia trực tiếp đầu tư vào các lĩnh vực này.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải

Một vấn đề được các Ủy viên UBTVQH quan tâm là vai trò của Nhà nước trong triển khai đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Điều này thể hiện rõ nét nhất trong các quy định về thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của QH, Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan Nhà nước khác được đưa ra trong dự thảo Luật. Nhưng Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải chỉ rõ, quy định thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư không chỉ căn cứ vào con số. Bởi nếu số vốn đầu tư công lên đến 10.000 tỷ đồng (được Luật Đầu tư công quy định thuộc thẩm quyền quyết định của QH) với tư cách “vốn mồi”, vốn hỗ trợ, quy mô một dự án PPP có thể lên đến hàng chục, hàng trăm nghìn tỷ đồng. Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải cũng lưu ý, không chỉ liên quan đến định mức vốn, mà Nhà nước tham gia vào dự án PPP nào cũng đều phải là những dự án nằm trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, với danh mục cụ thể được QH quyết định.

Dung hòa giữa mục tiêu của Nhà nước và doanh nghiệp cũng là một nguyên nhân khác được Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách đưa ra để đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ lưỡng khi xác định mức độ tham gia của vốn đầu tư công trong các dự án PPP. Thực tế, đầu tư công thường lấy mục tiêu kinh tế - xã hội, lấy những tiêu chuẩn của nhà nước để quyết định chủ trương. Tuy nhiên, doanh nghiệp tham gia đầu tư có thể chỉ nhìn dưới khía cạnh kinh tế. “Dung hoà được hai khía cạnh này rất khó. Do vậy cần nghiên cứu mức độ tham gia của Nhà nước. Khuyến khích triển khai nhưng không nên để đầu tư tràn lan, làm loãng đầu tư công”, Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh.

Xét trên góc độ này, Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải cũng đưa ra thực tế, trong một số lĩnh vực Nhà nước không chỉ khuyến khích đầu tư công mà còn xác định phải đầu tư vào. Vấn đề là việc quản lý vốn góp vào các dự án, công trình này hiện được giao cho Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Trong khi đó, với xây dựng công trình, việc dùng cơ chế thị trường sẽ tốt hơn việc Nhà nước đầu tư trực tiếp. Do vậy, Chủ nhiệm Nguyễn Đức Hải cho rằng, hình thức PPP chỉ nên áp dụng trong một số lĩnh vực, những lĩnh vực khác hãy để người dân đầu tư, tuân thủ theo cơ chế thị trường.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình cũng chỉ ra thực tế, trong hợp tác PPP thời gian qua đã có trường hợp sau một thời gian, phần vốn của doanh nghiệp tăng lên, phần vốn của Nhà nước thấp xuống và mất quyền chi phối trong các công trình này. Thậm chí, có trường hợp phần đất là tài sản Nhà nước đưa vào ban đầu đã phải nhượng lại doanh nghiệp nước ngoài vì kinh doanh thua lỗ. Song, sau đó, doanh nghiệp tiếp tục kinh doanh, sử dụng phần đất này ở nước ta. Chủ nhiệm Phan Thanh Bình cho rằng, cơ quan chủ trì soạn thảo phải báo cáo cụ thể về hướng xử lý với các trường hợp này trong dự án luật này để tránh không mất quyền chi phối đối với những hợp tác công - tư.

Tác động đến nhiều luật khác

Để bảo đảm tính đặc thù đối với dự án PPP, tại Khoản 2, Điều 3, dự thảo Luật quy định trường hợp có quy định khác nhau giữa Luật này và các luật khác về trình tự, thủ tục đầu tư, thực hiện dự án PPP; hoạt động của doanh nghiệp dự án PPP; luật áp dụng; bảo đảm đầu tư; cơ chế quản lý vốn nhà nước áp dụng trực tiếp cho dự án PPP thì thực hiện theo quy định của Luật này. Tuy nhiên, nếu áp dụng theo nguyên tắc này thì dự án Luật PPP sẽ đụng chạm tới rất nhiều luật như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư công, Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường...

Việc xây dựng một luật phải sửa đổi, bổ sung nhiều luật khác đã từng được QH thực hiện. Thậm chí như Luật Quy hoạch, sau khi ban hành, QH đã phải tiếp tục ban hành 2 luật sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan đến quy hoạch trong các luật hiện hành. Từ thực tế này, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng, nếu dự án luật “đụng chạm” tới nhiều luật, gây xáo trộn hoặc ách tắc trong thực thi pháp luật thì phải cân nhắc.

Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu nhận thấy, khi đặt ra nguyên tắc áp dụng pháp luật này có nghĩa là đã xác định dự án Luật PPP là một luật chuyên ngành. Dù hiểu thế nào là luật chuyên ngành hiện vẫn đang gây tranh luận song theo Phó Chủ tịch QH, đi vào từng trường hợp cụ thể sẽ thấy phải cân nhắc nguyên tắc này. Thực tế, thực hiện đầu tư công trong lĩnh vực dầu khí hiện đang tiến hành theo quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền huy động vốn… trong Luật Dầu khí. “Nếu xác định Luật PPP là luật chuyên ngành phải áp dụng theo các quy định của luật này, nhưng cũng có thể đưa ra lý lẽ đầu tư BOT, BT theo trình tự, thủ tục, kể cả đấu thầu, đấu giá trong dầu khí có những đặc thù riêng của ngành, lĩnh vực đó”. Không phải ngẫu nhiên trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật lại đưa ra nguyên tắc cùng một vấn đề do một cơ quan có thẩm quyền ban hành thì áp dụng quy định của văn bản được ban hành sau. Nếu về cùng một vấn đề mà do nhiều cơ quan khác nhau ban hành thì áp dụng văn bản của cơ quan có hiệu lực pháp lý cao hơn.

Thực tế đang đòi hỏi cần xây dựng và ban hành Luật PPP. Tuy nhiên, với những bài học kinh nghiệm trong thời gian qua, nhất là việc khó dùng một luật để “phủ” lên nhiều luật khác và bảo đảm quyền lợi của Nhà nước, vốn ngân sách nhà nước khi tham gia dự án PPP, UBTVQH đã yêu cầu Chính phủ phải làm rõ và tổng kết sâu sắc hơn nữa về hơn 20 năm thực hiện các dự án theo hình thức PPP, trong đó, phải xác định rõ vai trò, sự tham gia của Nhà nước và xã hội.

Thanh Hải
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang