DIỄN ĐÀN ĐBND
Cập nhật 09:08 | 20/10/2019 (GMT+7)
.
Chính sách và cuộc sống

Đủ rõ, đủ cụ thể, công khai và minh bạch!

08:16 | 18/09/2019
Dù được chuẩn bị công phu, quy mô nghiên cứu rất lớn với tầm bao quát rộng, song dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) dường như vẫn chưa đủ sức thuyết phục ở những nội dung được kỳ vọng nhất. Cơ chế bảo đảm của Chính phủ và cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu giữa Nhà nước và nhà đầu tư chẳng hạn.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cơ quan chủ trì dự luật PPP cho rằng, việc thiếu hụt chính sách đối với các cơ chế bảo đảm của Chính phủ trong dự án PPP là một trong những nguyên nhân dẫn đến một số dự án giao thông có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài phải tạm dừng (như Dự án Dầu Giây - Phan Thiết; Tân Vạn - Nhơn Trạch). Lý lẽ này được củng cố thêm khi trên thực tế, một số dự án BOT điện thu hút được các nhà đầu tư quốc tế bởi Chính phủ đã đưa ra các cam kết, bảo lãnh cho nhà đầu tư như: Hợp đồng mua điện (PPA) từ EVN (tương tự bảo lãnh doanh thu cho nhà đầu tư) hay bảo lãnh nghĩa vụ của Bộ Công thương trong hợp đồng hoặc bảo lãnh chuyển đổi ngoại tệ (được áp dụng tỷ lệ 30%).

Về bản chất, dự án PPP là dự án công được đầu tư, nhằm thu hút nguồn lực tài chính lớn hơn từ phía khu vực tư nhân. Vì thế, Nhà nước cũng cần có trách nhiệm, nghĩa vụ trong việc bảo đảm tính khả thi của dự án thông qua các công cụ hỗ trợ, bảo đảm, bảo lãnh. Việc luật hóa cơ chế này cũng sẽ bảo đảm đầy đủ công cụ để Chính phủ điều hành với khả năng cân đối nguồn lực trong từng thời kỳ. Cũng theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, quy định về cơ chế bảo đảm của Chính phủ chỉ là khung nguyên tắc và điều kiện, là công cụ để Chính phủ điều hành trong từng trường hợp cụ thể chứ không áp dụng một cách tràn lan. 

Đúng là không thể phủ nhận vai trò và sự cần thiết phải luật hóa cơ chế bảo lãnh của Chính phủ với các dự án PPP. Nhưng một điểm hết sức quan trọng của cơ chế này lại chưa được làm rõ trong dự luật. Đó là, nguồn để xử lý các rủi ro liên quan đến bảo đảm của Chính phủ được lấy từ đâu? Bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn hay trích từ quỹ tích lũy trả nợ đã quy định tại Luật Quản lý nợ công? Đọc dự luật cũng chưa thể hình dung được điều kiện, phạm vi, trường hợp áp dụng các cơ chế bảo đảm (bảo đảm cân đối ngoại tệ, bảo đảm cam kết thực hiện nghĩa vụ, bảo đảm nghĩa vụ cung cấp nguyên liệu…) như thế nào. Cơ chế đánh giá, theo dõi và quản lý các nghĩa vụ nợ dự phòng, rủi ro tài khóa tiềm ẩn từ các dự án PPP cũng chưa được xây dựng dù đây là cơ chế rất quan trọng nhằm tránh việc bảo đảm của Chính phủ diễn ra một cách tràn lan, từ đó kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu an toàn nợ công, bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững và ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh số lượng dự án PPP và tích lũy vốn PPP sẽ tăng lên đáng kể ở cả cấp Trung ương và địa phương.

Tương tự với cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ chế được thiết kế trong dự luật đã căn cứ vào cách tiếp cận mới trên thế giới trong lĩnh vực này, cho phép nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án được chia sẻ một phần rủi ro khi dự án hụt thu trong thực tế; đồng thời cho phép Chính phủ được nhận lại phần chia sẻ khi dự án tăng thu. Cách tiếp cận này, theo quan điểm của cơ quan chủ trì soạn thảo là vẫn tôn trọng cơ chế thị trường và tránh được trường hợp nhà đầu tư ỷ lại không phát huy năng lực để bảo đảm hiệu quả đầu tư thực chất.

Hẳn nhiên nhà đầu tư nào cũng đều mong muốn có cơ chế bảo lãnh về doanh thu của Chính phủ trong quá trình thực hiện dự án PPP. Nhưng những bất cập, xung đột gay gắt ở nhiều dự án BOT giao thông vừa qua là “minh chứng sống” cho thấy cơ chế này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. “Liệu Nhà nước có chịu đựng được tất cả những câu chuyện để bảo đảm, bảo lãnh không?”, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển đặt câu hỏi.

Dự luật PPP dù rất cần thiết nhưng cũng vô cùng khó và phức tạp, nhất là khi hình thức đầu tư PPP ở nước ta vừa qua đã có giai đoạn phát triển “nóng” đến mức độ phải dừng lại, trong đó nhiều dự án PPP đầy tai tiếng, bị người dân phản ứng dữ dội. Dự án PPP có thể kéo dài vài chục năm, trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của nền kinh tế. Vì thế, các cơ chế của dự luật PPP - nhất là những cơ chế mà nhà đầu tư mong muốn - phải được quy định đủ rõ, đủ cụ thể, công khai và bảo đảm tối đa sự minh bạch, sự hài hòa trong nghĩa vụ và quyền lợi của các bên liên quan. Như cảnh báo của Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển, chúng ta phải tính chứ không thể chỉ nhìn ngắn hạn được bởi nếu không cẩn trọng sẽ có nguy cơ trở thành một gánh nợ tích lũy lại và phải trả nợ rất dài!

Nguyễn Bình
Xem tin theo ngày:
Ý KIẾN CHUYÊN GIA
11:33 19/02/2018
Kiến nghị cử tri được “ghi nhận” nhưng chưa giải quyết dứt điểm, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Sơn La Nhâm Thị Phương cho rằng, cần xác định việc giải quyết, trả lời đầy đủ, đúng thời hạn các kiến nghị của cử tri là một trong những tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ; tạo sức ép, buộc từng ngành, cấp chủ động, năng động thực hiện đúng, đủ và kịp thời.
Quay trở lại đầu trang